Cẩn trọng với những “phiên tòa dư luận” trên không gian mạng

Người dân cần đề cao cảnh giác khi chia sẻ thông tin trên mạng xã hội (ảnh Internet).

Thực tế cho thấy, mỗi khi một vụ việc gây tranh cãi xuất hiện trên không gian mạng, hàng loạt bài đăng, bình luận nhanh chóng được chia sẻ với tốc độ chóng mặt. Bên cạnh những ý kiến phân tích khách quan, không ít bình luận sử dụng ngôn từ gay gắt, mang tính miệt thị, quy chụp; thậm chí có người kêu gọi tẩy chay, truy tìm thông tin cá nhân hoặc yêu cầu trừng phạt người liên quan. Trong khi sự việc vẫn chưa được xác minh, kiểm chứng đầy đủ thông tin đã có không ít người đã vội đưa ra kết luận để chỉ trích hành vi và nhân cách của người khác.

Cần khẳng định, mạng xã hội chính là một kênh quan trọng để người dân bày tỏ quan điểm, phản ánh những bất cập, phát hiện và đấu tranh với những hành vi sai phạm. Đây là một phương thức giám sát xã hội có ý nghĩa tích cực nếu được thực hiện trên cơ sở thông tin trung thực, thái độ khách quan và tinh thần thượng tôn pháp luật. Tuy vậy, khi thiếu tỉnh táo và trách nhiệm, ranh giới giữa phản biện và công kích cá nhân đôi khi đang bị xóa nhòa. Một đoạn video bị cắt khỏi bối cảnh, một bài đăng chỉ phản ánh một phía hoặc một lời cáo buộc chưa được xác minh có thể nhanh chóng trở thành căn cứ để nhiều người đưa ra những phán xét nặng nề. Thậm chí, từ việc đặt câu hỏi về một sự việc, đám đông có thể chuyển sang quy kết trách nhiệm, xúc phạm danh dự, truy tìm thông tin cá nhân và kêu gọi tẩy chay người liên quan.

Đáng nói, trong môi trường số, tốc độ lan truyền của thông tin thường nhanh hơn quá trình kiểm chứng. Trước khi một lời đính chính có thể xuất hiện và được chia sẻ thì trước đó người bị nhắm đến đã phải chịu “một bản án dư luận” mà không có cơ hội giải thích. Đáng lo ngại hơn, phán xét trên mạng cũng có thể biến thành bạo lực tinh thần. Việc miệt thị, xúc phạm, công khai thông tin cá nhân, lôi kéo người khác tấn công hay đe dọa người thân không còn là phản biện, mà có thể xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, gây tổn hại đến danh dự, tâm lý và cuộc sống.

Về vấn đề này, luật gia Hà Sĩ Thắng, Hội Luật gia Thanh Hóa, cho biết: “Từ ngày 5/10/2026, Nghị định 328/2026/NĐ-CP về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật chính thức có hiệu lực đã thêm một hành lang pháp lý để tạo sức răn đe đối với các hành vi vi phạm pháp luật hoặc lệch chuẩn xã hội. Theo quy định mới, cá nhân, tổ chức đăng tải, phát tán, chia sẻ, bình luận tin giả, tin sai sự thật có thể bị công bố danh tính tại nơi cư trú, nơi làm việc sau khi thông tin được kiểm chứng, xác minh và kết luận là sai sự thật. Trước đó, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 cũng quy định xử phạt hành chính đối với nhiều hành vi vi phạm trên mạng xã hội. Trong đó, hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm cá nhân có thể bị phạt từ 20 - 30 triệu đồng”.

Cùng với sự phối hợp chặt chẽ giữa pháp luật thì nhận thức, trách nhiệm của mỗi người dân khi sử dụng mạng xã hội là rất quan trọng. Mỗi người dùng hãy hình thành thói quen dừng lại trước khi chia sẻ, kiểm chứng trước khi kết luận, suy nghĩ kỹ trước khi phán xét. Bởi sự tỉnh táo và trách nhiệm của mỗi người chính là “bộ lọc” quan trọng để bảo vệ sự thật, đồng thời nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật, ứng xử văn hóa.