Cần xác định quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do AI tạo ra

Làm rõ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm có ứng dụng AI

Đề cập đến những vấn đề mới phát sinh từ ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu (Đoàn thành phố Hà Nội) cho biết, AI đang hỗ trợ hiệu quả cho ngành y tế trong đọc phim CT, MRI, kê đơn thuốc và phát hiện sai sót y khoa.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị giữ nguyên tắc AI không phải là tác giả. Đối với kết quả chẩn đoán có sự hỗ trợ của AI, quyền tác giả thuộc về bác sĩ hoặc nhóm nghiên cứu chịu trách nhiệm lâm sàng; đồng thời quy định rõ sản phẩm do AI tạo ra không được bảo hộ nếu không có sự can thiệp sáng tạo của con người.

Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu (Đoàn thành phố Hà Nội) phát biểu thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Đại biểu cũng ủng hộ việc bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng để đẩy nhanh quá trình chuyển giao kỹ thuật. Tuy nhiên, từ thực tiễn y tế, đại biểu lưu ý việc cấp một bằng sáng chế chất lượng thấp có thể cản trở đáng kể sự phát triển của ngành thuốc generic. Do đó, cần giữ quy định thẩm định chuyên sâu bắt buộc đối với lĩnh vực dược, sinh học và có đội ngũ giám định viên riêng.

Một vấn đề khác được đại biểu Nguyễn Lân Hiếu đề cập là quyền sở hữu đối với tài sản trí tuệ hình thành trong bệnh viện. Theo đại biểu, bác sĩ, nghiên cứu sinh có thể tạo ra các bài báo, giáo trình, phương pháp điều trị mới nhưng quyền sở hữu giữa cá nhân và bệnh viện hiện còn chưa rõ ràng.

Quang cảnh phiên thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Đại biểu đề nghị quy định cụ thể việc phân chia quyền lợi giữa tác giả và bệnh viện đối với bằng sáng chế thuộc sở hữu của bệnh viện, được hình thành từ nguồn ngân sách nhà nước hỗ trợ; đồng thời cho phép bệnh viện sử dụng bằng sáng chế làm tài sản, ghi nhận giá trị của cơ sở y tế.

Quy định rõ lợi ích của các thủ tục hành chính cắt giảm

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Phương (Đoàn Gia Lai) đề nghị Chính phủ nghiên cứu kế hoạch rà soát, hoàn thiện tổng thể pháp luật về sở hữu trí tuệ, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa Luật Sở hữu trí tuệ với các luật có liên quan.

Theo đại biểu, Luật Sở hữu trí tuệ đã qua nhiều lần sửa đổi nhưng dự thảo lần này chủ yếu tập trung cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và phân công lại cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng, chưa đặt ra yêu cầu rà soát, hoàn thiện tổng thể luật.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Phương (Đoàn Gia Lai) phát biểu thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Trong bối cảnh kinh tế số, thương mại điện tử và công nghệ mới phát triển mạnh, quyền tác giả, quyền liên quan và các quyền sở hữu trí tuệ ngày càng có sự giao thoa. Vì vậy, đại biểu Đoàn Gia Lai cho rằng, cần đánh giá đầy đủ mối quan hệ giữa Luật Sở hữu trí tuệ với các luật liên quan, định hướng xây dựng Luật Bản quyền tác giả. Xác định rõ phạm vi điều chỉnh, thẩm quyền, trách nhiệm quản lý và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan. Qua đó, bảo đảm hệ thống pháp luật ổn định, thống nhất, tránh chồng chéo, bỏ sót nhiệm vụ, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong bảo vệ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ.

Đại biểu Vũ Minh Đạo (Đoàn Lai Châu) thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Đại biểu Vũ Minh Đạo (Đoàn Lai Châu) đồng tình với đề xuất cắt giảm 18 thủ tục hành chính và 5 điều kiện đầu tư kinh doanh, song đề nghị làm rõ lợi ích thực tế của từng nội dung cắt giảm.

Đối với Điều 97 dự thảo Luật, quy định thay đổi thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng bằng thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ cần xác định cụ thể giấy tờ được cắt giảm, thời gian và chi phí tiết kiệm được. Đồng thời, cần quy định nguyên tắc không yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu mà cơ quan giải quyết có thể khai thác; công khai thời hạn xử lý, tiến độ và trách nhiệm giải quyết hồ sơ.

Bảo đảm tính độc lập của hoạt động giám định

Đề cập đến chất lượng hoạt động giám định sở hữu trí tuệ sau khi cắt giảm điều kiện kinh doanh, đại biểu Vũ Minh Đạo đề nghị bổ sung vào luật nguyên tắc kiểm soát xung đột lợi ích, nghĩa vụ từ chối giám định khi không bảo đảm tính độc lập, khách quan, nhất là trường hợp giám định viên đang đại diện cho một bên trong chính vụ việc đó.

Theo đại biểu, kết luận giám định phải thể hiện rõ căn cứ, phương pháp và dữ liệu sử dụng; có cơ chế kiểm chứng, giám định lại và trách nhiệm bồi thường theo quy định khi kết luận sai gây thiệt hại. Phạm vi giao Chính phủ quy định chi tiết cũng cần rõ ràng, tránh tái lập điều kiện kinh doanh dưới hình thức khác.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) phát biểu thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) đề nghị quy định rõ trách nhiệm quản lý thông tin công khai về hoạt động giám định.

Theo đại biểu, khoản 4 Điều 201 dự thảo Luật đã bổ sung thông tin về kiến thức, nghiệp vụ chuyên môn và kết quả hoạt động giám định vào nội dung phải công khai. Tuy nhiên, hiệu quả của cơ chế này phụ thuộc vào tính chính xác của thông tin và khả năng sửa chữa kịp thời khi phát hiện sai lệch.

Đại biểu Đoàn Hải Phòng đề nghị làm rõ trách nhiệm quản lý thông tin công khai trong phạm vi giao Chính phủ quy định chi tiết tại khoản 6 Điều 201, bao gồm xác minh khi có căn cứ, yêu cầu đính chính và cập nhật kết quả xử lý.

Việc quy định chi tiết cần chuẩn hóa cách thể hiện thông tin chuyên môn, căn cứ kiểm chứng, đồng thời bảo đảm quyền giải trình của tổ chức, cá nhân có liên quan. Hoạt động kiểm tra này cần phân biệt với việc đánh giá giá trị chứng minh của kết luận giám định trong từng vụ việc.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu nêu. Ảnh: quochoi.vn