Cần quy định rõ người đã bị kết án về tội Mua bán người không được nhận con nuôi

 Quang cảnh phiên làm việc của Quốc hội chiều 2/11.

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, chiều 2/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).

Góp ý về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) cho rằng, đây là dự án luật có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp trẻ em khi không có cơ hội sống trong môi trường gia đình nơi mình sinh ra được chăm sóc, giáo dục và sống trong mái ấm gia đình thay thế an toàn, bền vững. Chính vì vậy, cần quy định để đảm bảo chặt chẽ về vấn đề điều kiện của người nhận con nuôi, vừa bảo vệ trẻ em theo quy định của Luật Trẻ em. Do đó, các đại biểu đã kiến nghị bổ sung nhiều đối tượng không được nhận con nuôi...

Đề nghị bổ sung người đang chấp hành biện pháp giáo dục tại cấp xã không được nhận con nuôi

Về điều kiện của người nhận con nuôi (Điều 14), đại biểu Nguyễn Danh Tú (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) cho rằng, theo điểm b, khoản 4, Điều 14 dự thảo luật, người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc không được nhận con nuôi. Tuy nhiên, Điều 95 Luật Xử lý vi phạm hành chính và Điều 35 Luật Phòng, chống ma túy đã điều chỉnh biện pháp xử lý hành chính này thành "đưa đi cai nghiện bắt buộc".

 Đại biểu Nguyễn Danh Tú (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) phát biểu thảo luận.

Do đó, đại biểu đề nghị chỉnh lý lại quy định của dự thảo luật để đảm bảo thống nhất với Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật Phòng, chống ma túy. 

Cũng theo đại biểu Nguyễn Danh Tú, theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính, đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, có thể bị áp dụng 3 biện pháp xử lý vi phạm hành chính, đó là giáo dục tại xã, phường, đặc khu; đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc; đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Dự thảo luật quy định chỉ người đang chấp hành 2 biện pháp xử lý hành chính là đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa đi cai nghiện bắt buộc không được nhận con nuôi. Như vậy, người đang chấp hành biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu vẫn có thể nhận con nuôi. Vì vậy, đại biểu đề nghị cần cân nhắc kỹ quy định này.  

 Các đại biểu tham dự phiên họp.

“Theo khoản 6, Điều 90 Luật Xử lý vi phạm hành chính, đối tượng bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu là người từ đủ 18 tuổi trở lên đã hai lần bị xử phạt vi phạm hành chính và bị lập biên bản vi phạm hành chính lần thứ ba trong thời hạn 6 tháng về một trong các hành vi xúc phạm nhân phẩm, danh dự người khác, gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác, ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình nhưng không phải là tội phạm. Những người vi phạm này đang phải chấp hành biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu mà được nhận con nuôi theo tôi là không phù hợp. Do đó, tôi đề nghị dự thảo luật cần bổ sung quy định: Người đang chấp hành quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, đặc khu không được nhận con nuôi”, đại biểu Nguyễn Danh Tú đề nghị.

Kiến nghị bổ sung người bị xử lý vi phạm hành chính về hành vi xâm hại trẻ em không được nhận con nuôi

Còn theo đại biểu Dương Minh Ánh (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội), tại điểm b, khoản 3 Điều 14, dự thảo luật quy định những người không được nhận nuôi con nuôi trong đó có trường hợp “Đang chấp hành quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện” nhưng lại chưa quy định điều kiện người nhận con nuôi đối với trường hợp bị xử lý vi phạm hành chính về hành vi xâm hại trẻ em nhưng chưa đến mức bị kết án theo quy định tại điểm đ, khoản 3 Điều này.

 Đại biểu Dương Minh Ánh (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) phát biểu thảo luận.

“Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến sự an toàn của trẻ em trong môi trường gia đình mới và đã được Luật Trẻ em quy định đối với chăm sóc thay thế được quy định tại điểm a và điểm c khoản 2 Điều 63 Luật Trẻ em năm 2026. Tôi đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung các điều kiện này để bảo đảm điều kiện nhận con nuôi không thấp hơn điều kiện nhận chăm sóc thay thế theo Luật Trẻ em”, đại biểu Dương Minh Ánh đề nghị.

Tán thành việc chỉnh lý Điều 21 về yêu cầu đối với sự đồng ý cho làm con nuôi, tuy nhiên, đại biểu Dương Minh Ánh cũng cho rằng, tại khoản 1 của dự thảo luật chỉ quy định lấy ý kiến của trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên. Theo đại biểu, quy định này chưa thể hiện yêu cầu xem xét ý kiến, nguyện vọng của trẻ em dưới 7 tuổi tùy theo độ tuổi và mức độ trưởng thành theo khoản 3 Điều 60 và Điều 34 Luật Trẻ em. Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu chỉnh lý dự thảo Luật để bảo đảm sự thống nhất với Luật Trẻ em.

Quy định rõ người đã bị kết án về tội mua bán người không được nhận con nuôi

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh) đánh giá cao dự thảo mới nhất đã bổ sung các quy định về hành vi bị nghiêm cấm, xác minh trẻ bị bỏ rơi và bảo vệ trẻ khi hủy quyết định nuôi con nuôi.

 Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh) phát biểu thảo luận.

Tuy nhiên, với một lĩnh vực liên quan trực tiếp đến thân thể, nhân thân và tương lai của trẻ, đại biểu mong muốn cần thiết kế thêm cơ chế để phát hiện nguy cơ trước khi trẻ được giao nhận, đưa ra khỏi nơi cư trú hoặc rơi vào tay người có mục đích bất hợp pháp. Đại biểu nhấn mạnh, không nên suy diễn rằng mọi trường hợp nhận nuôi đều có nguy cơ bị lợi dụng, nhưng luật phải lường trước kịch bản xấu nhất, bởi hậu quả đối với một đứa trẻ có thể không khắc phục được.

“Điều 14 về điều kiện của người nhận con nuôi, cần quy định rõ người đã bị kết án về tội mua bán người, mua bán hoặc chiếm đoạt mô, bộ phận cơ thể người không được nhận con nuôi. Việc thẩm tra phải áp dụng với cả hai người trong cặp vợ chồng và những người có vai trò thực tế trong việc chăm sóc trẻ”, đại biểu kiến nghị.

Ngoài ra, đại biểu Nguyễn Vũ Trung cũng đề nghị bổ sung rõ tại Điều 5 về các hành vi bị nghiêm cấm, đó là nghiêm cấm lợi dụng việc cho, nhận con nuôi để tuyển mộ, chuyển giao, tiếp nhận, vận chuyển hoặc đưa trẻ em đi nhằm mục đích mua bán người, bóc lột hoặc lấy mô, bộ phận cơ thể. Nghiêm cấm gắn việc nhận nuôi với yêu cầu hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể hoặc bất kỳ can thiệp y tế trái pháp luật nào.

Sẽ nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ, giải trình thấu đáo ý kiến của các đại biểu

Phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ ý kiến của các ĐBQH nêu tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, về cơ bản, các ĐBQH tán thành cao với sự cần thiết sửa đổi Luật Nuôi con nuôi; tán thành với định hướng, mục tiêu, nội dung cơ bản của dự án Luật; ghi nhận cơ quan chủ trì soạn thảo đã nỗ lực trong việc nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của các ĐBQH tại Tổ và hội trường.

 Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ ý kiến của các ĐBQH nêu tại phiên thảo luận.

Trên cơ sở những ý kiến đóng góp của các ĐBQH, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các Bộ ngành liên quan, Bộ Tư pháp sẽ nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ, giải trình thấu đáo ý kiến của các ĐBQH để hoàn thiện dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), báo cáo Chính phủ trình Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp này.