Cần xây dựng tiêu chuẩn riêng về an toàn trụ sạc trong công trình

Rà soát, cập nhật danh mục tiêu chuẩn

Đánh giá hệ thống tiêu chuẩn trạm sạc xe điện, ông Trần Duy Tài, chuyên viên chính của Ban Tiêu chuẩn - Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia và tiêu chuẩn quốc tế hiện tương đối đầy đủ.  Việt Nam đang có 41 tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) tương đương với hệ thống tiêu chuẩn quốc tế IEC và ISO, trong đó 25 tiêu chuẩn được ban hành năm 2025.

Ông Trần Duy Tài, chuyên viên chính của Ban Tiêu chuẩn - Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng quốc gia chia sẻ về thực trạng hệ thống tiêu chuẩn dành cho trạm sạc xe điện tại Việt Nam.

Danh mục TCVN bao gồm 8 tiêu chuẩn về giao tiếp theo ISO 15118, 6 tiêu chuẩn về hệ thống sạc theo IEC 61851, 6 tiêu chuẩn về đầu nối theo IEC 62196, 5 tiêu chuẩn về cáp theo IEC 62893, 5 tiêu chuẩn về đo đếm điện năng và 11 tiêu chuẩn thuộc các nhóm khác.

Trên cơ sở đối chiếu với hệ thống tiêu chuẩn quốc tế, ông Tài đề xuất rà soát danh mục tiêu chuẩn theo chu kỳ cập nhật của hệ thống tiêu chuẩn IEC/ISO. Trong đó, lưu ý cập nhật TCVN 13078-23:2020 về trạm sạc điện một chiều cho xe điện và TCVN 13078-24:2022 về giao tiếp điều khiển sạc điện một chiều.

Đồng thời, ông Tài đề nghị hoàn thiện hệ thống đánh giá sự phù hợp, trong đó cần xây dựng chương trình đánh giá sự phù hợp trạm sạc xe điện theo thông lệ quốc tế và chủ động tăng cường năng lực thử nghiệm trong nước. Đây là các phép thử giúp xác định thiết bị đáp ứng đến đâu và kiểm chứng phạm vi tương thích đã công bố.

5 yêu cầu trọng tâm

Chia sẻ về một số vấn đề khi áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn trong thiết kế hạ tầng trạm sạc xe điện, PGS.TS Nguyễn Văn Nghĩa (Trường Đại học Giao thông vận tải), lưu ý hai khoảng trống chưa được đề cập trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện (QCVN 32:2026/BCT). Đó là mô hình hoán đổi pin (tủ đổi pin xe máy điện) và hệ thống trụ sạc, trạm sạc đặt trong không gian kín (tầng hầm).

PGS.TS Nguyễn Văn Nghĩa (Trường Đại học Giao thông vận tải) nêu ra một số vấn đề khi áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn trong thiết kế hạ tầng trạm sạc xe điện.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nghĩa, QCVN 32:2026/BCT có năm yêu cầu kỹ thuật trọng tâm. Thứ nhất, cần bảo đảm khả năng dùng chung cho phương tiện có cổng sạc tương thích và công nghệ, giao thức không được làm mất tác dụng chức năng an toàn.

Thứ hai, cần thiết kế đồng bộ hệ thống cấp điện - phân phối - trụ sạc - bảo vệ - nối đất - chống sét - giám sát - phòng cháy chữa cháy - chiếu sáng - biển báo - tổ chức giao thông.

Thứ ba, trạm sạc cần đảm bảo chức năng an toàn, tự ngắt điện khi cháy, chạm đất, va chạm, nước ngập, quá nhiệt, hư hỏng cách điện

Thứ tư, môi trường lắp đặt trạm sạc phải đảm bảo cấp bảo vệ IP (chống bụi/nước) và IK (chống va đập cơ học); nhiệt độ, độ ẩm, ăn mòn, bụi, rung, va chạm phương tiện

Thứ năm, chuẩn hóa dữ liệu đo lường điện năng và thanh toán dịch vụ; công khai giá; dữ liệu giao dịch toàn vẹn, có thể truy xuất.

Khi phân tích các thông số kỹ thuật chi phối thiết kế hạ tầng trạm sạc, PGS.TS Nguyễn Văn Nghĩa chỉ ra một số bất cập.

PGS.TS Nguyễn Văn Nghĩa đề xuất lồng ghép quy hoạch hạ tầng trạm sạc vào quy hoạch đô thị và Quy hoạch điện VIII.

Trước hết, hạ tầng cấp điện của trạm sạc chưa nằm trong quy hoạch cấp điện của đô thị. Ở cấp trạm, tổng phụ tải có thể rất lớn (cụm trạm quy mô lớn cấp điện 2×1.600kVA, tương đương khu công nghiệp quy mô nhỏ), nhưng biểu đồ phụ tải hay nhu cầu phụ tải lại thất thường. Việc cung cấp hạ tầng cấp điện lớn trong một thời gian ngắn sẽ không mang lại hiệu quả.

Bên cạnh đó, các trạm sạc trên cao tốc sẽ phát triển các trụ sạc nhanh và siêu nhanh, đòi hỏi có phương án quy hoạch, tổ chức giao thông phù hợp.

Mặt khác, khi thiết kế trạm sạc cần áp dụng đồng bộ nhiều quy chuẩn, tiêu chuẩn, nhưng thực tế chưa có tài liệu hướng dẫn kỹ thuật tổng hợp.

Để hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn về trạm sạc xe điện, PGS.TS Nguyễn Văn Nghĩa đề xuất ưu tiên xây dựng QCVN/TCVN riêng về an toàn trụ sạc trong công trình xây dựng (phòng cháy chữa cháy, thông gió - thoát khói, khoảng cách, tiếp địa, giám sát).

Một nội dung quan trọng khác là lồng ghép quy hoạch hạ tầng trạm sạc vào quy hoạch đô thị và Quy hoạch điện VIII; quản lý nhu cầu phụ tải; thí điểm sạc thông minh.

Ngoài ra, cần quan tâm phát triển năng lực thử nghiệm, chứng nhận hợp quy phương thức 5; hậu kiểm thị trường với thiết bị không rõ nguồn gốc.