Cần Thơ khẳng định vị thế trung tâm năng lượng vùng Đồng bằng sông Cửu Long

Thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, thành phố Cần Thơ đang tập trung huy động mọi nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng và đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm. Sau hơn một năm triển khai thực hiện, thành phố bước đầu đạt nhiều kết quả quan trọng, từng bước khẳng định vai trò là trung tâm sản xuất, truyền tải và logistics năng lượng của toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Động lực từ các dự án trọng điểm

Theo Thành ủy Cần Thơ, ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW và Chính phủ ban hành Nghị quyết số 328/NQ-CP, địa phương đã khẩn trương cụ thể hóa thành Chương trình số 09-CTr/TU và Kế hoạch số 91/KH-UBND với 22 nhiệm vụ trọng tâm. Quyết tâm chính trị này đã tạo sự thống nhất cao trong toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân.

Nhà máy đốt rác phát điện Cần Thơ. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Tính đến tháng 8/2026, toàn thành phố có 17 nhà máy điện đang vận hành ổn định với tổng công suất lắp đặt 2.540,5 MW (bao gồm nhiệt điện, điện gió, điện sinh khối, điện rác và điện mặt trời) cùng 4.417 hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất khoảng 342,13 MW. Năm 2025, tổng sản lượng điện phát lên lưới điện quốc gia đạt trên 7,52 tỷ kWh, khẳng định vai trò nguồn phát quan trọng cho khu vực phía Nam.

Hiện nay, tổng công suất các nguồn điện đang vận hành và đã được cấp chủ trương đầu tư trên địa bàn đạt 8,56 GW (đạt từ 71,3% đến 85,6% so với mục tiêu 10 - 12 GW đến năm 2030). Từ năm 2025 đến nay, Cần Thơ đã chấp thuận chủ trương đầu tư mới cho 9 dự án và điều chỉnh 13 dự án năng lượng với tổng vốn đầu tư khoảng 94.822 tỷ đồng.

Đặc biệt, chuỗi dự án khí - điện Lô B - Ô Môn - dự án trọng điểm quốc gia có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh - đang được thành phố phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương tập trung đẩy nhanh tiến độ.

Dự án đường ống dẫn khí Lô B - Ô Môn đã hoàn thành bồi thường, bàn giao mặt bằng 818/819 trường hợp; khối lượng thi công cọc đạt 94% và móng thiết bị đạt 31%. Các dự án nhà máy nhiệt điện Ô Môn I và Ô Môn IV đã chính thức khởi công, tạo tiền đề đưa toàn chuỗi dự án vào vận hành theo đúng Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

Trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, Cần Thơ đã khởi công 3 dự án điện gió với tổng công suất 640 MW, cấp mới chủ trương đầu tư 5 dự án điện gió mới công suất 677 MW với tổng vốn hơn 28.788 tỷ đồng. Ngoài ra, Bộ Công Thương đã chấp thuận bổ sung 4 dự án hạ tầng khí LNG trên địa bàn thành phố vào quy hoạch ngành năng lượng quốc gia.

Chuyển dịch năng lượng xanh và giải pháp bứt phá

Đi đôi với mở rộng quy mô nguồn phát, Cần Thơ đặc biệt chú trọng nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, coi đây là giải pháp căn cơ để giảm chi phí, hạ phát thải khí nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tính đến hết tháng 7, sản lượng điện tiết kiệm trên địa bàn tính từ đầu năm đạt 294,34 triệu kWh, bằng 7,5% so với tổng điện thương phẩm (3.923 triệu kWh). Mô hình kinh tế tuần hoàn năng lượng được tích cực nhân rộng. Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ duy trì tiếp nhận trung bình 529,57 tấn rác/ngày để đốt rác phát điện. Đến nay, 19/20 cơ sở thuộc diện bắt buộc đã hoàn thành kiểm kê và xây dựng kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính giai đoạn 2026 - 2030.

Hạ tầng truyền tải và dự trữ năng lượng tiếp tục được củng cố. Thành phố hiện có 44/48 đường dây 110 kV đáp ứng tiêu chí N-1 (đạt 91,67%), bảo đảm độ tin cậy cung cấp điện. Về hạ tầng xăng dầu, kho đầu mối xăng dầu Hậu Giang công suất 48.000 m³ dự kiến hoàn thành đưa vào khai thác ngay trong năm 2026, góp phần nâng cao năng lực dự trữ năng lượng cấp vùng.

