Cận thị ở trẻ: Những dấu hiệu sớm cha mẹ dễ bỏ qua

Cận thị khiến trẻ nhìn các vật ở xa không rõ, trong khi khả năng nhìn gần thường vẫn tương đối tốt. Vì vậy, trẻ nhỏ có thể chưa nhận ra thị lực thay đổi hoặc không biết mô tả cho cha mẹ. Những biểu hiện ban đầu đôi khi chỉ xuất hiện trong một số tình huống như nhìn bảng, xem tivi hoặc tham gia các hoạt động cần quan sát từ xa.

1. Dấu hiệu cảnh báo cận thị ở trẻ

1.1. Nheo mắt khi nhìn xa có thể là dấu hiệu cận thị: Trẻ có thể nheo mắt khi nhìn bảng, xem tivi, đọc biển báo hoặc quan sát đồ vật ở xa. Đây có thể là cách trẻ vô thức làm hình ảnh rõ hơn khi khả năng nhìn xa giảm. Nếu trước đây trẻ không có thói quen này nhưng gần đây thường xuyên nheo mắt, đặc biệt khi nhìn xa, cha mẹ nên lưu ý và theo dõi thêm.

Trẻ cận thị có thể thường xuyên nheo mắt, cúi sát khi đọc sách. Ảnh: AI.

1.2. Ngồi sát tivi hoặc đưa đồ vật lại gần: Trẻ có thể tự kéo ghế lại gần tivi, tiến sát màn hình máy tính hoặc đưa điện thoại, máy tính bảng gần mắt hơn để nhìn rõ. Tuy nhiên, việc trẻ thường xuyên nhìn gần không đồng nghĩa chắc chắn với cận thị. Thói quen sử dụng thiết bị hoặc cách bố trí chỗ ngồi cũng có thể khiến trẻ tiến sát màn hình. Vì vậy, cha mẹ nên chú ý nếu thay đổi này xuất hiện cùng các biểu hiện khác như nheo mắt hoặc khó nhìn xa.

1.3. Khó nhìn chữ, hình ảnh trên bảng: Một biểu hiện dễ nhận thấy là trẻ bắt đầu khó nhìn chữ hoặc hình ảnh trên bảng dù trước đây vẫn quan sát bình thường. Trẻ có thể phải hỏi bạn bên cạnh nội dung trên bảng, chép bài chậm hơn hoặc bỏ sót chữ. Ở nhà, cha mẹ có thể nhận thấy trẻ khó nhận ra người quen, biển báo hoặc đồ vật ở khoảng cách xa. Đây là những biểu hiện đáng lưu ý vì cận thị chủ yếu ảnh hưởng đến khả năng nhìn xa.

1.4. Thay đổi chỗ ngồi để nhìn rõ hơn: Một số trẻ không nói rằng mình nhìn mờ mà tự tìm cách khắc phục bằng việc chọn chỗ ngồi gần bảng hơn hoặc đổi vị trí để nhìn rõ. Nếu trẻ trước đây vẫn ngồi ở vị trí bình thường nhưng gần đây thường xuyên muốn ngồi bàn đầu, cha mẹ có thể trao đổi với giáo viên để biết trẻ có gặp khó khăn khi nhìn bảng hay không.

1.5. Đưa sách, vở hoặc màn hình lại gần mắt: Cận thị không nhất thiết khiến trẻ khó đọc sách vì trẻ vẫn có thể nhìn gần khá rõ. Tuy nhiên, một số trẻ có thể hình thành thói quen đưa sách, vở hoặc màn hình lại gần mắt khi học và sử dụng thiết bị. Cha mẹ nên chú ý nếu khoảng cách nhìn ngày càng ngắn hoặc trẻ thường cúi sát xuống bàn. Đây là dấu hiệu gợi ý cần kiểm tra thị lực, nhưng không thể dùng riêng biểu hiện này để xác định trẻ bị cận.

1.6. Dụi mắt, mỏi mắt hoặc đau đầu khi nhìn lâu: Một số trẻ có thể than mỏi mắt, đau đầu sau khi học hoặc phải tập trung nhìn trong thời gian dài. Trẻ cũng có thể thường xuyên dụi mắt. 

Tuy nhiên, những biểu hiện này không đặc hiệu cho cận thị và có thể gặp trong nhiều tình trạng khác như khô mắt, dị ứng hoặc rối loạn điều tiết. Vì vậy, cha mẹ không nên dựa vào các triệu chứng này để tự kết luận trẻ bị cận.

2. Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi khám mắt?

Cha mẹ không nên chờ đến khi trẻ than phiền nhìn mờ mới đưa đi khám mắt. Khi nhận thấy những biểu hiện bất thường về thị lực, việc kiểm tra sớm giúp phát hiện cận thị và có hướng theo dõi phù hợp.

- Đưa trẻ đi kiểm tra thị lực: Nếu trẻ thường xuyên nheo mắt, khó nhìn bảng, thay đổi chỗ ngồi để nhìn rõ hơn hoặc có thay đổi rõ rệt về khả năng nhìn xa, cha mẹ nên cho trẻ kiểm tra thị lực thay vì chờ trẻ tự than phiền.

- Khám mắt khi nghi ngờ cận thị: Sàng lọc thị lực và khám mắt giúp phát hiện sớm những bất thường về thị lực. Khi nghi ngờ cận thị, bác sĩ sẽ đánh giá thị lực và đo khúc xạ để xác định tình trạng của trẻ.

- Lưu ý các yếu tố nguy cơ: Trẻ có cha mẹ hoặc người thân bị cận thị, ít dành thời gian hoạt động ngoài trời hoặc thường xuyên thực hiện các hoạt động nhìn gần trong thời gian dài có nguy cơ cận thị cao hơn.

- Theo dõi khi đã cận thị: Trẻ cần đeo kính đúng chỉ định và tái khám theo hẹn để theo dõi thị lực, độ khúc xạ và mức độ tiến triển. Cha mẹ nên khuyến khích trẻ hoạt động ngoài trời, duy trì khoảng cách nhìn phù hợp và tránh nhìn gần liên tục trong thời gian quá dài.