Cần Thơ tạo động lực tăng trưởng mới

Nghiên cứu công nghệ gen ở Công ty cổ phần Phù Sa Gernomics thành phố Cần Thơ.

Những kết quả bước đầu

Thành phố Cần Thơ hiện có 21 doanh nghiệp khoa học-công nghệ với hơn 100 sản phẩm công nghệ đã được thương mại hóa, đem lại hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp và cộng đồng, tập trung trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, vật liệu mới… Những sản phẩm này bước đầu đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế của địa phương.

Trong lĩnh vực công nghệ sinh học, Công ty cổ phần Phù Sa Gernomics là đơn vị tiên phong với nhiều đột phá công nghệ gen, nhất là công nghệ PCR (sinh học phân tử) tại Việt Nam. Các sản phẩm của công ty phát triển trên cơ sở tổng hợp những đoạn gen ngắn, giải trình tự gen để sản xuất kit chẩn đoán bệnh cho tôm, cá; sản xuất hóa chất điện di, hóa chất sử dụng cho máy PCR, hóa chất tách chiết DNA/RNA.

Bên cạnh đó, công ty còn sản xuất các loại máy PCR, máy ly tâm, máy điện di… phục vụ nghiên cứu công nghệ gen để phát triển sản phẩm ứng dụng vào thực tế. Sản phẩm của công ty được ứng dụng rộng rãi trong nuôi tôm công nghệ cao và xuất khẩu sang thị trường Mỹ, châu Âu, Thái Lan…

Trong lĩnh vực công nghệ thông tin, phần mềm KaFood của Công ty cổ phần công nghệ Katec (thành phố Cần Thơ) được sử dụng rộng rãi trong quản lý dinh dưỡng các bữa ăn ở các trường học bán trú trên cả nước.

Sau hai năm đưa vào thương mại hóa, có hơn 200 đơn vị là các trường mầm non, nhóm trẻ, bếp ăn sử dụng ứng dụng này, trong đó có hơn 100 trường ở Hà Nội và một số tỉnh phía bắc.

Phần mềm KaFood tự động hóa các khâu tính toán khẩu phần ăn theo độ tuổi, nhóm lớp theo các quy định, khuyến nghị về dinh dưỡng cho trẻ mầm non; theo dõi chiều cao, cân nặng và biểu đồ phát triển của trẻ; hỗ trợ lập danh sách thực phẩm, định lượng nguyên liệu theo thực đơn, hỗ trợ kiểm tra thực phẩm ba bước và lưu mẫu thực phẩm, tự động tính tiền ăn, học phí… Phần mềm này giúp các trường học quản lý các bữa ăn, chế độ dinh dưỡng dễ dàng, hiệu quả, minh bạch, bảo đảm an toàn thực phẩm cho trẻ mầm non.

Cùng với khoa học-công nghệ, hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo của Cần Thơ phát triển khá mạnh, với 68 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, 190 dự án khởi nghiệp.

Hạ tầng hỗ trợ khởi nghiệp từng bước được hoàn thiện thông qua việc liên kết với 6 quỹ đầu tư trong và ngoài nước, hình thành năm mạng lưới liên kết hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo vùng và địa phương, sáu không gian hỗ trợ khởi nghiệp và không gian làm việc chung.

Thị trường tài chính và đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp đổi mới sáng tạo từng bước hình thành, với 30 biên bản ghi nhớ hợp tác được ký kết và tám thương vụ đầu tư được triển khai thành công, tổng giá trị đầu tư đạt 39,5 tỷ đồng.

Tốc độ đổi mới công nghệ và thiết bị năm 2025 của thành phố Cần Thơ đạt hơn 14%; tỷ trọng sản phẩm công nghệ cao cũng đạt hơn 33%, tăng gần 3% so với 5 năm trước.

Tuy nhiên, phát triển khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo ở thành phố Cần Thơ vẫn đang gặp nhiều khó khăn, rào cản. Tiến sĩ Ngô Anh Tín, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết: Nguồn ngân sách Nhà nước dành cho khoa học-công nghệ dù được quan tâm nhưng quy mô đầu tư nhìn chung còn khiêm tốn, chưa đủ tạo ra những công trình nghiên cứu mang tính thay đổi lớn.

