Thế hệ trẻ không thích nhậu, ngành kinh doanh izakaya lâu đời của Nhật Bản lao đao

Nhiều quán nhậu izakaya lâu đời tại Nhật Bản đang đứng trước nguy cơ phá sản

Những quán nhậu izakaya, vốn là một phần đặc trưng trong đời sống xã hội Nhật Bản, nay đang đứng trước nguy cơ lụi tàn theo thời gian.

Tờ Nikkei đưa tin, dẫn số liệu do Công ty Nghiên cứu tín dụng Tokyo Shoko Research (TSR) tổng hợp, số vụ phá sản của các doanh nghiệp kinh doanh izakaya tại Nhật Bản đạt 118 trường hợp trong nửa đầu năm nay. Đây là mức cao nhất trong cùng kỳ kể từ khi TSR bắt đầu thống kê dữ liệu liên quan vào năm 1989. TSR cho biết hơn 90% doanh nghiệp phá sản có quy mô nhỏ, với chưa đến 10 nhân viên. Tổ chức này dự báo tổng số vụ phá sản của các quán izakaya trong cả năm nay cũng có thể tăng lên mức cao kỷ lục.

Chi phí nguyên liệu, tiền thuê mặt bằng và các hóa đơn tiện ích tăng mạnh, trong khi sức mua của các hộ gia đình suy yếu và mức tiêu thụ đồ uống có cồn giảm sút, khiến các cơ sở kinh doanh khó cải thiện doanh thu nhưng cũng chẳng thể tăng giá bán.

LỢI NHUẬN BỊ BÀO MÒN

Chi phí leo thang đang trở thành một trong những nguyên nhân chính dẫn đến làn sóng phá sản của các quán izakaya. Giá nguyên liệu, điện nước và tiền thuê mặt bằng đều liên tục tăng, đẩy các cơ sở kinh doanh nhỏ vào thế khó. Nhưng vì lo ngại khách hàng quay lưng nên nhiều quán không thể chuyển toàn bộ phần chi phí tăng thêm vào giá bán trên thực đơn. Điều này khiến biên lợi nhuận ngày càng bị thu hẹp, đặc biệt đối với những doanh nghiệp có nguồn lực tài chính hạn chế.

Chính sách giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm của Thủ tướng Sanae Takaichi cũng được dự báo tạo thêm áp lực cho ngành. Cụ thể, chính quyền Takaichi dự kiến giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm từ mức 8% hiện nay xuống 1% trong thời hạn 2 năm, bắt đầu từ tháng 4 năm sau. Nếu được triển khai, biện pháp này có khả năng khuyến khích người tiêu dùng mua nhiều thực phẩm chế biến sẵn tại siêu thị và lựa chọn uống rượu bia tại nhà thay vì đến các quán izakaya.

Một sức ép lớn khác đến từ xu hướng giảm tiêu thụ đồ uống có cồn. Theo Cơ quan Thuế quốc gia Nhật Bản, tổng lượng tiêu thụ đồ uống có cồn trong năm tài chính 2024 vào khoảng 7,73 triệu kilolit, giảm 1,1% so với năm trước và giảm 7,2% so với năm 2014.

Xu hướng này cũng thể hiện rõ trong số liệu chi tiêu hộ gia đình năm 2025. Khảo sát của Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản cho thấy chi tiêu cho đồ uống có cồn của các hộ gia đình có từ 2 thành viên trở lên tăng 1% nếu tính theo giá trị danh nghĩa, nhưng giảm 2,1% sau khi điều chỉnh theo lạm phát. Trong cùng năm, tổng chi tiêu tiêu dùng của các hộ gia đình vẫn tăng 0,9% nếu tính theo giá trị thực.

Không chỉ lượng tiêu thụ giảm, số người uống rượu bia thường xuyên tại Nhật Bản cũng đang ít dần. Dựa trên khảo sát toàn diện về điều kiện sống năm 2025 của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, trong tổng số 90,65 triệu người từ 20 tuổi trở lên, chỉ có 13,27 triệu người, tương đương 14,6%, uống đồ uống có cồn hàng ngày. Cũng trên cuộc khảo sát này, có 32,91 triệu người tiết lộ họ không uống hoặc không thể uống rượu bia, trong khi 16,82 triệu người nói họ hiếm khi sử dụng đồ uống có cồn.

Lượng khách hàng thường xuyên đến các quán izakaya ngày càng sụt giảm

Thị trường đồ uống có cồn Nhật Bản cũng bước vào giai đoạn khó duy trì tăng trưởng. Viện Nghiên cứu Yano, một công ty nghiên cứu thị trường, dự báo giá trị thị trường đồ uống có cồn tại Nhật Bản, tính theo doanh số xuất xưởng của các nhà sản xuất, giảm 2,6% trong năm tài chính 2025 so với năm trước đó.

Một phần nguyên nhân sâu xa của những diễn biến này là do sức mua hộ gia đình suy yếu. Sau thời gian dài giảm phát, Nhật Bản đã bước vào giai đoạn giá cả và tiền lương cùng tăng. Nhưng thu nhập thực tế mà các hộ gia đình cảm nhận được vẫn phục hồi chậm chạp. Giá các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm và năng lượng leo cao đang hạn chế ngân sách dành cho những khoản chi tiêu không thiết yếu.

