Cần thiết xây dựng kế hoạch hành động quốc gia về bệnh tim bẩm sinh

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, từ ngày 12-13/3, hội nghị "Cập nhật kinh nghiệm chẩn đoán, điều trị tim bẩm sinh phức tạp" đã diễn ra. Đây là lần đầu tiên các chuyên gia đầu ngành về tim mạch tại Việt Nam cùng tham gia hội nghị bàn tròn quốc gia về bệnh tim bẩm sinh và tim trẻ em, nhằm thảo luận về hiện trạng và kế hoạch phát triển trong tương lai của dịch vụ chăm sóc tim bẩm sinh tại Việt Nam.

Hội nghị do Bộ Y tế chủ trì với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Children's HeartLink, một tổ chức phi chính phủ quốc tế xây dựng năng lực và vận động cho việc chăm sóc bệnh tim bẩm sinh và nhi khoa chất lượng cao và công bằng.

GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương phát biểu.

GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, bệnh tim bẩm sinh và bệnh tim ở trẻ em hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và để lại di chứng lâu dài tại Việt Nam.

Trẻ em mắc bệnh tim bẩm sinh hoặc bệnh mắc phải nếu không được điều trị gần như chắc chắn sẽ tử vong sớm hơn, đặc biệt là nhóm tim bẩm sinh nặng cần điều trị từ sơ sinh.

Tuy vậy, đây là bệnh lý hoàn toàn điều trị được và hầu hết các bệnh nhi sẽ có cuộc sống của một trẻ em bình thường. Những tiến bộ trong chẩn đoán, phẫu thuật và quản lý lâu dài của hệ thống y tế Việt Nam đã giúp phần lớn trẻ em mắc bệnh tim có thể sống sót và có cuộc sống khỏe mạnh.

Theo dữ liệu quốc gia năm 2023, tổng số trẻ sơ sinh trên cả nước ước tính là 1.418.890 trẻ, như vậy ước tính có 14.000 ca bệnh tim bẩm sinh trên cả nước.

Số lượng bệnh nhân đã được phẫu thuật và can thiệp bệnh tim bẩm sinh trên cả nước hiện tại ước tính tích lũy xấp xỉ 200.000 người và ngày càng tăng.

Quang cảnh hội nghị.

'Mỗi ca phẫu thuật thành công là một trái tim trẻ em được hồi sinh'

PGS.TS Nguyễn Lý Thịnh Trường, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương cho hay, tại Bệnh viện Nhi Trung ương, phẫu thuật tim hở điều trị bệnh tim bẩm sinh được triển khai từ năm 2004. Đến năm 2015 gần 5.000 trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh đã được phẫu thuật tại bệnh viện, chủ yếu là các bệnh lý tim bẩm sinh cơ bản.

Nhằm phát triển chuyên sâu lĩnh vực tim mạch nhi khoa, năm 2016, Bệnh viện Nhi Trung ương đã thành lập Trung tâm Tim mạch, trên cơ sở hợp nhất các đơn vị chuyên môn liên quan như tim mạch, ngoại tim mạch, gây mê hồi sức và hồi sức ngoại.

Sau gần 10 năm phát triển, Trung tâm Tim mạch đã đạt được những kết quả rất đáng khích lệ. Đến nay, Trung tâm đã thực hiện hơn 10.000 ca phẫu thuật tim hở, hơn 5.000 ca phẫu thuật tim kín, trên 7.000 ca can thiệp tim mạch và hơn 2.000 ca can thiệp điều trị rối loạn nhịp tim cho bệnh nhi.

Mỗi năm Trung tâm tiếp nhận hơn 30 nghìn lượt trẻ khám tim mạch, khoảng 50-55 nghìn lượt bệnh nhi được siêu âm. Trung tâm Tim mạch Bệnh viện Nhi Trung ương hiện là cơ sở hàng đầu của khu vực Đông Nam Á về phẫu thuật tim sơ sinh cũng như các bệnh lý tim bẩm sinh phức tạp, với toàn bộ các mặt bệnh cần được phẫu thuật trong thời kỳ sơ sinh đã và đang tiếp tục được tiến hành thường quy, với số lượng hàng năm dao động khoảng 300 ca (số lượng lớn nhất Đông Nam Á).

PGS.TS Nguyễn Lý Thịnh Trường, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương chia sẻ tại hội nghị.