Bên trong phòng điều hành trung tâm, nơi giám sát toàn bộ hoạt động của Nhà máy xử lý chất thải rắn (rác sinh hoạt) Cần Thơ. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, Thành ủy Cần Thơ thẳng thắn nhìn nhận tiến độ triển khai thực hiện một số dự án nguồn điện lớn như: Ô Môn II, Ô Môn III, Sông Hậu II, Long Phú I còn chậm. Sự đồng bộ giữa nguồn điện, lưới truyền tải và phụ tải chưa thật sự đáp ứng yêu cầu. Khung pháp lý cho các mô hình năng lượng mới như: lưu trữ năng lượng, mua bán điện trực tiếp (DPPA), tài chính xanh... còn đang trong quá trình hoàn thiện.

Để thực hiện thắng lợi các mục tiêu của Nghị quyết 70-NQ/TW, thời gian tới, thành phố Cần Thơ tập trung triển khai 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm để thực hiện bức phá. Đó là rà soát, cập nhật nhu cầu năng lượng và cơ cấu phụ tải; nâng cao chất lượng dự báo, bảo đảm tính đồng bộ giữa quy hoạch năng lượng với quy hoạch sử dụng đất, phát triển công nghiệp, đô thị và logistics.

Cùng với đó là thiết lập cơ chế theo dõi, đôn đốc riêng đối với các dự án trọng điểm; tập trung tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, đấu nối, đẩy nhanh tiến độ chuỗi khí - điện Lô B - Ô Môn, các dự án điện gió, LNG và hạ tầng truyền tải. Tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, cải cách thủ tục hành chính; chủ động kết nối dự án với nguồn vốn tín dụng xanh, tài chính xanh quốc tế.

Đồng thời, kiên quyết xử lý các dự án chậm triển khai, không bảo đảm năng lực. Tổ chức lại không gian phát triển năng lượng theo hướng phát huy tiềm năng trung tâm vùng, ưu tiên phát triển chuỗi giá trị gia tăng cao: khí điện - LNG - lưới truyền tải - lưu trữ năng lượng - năng lượng tái tạo - logistics năng lượng.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Trần Chí Hùng, sau sáp nhập, thành phố Cần Thơ sở hữu 72 km đường bờ biển nên có lợi thế không gian biển để phát triển các dự án điện gió ven biển, ngoài khơi và điện năng lượng mặt trời để cung cấp nguồn điện sạch trực tiếp cho các khu công nghiệp, Trung tâm logistics và nhà máy chế biến, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường khắt khe để cấp chứng chỉ năng lượng tái tạo, giúp nông - thủy sản và sản phẩm công nghiệp của vùng dễ dàng vươn ra thị trường quốc tế.

Với tiềm năng điện gió ngoài khơi, ước tính khoảng 30.000MW, thời gian tới, thành phố sẽ mở rộng khu vực nghiên cứu, khảo sát dự án điện gió ngoài khơi nằm cách điểm đấu nối trên đất liền từ 22-30 km, đảm bảo khoảng cách an toàn luồng hàng hải. Hiện, thành phố cũng đang tiếp nhận văn bản của 4 nhà đầu tư đề xuất nghiên cứu, khảo sát phát triển dự án điện gió ngoài khơi…

Theo ông Nguyễn Bá Tiến, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần năng lượng ST2, Chủ đầu tư nhà máy điện gió số 7, được sự ủng hộ cua chính quyền địa phương, cùng với sự chủ động của chủ đầu tư và đơn vị thi công, các vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai đều được các ngành, địa phương phối hợp xem xét, tháo gỡ kịp thời.

Cũng theo ông Tiến, nhà máy Điện gió số 7 (giai đoạn 2) đang đẩy nhanh thi công tại vùng biển xã Vĩnh Hải. Đây là dự án điện gió ngoài khơi quy mô lớn với tổng công suất 90 MW, tổng vốn đầu tư 3.728 tỷ đồng. Sau hơn 8 tháng triển khai, các hạng mục đang được thi công đồng bộ, dự kiến nhà máy sẽ hoàn thành vận hành thử nghiệm vào tháng 9/2026; trong đó, 9 turbine đầu tiên dự kiến vận hành thương mại vào tháng 10/2026, và 10 turbine còn lại vận hành thương mại vào tháng 11/2026…

Ngoài các giải pháp trên, thành phố Cần Thơ cần chuyển mạnh sang quản lý bằng mục tiêu hiệu quả năng lượng; thúc đẩy điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và chất thải để sản xuất năng lượng tái tạo; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển lưới điện thông minh, công nghệ lưu trữ năng lượng và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành năng lượng; tăng cường kiểm tra, giám sát, đề cao trách nhiệm người đứng đầu; gắn phát triển năng lượng với bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn hành lang công trình và an ninh mạng…

Thành phố Cần Thơ cũng kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương sớm ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn thực hiện luật, tạo cơ chế đặc thù thúc đẩy điện khí LNG, điện gió ngoài khơi, thị trường điện cạnh tranh; đồng thời, hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc cho chuỗi dự án Lô B - Ô Môn và các công trình năng lượng cấp vùng.