Bên cạnh đó, hạ tầng kỹ thuật cho phát triển khoa học-công nghệ vẫn chưa đồng bộ. Dù thành phố tập trung các trường đại học, viện nghiên cứu lớn như Đại học Cần Thơ, Trường đại học Y dược Cần Thơ, Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, nhưng hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm đạt chuẩn quốc gia, quốc tế vẫn còn thiếu.

Nguồn nhân lực khoa học-công nghệ còn hạn chế, thiếu các chuyên gia giỏi, đầu ngành.

Mối liên kết giữa Nhà nước-nhà khoa học-nhà doanh nghiệp còn lỏng lẻo nên nhiều nghiên cứu của các viện, trường vẫn nặng tính lý thuyết, chưa bám sát nhu cầu thực tế của đời sống, của doanh nghiệp…

Hướng đến trung tâm khoa học-công nghệ vùng

Thành phố Cần Thơ xác định khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo là một trong những động lực tăng trưởng mới. Để đạt mục tiêu, thành phố Cần Thơ thực hiện nhiều giải pháp mang tính chiến lược toàn diện, hướng đến thành phố trở thành trung tâm khoa học-công nghệ của vùng.

Lãnh đạo thành phố Cần Thơ tham quan sản phẩm khoa học-công nghệ của thành phố.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Trung Tính, Hiệu trưởng Đại học Cần Thơ khuyến nghị: Thành phố cần đầu tư xây dựng các phòng thí nghiệm trọng điểm chuyên sâu về công nghệ sinh học nông nghiệp, công nghệ chế biến sâu và thích ứng biến đổi khí hậu. Các phòng thí nghiệm này cho phép các viện, trường lẫn doanh nghiệp cùng khai thác để phát huy hiệu quả đầu tư.

Đại học Cần Thơ sẵn sàng hỗ trợ, hợp tác đào tạo nguồn nhân lực khoa học-công nghệ cho thành phố và các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, thành phố cần ban hành các gói chính sách đãi ngộ vượt trội (về nhà ở, thu nhập, môi trường nghiên cứu) đủ sức hấp dẫn để thu hút các chuyên gia kiều bào, nhà khoa học đầu ngành về cống hiến.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Ngô Quốc Nam, Giám đốc Công ty cổ phần Phù Sa Gernomics kiến nghị: Ngoài hỗ trợ vốn ưu đãi, doanh nghiệp rất cần các sở, ngành thành phố hỗ trợ thủ tục hành chính trong sản xuất, kinh doanh, nhất là thủ tục đăng ký bằng phát minh, sáng chế, đăng ký sở hữu trí tuệ.

Thành phố sớm có các chính sách miễn, giảm thuế mạnh mẽ cho doanh nghiệp có trích lập quỹ phát triển khoa học-công nghệ hoặc đầu tư vào các dự án đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số để khuyến khích tư nhân đầu tư vào lĩnh vực này. Thành phố nên thành lập Sàn giao dịch công nghệ vùng trên cả không gian số và trực tiếp nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp dễ dàng tìm kiếm, chuyển giao công nghệ phù hợp.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên cho biết: Thời gian qua, ngân sách đầu tư cho khoa học-công nghệ, chuyển đổi số còn hạn chế, mức đầu tư chỉ khoảng 1% ngân sách nên chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Cần Thơ tăng đầu tư vào lĩnh vực này thông qua nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi.

Cuối năm 2025, thành phố Cần Thơ thành lập Quỹ phát triển khoa học-công nghệ với vốn 200 tỷ đồng để hỗ trợ các doanh nghiệp, đơn vị đầu tư vào lĩnh vực này. Tiếp đó, tháng 5/2026, Hội đồng nhân dân thành phố Cần Thơ cũng vừa ban hành Nghị quyết về việc hỗ trợ ngân sách địa phương cho các dự án sản xuất các sản phẩm công nghệ số trọng điểm, dự án nghiên cứu, sản xuất chíp bán dẫn, dự án xây dựng trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo… với số tiền hỗ trợ cao nhất 200 tỷ đồng.

Cần Thơ kỳ vọng đây là chính sách đột phá thúc đẩy khoa học-công nghệ phát triển nhanh, tạo động lực tăng trưởng mới cho thành phố. Thành phố cũng tập trung nguồn lực đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện Khu Công nghệ thông tin tập trung và Trung tâm khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo khu vực Đồng bằng sông Cửu Long tại Cần Thơ để hỗ trợ doanh nghiệp.