Trong khi đó, các nhà sản xuất đồ uống lớn tại Nhật Bản liên tiếp phải nâng giá bán để ứng phó với chi phí nguyên liệu, logistics và năng lượng, qua đó tiếp tục tác động đến nhu cầu của người tiêu dùng. Chẳng hạn, tháng 4/2025 Kirin Brewery tăng giá bán đối với một số sản phẩm bia, gồm Kirin Ichiban Shibori, Tanrei Green Label và Honkirin, cùng một số sản phẩm đồ uống pha sẵn như Hyoketsu. Cùng giai đoạn, Suntory cũng làm điều tương tự với The Premium Malt’s, Suntory Nama Beer và Kin-Mugi, cùng một số loại đồ uống pha sẵn và rượu vang sản xuất trong nước.

VĂN HOÁ NHẬU CÔNG SỞ DẦN MAI MỘT

Bên cạnh áp lực chi phí và sức mua suy yếu, những thay đổi trong quan niệm xã hội về việc tụ tập uống rượu bia cũng đang tác động mạnh đến ngành izakaya.

Thuật ngữ “nominication”, vốn được sử dụng phổ biến tại Nhật Bản, ám chỉ việc nhân viên duy trì các mối quan hệ trong tổ chức thông qua những cuộc trò chuyện bên bàn nhậu, nơi họ có thể đề cập đến những vấn đề khó trao đổi trong giờ làm việc.

Một chuyên gia thị trường nhận định: “Tại Nhật Bản, văn hóa nominication thường khiến những buổi nhậu được xem là phần nối dài hiệu quả của công việc. Văn hóa uống rượu bia truyền thống của Nhật Bản được xây dựng xoay quanh môi trường công sở và các quán izakaya là địa điểm quen thuộc để nhân viên cấp dưới giao lưu với cấp trên sau giờ làm”.

Thế hệ trẻ Nhật Bản ngày nay không còn quá mặn mà với văn hoá nhậu sau giờ làm việc

Nhưng giờ đây, thế hệ trẻ không nhìn thấy nhiều giá trị trong những cuộc tụ tập như vậy. Theo khảo sát do công ty tuyển dụng Nhật Bản Recruit thực hiện năm ngoái đối với nhân viên tại các khu vực thủ đô Tokyo, Kansai và Tokai, có 36,3% người được hỏi bày tỏ quan điểm tiêu cực về những buổi nhậu cùng đồng nghiệp vì họ không thể thư giãn do cứ phải để ý đến người khác. 29,2% cho biết những cuộc tụ tập này khiến họ căng thẳng hơn, còn 28,5% cho rằng chúng làm giảm thời gian họ dành cho bản thân.

Đáng chú ý, người tiêu dùng ngày càng chú trọng sức khỏe toàn diện, bao gồm thể trạng, kiểm soát cân nặng và chất lượng giấc ngủ, cũng đang đẩy nhanh đà suy giảm tiêu thụ đồ uống có cồn.

Sự phổ biến nhanh chóng của các loại thuốc điều trị béo phì cũng đang trở thành một yếu tố mới, bởi nhóm thuốc GLP-1 có thể ảnh hưởng đến mong muốn sử dụng đồ uống có cồn. Nhóm này bao gồm semaglutide, hoạt chất trong thuốc Wegovy, và tirzepatide, hoạt chất trong thuốc Mounjaro. Một thử nghiệm lâm sàng giai đoạn đầu được công bố năm ngoái trên JAMA Psychiatry, tạp chí chuyên ngành tâm thần học thuộc Hiệp hội Y khoa Mỹ, cho thấy trong số 48 người trưởng thành mắc chứng rối loạn sử dụng rượu, những người được điều trị bằng semaglutide ghi nhận mức giảm lượng rượu tiêu thụ và cảm giác thèm uống nhiều hơn so với nhóm sử dụng giả dược.

Tuy nhiên, một số lãnh đạo trong ngành đồ uống có cồn cho rằng không nên phóng đại ảnh hưởng của các loại thuốc điều trị béo phì đối với nhu cầu tiêu thụ rượu bia. Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times, ông Atsushi Katsuki, Giám đốc điều hành Asahi Group Holdings, nói rằng doanh nghiệp vẫn chưa quan sát thấy tác động như vậy khi đề cập đến dự báo cho rằng thuốc điều trị béo phì sẽ làm suy yếu nhu cầu đối với đồ uống có cồn. Theo ông Katsuki, đà phát triển của các hình thức giải trí kỹ thuật số, bao gồm trò chơi điện tử, dịch vụ phát video trực tuyến và mạng xã hội, có tác động lớn hơn đến xu hướng giảm tiêu thụ rượu bia ở thế hệ trẻ so với những lo ngại về sức khỏe.

Ông nói: “Trước đây, đồ uống có cồn chiếm tỷ trọng lớn hơn nhiều trong các hoạt động giải trí và tận hưởng cuộc sống của người dân. Nhưng sự bùng nổ của các nội dung giải trí mới lạ trong thập niên qua đã làm giảm “thị phần trong thị trường giải trí” của đồ uống có cồn. Nói cách khác, mọi loại hình nội dung đang giành lấy thời gian giải trí của người tiêu dùng đều đã trở thành đối thủ của ngành đồ uống có cồn”.