Đặc biệt, tỷ lệ tử vong sau phẫu thuật tim trong những năm gần đây đã giảm xuống dưới 3%, trong khi trước kia là 40%. Riêng đối với phẫu thuật tim hở, tỷ lệ này duy trì ở mức 1,8% - 2,5%, tương đương như Hoa Kỳ, các nước châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.

"Quan trọng hơn các con số thống kê, phía sau mỗi ca phẫu thuật thành công là một trái tim trẻ em được hồi sinh và là hy vọng được tiếp nổi cho mỗi gia đình"- Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương Trần Minh Điển nói.

Được biết 1 ca phẫu thuật tim bẩm sinh chi phí phẫu thuật tim tại Việt Nam trung bình khoảng 5.000 - 7.000 USD, thấp gần nhất thế giới, chỉ sau Ấn Độ, trong khi một ca phẫu thuật tương tự ở nước ngoài, chi phí gấp chục lần.

Gánh nặng không nhỏ của bệnh tim bẩm sinh và bệnh tim ở trẻ em

Tại hội nghị, các chuyên gia cho hay, ước tính tối thiểu 2.000 trẻ chưa được tiếp cận phẫu thuật hoặc can thiệp kịp thời hàng năm trên cả nước. Phần lớn số bệnh nhân này cần được chẩn đoán, phẫu thuật và/hoặc can thiệp từ thời kỳ sơ sinh hoặc nhũ nhi (<1 tuổi), nếu không sẽ tử vong sớm.

Các chuyên gia đánh giá gánh nặng hiện tại của bệnh tim bẩm sinh và bệnh tim ở trẻ em, đồng thời xác định những thiếu sót trong toàn bộ chuỗi chăm sóc, từ sàng lọc sơ sinh, các bệnh lý nặng trong thời kỳ sơ sinh còn yếu, theo dõi sau phẫu thuật và can thiệp...; rà soát năng lực hiện có về cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực, tài chính và quản trị liên quan đến chăm sóc tim mạch.

Chuyên gia quốc tế chia sẻ tại hội nghị.

Để đạt được các mục tiêu về Bảo hiểm y tế toàn dân (UHC) và Mục tiêu Phát triển Bền vững 3.2, kêu gọi chấm dứt các ca tử vong có thể phòng ngừa được ở trẻ sơ sinh và trẻ em dưới 5 tuổi, chăm sóc tim bẩm sinh phải trở thành một phần không thể thiếu của hệ thống y tế quốc gia.

Một vấn đề nữa được đặt ra là hiện hệ thống chăm sóc bệnh nhân tim bẩm sinh tại Việt Nam hiện vẫn chủ yếu tập trung vào giai đoạn phẫu thuật và điều trị ban đầu, trong khi việc theo dõi lâu dài cho bệnh nhân tim bẩm sinh trưởng thành vẫn chưa được tổ chức một cách đầy đủ.

Trên thực tế, nhiều trẻ sau khi được phẫu thuật thành công vẫn cần được theo dõi và chăm sóc y tế suốt đời, bởi các biến chứng muộn hoặc những vấn đề liên quan đến chức năng tim có thể xuất hiện khi bệnh nhân trưởng thành.

Theo Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương Cao Việt Tùng, hội nghị lần này có thể tạo nền tảng cho đối thoại quốc gia và xây dựng sự đồng thuận hướng tới việc xây dựng chiến lược quốc gia hoặc kế hoạch hành động quốc gia về bệnh tim bẩm sinh (CHD), để mọi trẻ em và người lớn mắc bệnh tim bẩm sinh tại Việt Nam đều được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc chất lượng cao, giá cả phải chăng và suốt đời trong hệ thống y tế quốc gia.

Đồng thời, phác thảo lộ trình phát triển dịch vụ và nguồn nhân lực phù hợp với chiến lược ngành y tế quốc gia (theo mục tiêu ngắn hạn dưới 5 năm và trung-dài hạn 10-15 năm), báo cáo tham mưu Bộ Y tế để có chỉ đạo toàn diện, tổng thể.

Trung tâm Tim mạch Bệnh viện Nhi Trung ương hiện là cơ sở hàng đầu của khu vực Đông Nam Á về phẫu thuật tim sơ sinh cũng như các bệnh lý tim bẩm sinh phức tạp, với toàn bộ các mặt bệnh cần được phẫu thuật trong thời kỳ sơ sinh đã và đang tiếp tục được tiến hành thường quy, với số lượng hàng năm dao động khoảng 300 ca.

Thái Bình/ Ảnh: BVCC