Cần tính toán sát thực tiễn khi xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia

 Toàn cảnh phiên thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) TP. Huế tham gia thảo luận tại tổ 9 cùng Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình.

Bảo đảm tính kế thừa, không gián đoạn các nhiệm vụ

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân, Phó Giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế bày tỏ đồng tình với sự cần thiết đầu tư chương trình nhằm cụ thể hóa Kết luận số 56 ngày 24/6/2026 của Bộ Chính trị và chủ trương của Đảng về hợp nhất, tổ chức lại các chương trình mục tiêu quốc gia.

Theo đại biểu, tội phạm ma túy và tội phạm về trật tự xã hội có mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ. Ma túy là một trong những nguyên nhân phát sinh nhiều loại tội phạm khác. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, để việc tích hợp phát huy hiệu quả, đại biểu đề nghị Chính phủ quan tâm ba vấn đề. 

Trước hết, phải bảo đảm tính liên tục và kế thừa các mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng thụ hưởng đã được Quốc hội phê duyệt tại Nghị quyết số 103/2023/QH15. Bộ Công an cần rà soát toàn diện, đối chiếu 9 dự án thành phần của chương trình phòng, chống ma túy trước đây với các dự án, tiểu dự án mới, bảo đảm không bỏ sót các tiêu chí chuyên môn.

Bên cạnh đó, cần khắc phục những hạn chế trong quá trình triển khai Nghị quyết số 103, nhất là tình trạng giải ngân chậm trong hai năm qua. Theo đại biểu, việc hợp nhất không nên chỉ dừng ở việc tăng quy mô vốn hay ghép tên các chương trình, mà phải có giải pháp thực chất để tháo gỡ khó khăn trong giải ngân vốn đầu tư tại các cơ sở cai nghiện công lập, đồng thời nâng cao năng lực xác định tình trạng nghiện của y tế tuyến xã.

Đại biểu cũng đề nghị tiếp tục rà soát các quy định trong dự thảo Nghị quyết, bảo đảm thống nhất với các đạo luật mới ban hành, trong đó có Luật Phòng, chống ma túy, Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 và Nghị quyết số 34/2026/QH16 của Quốc hội.

Góp ý trực tiếp vào các điều khoản, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân cho rằng, một số chỉ tiêu về tố tụng tư pháp, án hình sự đang được quy định theo tỷ lệ cứng. Đại biểu đề nghị điều chỉnh theo hướng: “Phấn đấu đạt và vượt các chỉ tiêu nghiệp vụ do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao giao hằng năm theo nghị quyết của Quốc hội”. Cách quy định này vừa bảo đảm tính độc lập trong hoạt động tố tụng tư pháp, vừa phù hợp với Điều 4 Nghị quyết số 34/2026/QH16.

Một nội dung khác được đại biểu lưu ý là thẩm quyền điều chỉnh mục tiêu, chỉ tiêu trong giai đoạn 2 (2026 - 2035). Dự thảo hiện chỉ nêu chung về việc nghiên cứu, xem xét điều chỉnh. Căn cứ Điều 18 và Điều 37 Luật Đầu tư công, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm của Chính phủ trong việc trình Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh, bổ sung các mục tiêu, chỉ tiêu của chương trình tại kỳ họp sơ kết năm 2030.

Về kinh phí, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân đề nghị Chính phủ rà soát, thống nhất số liệu tổng vốn trước khi trình Quốc hội quyết định. Theo tờ trình của Chính phủ, ngân sách Trung ương dự kiến bố trí cho giai đoạn 1 là 39.675 tỷ đồng. Trong khi đó, Hội đồng thẩm định Nhà nước và Bộ Tài chính qua rà soát kiến nghị mức khoảng 29.027 tỷ đồng, chênh lệch hơn 10.648 tỷ đồng.

Đại biểu đề nghị làm rõ cơ sở của sự chênh lệch này, đồng thời cắt giảm các khoản chi thường xuyên mang tính chất nhiệm vụ thường xuyên của bộ, ngành như tuyên truyền, hội thảo, tập huấn để tập trung nguồn lực cho các công trình hạ tầng trọng điểm.

Đại biểu Nguyễn Thanh Xuân tham gia thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp 

Tránh áp chỉ tiêu cơ học, gây sức ép cho lực lượng cơ sở

Cùng tham gia thảo luận, đại biểu Phạm Anh Tuấn (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc tính khả thi của chỉ tiêu kéo giảm tội phạm về trật tự xã hội. 

Đại biểu cho rằng, việc duy trì một mức giảm cơ học 10%, thậm chí trên 10%, liên tục trong 10 năm có thể khó thực hiện và chưa sát thực tiễn. Quá trình phát triển kinh tế - xã hội, gia tăng dân số, đô thị hóa cũng làm phát sinh nhiều loại tội phạm mới, trong đó có các loại tội phạm phi truyền thống.

“Việc ấn định một mức giảm cơ học 10% rồi trên 10% năm liên tục trong suốt quá trình 10 năm thế này có thể rất khó thực hiện và chưa thực sự sát thực tiễn”, đại biểu nhận định.

Theo đại biểu, chỉ tiêu kéo giảm tội phạm quá cao và kéo dài có thể tạo sức ép lớn đối với lực lượng phòng, chống tội phạm, nhất là công an cơ sở. Đáng lưu ý, việc chạy theo số liệu có thể dẫn đến tâm lý chậm thụ lý hoặc bỏ lọt tin báo, tố giác tội phạm. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu, điều chỉnh mục tiêu ở mức hợp lý, phù hợp tình hình thực tế.

Về cơ cấu vốn và nguyên tắc phân bổ, đại biểu Anh Tuấn cho biết dự thảo mới xác định tổng nguồn lực cho giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 45.301 tỷ đồng, trong khi nguồn vốn giai đoạn 2031 - 2035 chưa được xác định. Dự thảo cũng quy định nội dung này sẽ được xem xét tại kỳ họp Quốc hội đầu năm 2030.

Đại biểu cho rằng, khi Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư một chương trình mục tiêu quốc gia có thời gian thực hiện 10 năm, cần có khái toán mức vốn hoặc khung nguồn lực tối đa cho toàn bộ giai đoạn. Việc chưa xác định nguồn lực giai đoạn sau có thể dẫn đến tình trạng phê duyệt chưa đầy đủ, đồng thời dồn áp lực cân đối ngân sách vào những năm tiếp theo.

Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, bổ sung khái toán vốn đầu tư giai đoạn 2031 - 2035, bảo đảm tính chủ động trong cân đối và bố trí nguồn lực.