Canada gia nhập dự án máy bay chiến đấu GCAP: Bước đi chiến lược đa dạng hóa quốc phòng
Canada chính thức trở thành quan sát viên của Chương trình Không quân Chiến đấu Toàn cầu (GCAP) cùng Nhật Bản, Anh và Italy nhằm phát triển tiêm kích thế hệ mới.
Chương trình Không quân Chiến đấu Toàn cầu (GCAP) vừa ghi nhận bước mở rộng quan trọng khi Canada chính thức tham gia với vai trò quan sát viên. Đây là dự án hợp tác đa quốc gia nhằm phát triển dòng máy bay chiến đấu thế hệ tiếp theo, đánh dấu một cột mốc mới trong nỗ lực hiện đại hóa lực lượng không quân của các nước thành viên.
GCAP: Liên minh phát triển tiêm kích thế hệ mới
Được công bố vào cuối năm 2022, GCAP là sự hợp nhất giữa dự án Hệ thống Không chiến Tương lai (Tempest) của Anh - Italy và chương trình máy bay chiến đấu F-X của Nhật Bản. Mục tiêu của liên minh là tạo ra một trong những hệ thống chiến đấu trên không tối tân nhất thế giới, ứng dụng các công nghệ đột phá về tàng hình, cảm biến và trí tuệ nhân tạo.
Dự án quy tụ những tập đoàn công nghiệp quốc phòng hàng đầu như BAE Systems (Anh), Leonardo (Italy) và Mitsubishi Heavy Industries (Nhật Bản). Theo lộ trình, các quốc gia thành viên dự kiến sẽ bắt đầu triển khai máy bay GCAP từ năm 2035. Dòng máy bay mới này sẽ thay thế các phi đội Mitsubishi F-2 của Lực lượng Phòng vệ trên không Nhật Bản và Eurofighter Typhoon hiện đang được quân đội Anh và Italy vận hành.
Bộ trưởng Quốc phòng Canada David McGuinty và người đồng cấp Nhật Bản Koizumi Shinjiro trong cuộc gặp ở Tokyo, tháng 6-2026. Ảnh: Getty Images
Vai trò và lợi ích của Canada khi tham gia GCAP
Với tư cách quan sát viên, Canada tuy không trực tiếp tham gia vào các hợp đồng sản xuất cốt lõi nhưng sẽ được phép tiếp cận các thông tin kỹ thuật nhạy cảm và tham gia thảo luận ở cấp chính phủ. Ngoài ra, quốc gia này có thể đóng góp chuyên môn trong lĩnh vực công nghệ huấn luyện mô phỏng bay.
Bà Alice Hansen, quan chức phụ trách truyền thông của Bộ Quốc phòng Canada, khẳng định việc tham gia GCAP mang lại cơ hội lớn cho ngành công nghiệp quốc phòng trong nước. Các doanh nghiệp Canada sẽ có điều kiện tham gia ngay từ giai đoạn đầu của một chương trình phát triển năng lực quân sự quan trọng, từ đó nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bước chuyển trong chính sách quốc phòng của Canada
Việc tham gia GCAP được giới phân tích quân sự đánh giá là một bước đi khôn ngoan nhằm đa dạng hóa các mối quan hệ quốc phòng. Từ trước đến nay, Canada vốn phụ thuộc lớn vào các dòng máy bay chiến đấu do Mỹ sản xuất, điển hình là chương trình tiêm kích tàng hình F-35.
Theo các chuyên gia từ Đại học Manitoba và Đại học Carleton, đây là minh chứng cho thấy Ottawa đang chủ động tìm kiếm các lựa chọn mới và hướng tới những đối tác quốc tế khác để giảm bớt sự phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất. Trước đó, Canada cũng đã có những động thái tương tự thông qua thương vụ tàu ngầm với Tập đoàn TKMS (Đức) và đàm phán về máy bay cảnh báo sớm GlobalEye với Tập đoàn Saab (Thụy Điển).
Bên cạnh Canada, nhiều quốc gia khác như Australia, Ấn Độ và Saudi Arabia cũng đang bày tỏ sự quan tâm tới GCAP. Tuy nhiên, để trở thành thành viên chính thức, các quốc gia này cần đạt được sự đồng thuận từ ba nước sáng lập và trải qua các đàm phán phức tạp về tài chính, quyền sở hữu trí tuệ cũng như bảo mật công nghệ.
Tin nóng
Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng 'không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường'.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tấn công nhiều hệ thống radar, phòng không và cơ sở liên lạc của Mỹ. Trong khi quân đội nước này khẳng định đã triển khai máy bay không người lái nhằm vào ba căn cứ của Mỹ ở Kuwait.
Lầu Năm Góc cho biết gần 100 binh sĩ Mỹ đã bị thương kể từ ngày 7/7, song phần lớn chỉ bị chấn động nhẹ và đã trở lại làm nhiệm vụ. Trong khi đó, quân đội Mỹ tiếp tục mở thêm một đợt không kích nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự của Iran, giữa lúc giao tranh và căng thẳng tại khu vực eo biển Hormuz chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Giá dầu giảm hơn 1% tại châu Á trong phiên giao dịch ngày 21/7.
Giới chức an ninh và giao thông Israel khẳng định sân bay quốc tế Ben Gurion sẽ có thể tiếp tục duy trì hoạt động ngay cả khi nước này phải đối mặt với các cuộc tấn công trả đũa bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV), nhờ một hệ thống chỉ huy, điều phối và phòng thủ tích hợp vừa được hoàn tất.
Sáng 21-7, đoàn công tác Hải quân nhân dân Việt Nam sang thăm Tàu 627-Ân Thi, Hạm đội Nam Hải, Hải quân Trung Quốc và các cán bộ, sĩ quan Hải quân Trung Quốc sang thăm Tàu 015-Trần Hưng Đạo.
Tin mới
Tổng thống Donald Trump ngày 20-7 đã ký ban hành sắc lệnh mới nhằm tăng cường kiểm soát nguồn cung vật liệu chiến lược cho ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ.
Chính quyền Mỹ vừa mở cuộc điều tra nhắm vào Harvard, cáo buộc các khoản tài trợ từ Trung Quốc tạo ra học bổng phân biệt đối xử với sinh viên Mỹ.
Trong khi Tehran đề xuất ngừng bắn 10 ngày với Washington thì Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn Iran 'phải trả giá'.
Giới chức Ukraine cho rằng, Nga đang điều chỉnh chiến thuật tập kích đường không, trong khi Tổng thống Volodymyr Zelensky yêu cầu quân đội đẩy nhanh công tác chuẩn bị để đối phó với các hoạt động quân sự của Moskva trong mùa Thu.
Diễn biến này đã làm gián đoạn quá trình phục hồi của ngành hàng không Trung Đông sau khi nhiều đường bay từng được nối lại trong thời gian gần đây.
Chính phủ Hungary vừa mở cuộc điều tra quy mô lớn đối với cựu Bộ trưởng Ngoại giao Peter Szijjarto liên quan đến các thỏa thuận ưu đãi cho hãng xe điện Trung Quốc BYD, sau khi ông này bất ngờ từ chức để sang làm lãnh đạo cấp cao cho chính tập đoàn này.
Mỹ đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo vệ khoảng 50.000 binh sĩ triển khai tại Trung Đông trước các cuộc tấn công của Iran.
Ngày 21/7, Bộ trưởng Ngoại giao các nước Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) bày tỏ 'quan ngại sâu sắc' trước việc Mỹ và Iran tái diễn các hành động giao tranh tại Trung Đông.