Canada quản lý việc hiến tạng ở người chưa thành niên

Đáng chú ý, tại Ontario, thanh thiếu niên từ đủ 16 tuổi có thể tự đăng ký hiến mô, tạng sau khi qua đời, đồng thời được tiếp cận thông tin về hoạt động này thông qua các dịch vụ hành chính công. Tuy nhiên, quy định về độ tuổi, quyền quyết định và vai trò của gia đình có sự khác biệt giữa các tỉnh bang, phản ánh cách tiếp cận thận trọng của Canada đối với một vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền con người và đạo đức y học.

Một điểm đáng chú ý trong chính sách vận động hiến mô, tạng của Ontario là việc lồng ghép hoạt động này với các thủ tục hành chính của người dân. Theo Mạng lưới Hiến tặng sự sống Trillium (Trillium Gift of Life Network), mẫu đăng ký hiến mô, tạng có thể được gửi qua bưu điện cùng thông báo gia hạn giấy phép lái xe hoặc thẻ bảo hiểm y tế.

Cách làm này giúp người dân tiếp cận thông tin và chủ động đưa ra quyết định đăng ký hiến tạng thông qua các dịch vụ công. Tại Ontario, người từ đủ 16 tuổi có thẻ bảo hiểm y tế hợp lệ đã có thể tự đăng ký nguyện vọng hiến mô, tạng sau khi qua đời.

Theo Đạo luật Hiến tặng sự sống (Gift of Life Act) ở Ontario, người từ đủ 16 tuổi có quyền đồng ý bằng văn bản về việc sử dụng cơ thể hoặc những bộ phận cơ thể được chỉ định sau khi qua đời, phục vụ mục đích điều trị, đào tạo y khoa hoặc nghiên cứu khoa học.

Sự đồng ý hợp lệ có giá trị pháp lý sau khi người đó qua đời, trừ trường hợp có căn cứ cho thấy quyết định đã được rút lại. Khi phát sinh trường hợp có thể hiến tạng, cơ quan điều phối sẽ kiểm tra nguyện vọng đã đăng ký và trao đổi với gia đình về quyết định của người đã mất.

Đối với người chưa đủ 16 tuổi hoặc chưa có sự đồng ý hợp lệ, pháp luật Ontario quy định cơ chế để thân nhân có thẩm quyền xem xét đồng ý hiến mô, tạng sau khi người đó qua đời. Việc quyết định phải tính đến nguyện vọng đã biết của người mất và tuân thủ các điều kiện pháp lý, y khoa liên quan. Như vậy, quyền của người chưa thành niên được xem xét cùng với trách nhiệm của gia đình và cơ sở y tế, thay vì coi hiến tạng là một thủ tục hành chính đơn thuần.

Tuy nhiên, Canada không áp dụng một độ tuổi thống nhất trên toàn quốc. Tại Québec, người từ đủ 14 tuổi có thể đồng ý hiến mô, tạng sau khi qua đời; đối với trẻ dưới 14 tuổi, cần có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ.

Tại British Columbia, người dưới 19 tuổi được phép ghi nhận nguyện vọng hiến tạng, nhưng việc này chưa tạo thành quyết định có giá trị pháp lý ràng buộc. Khi đủ 19 tuổi, họ cần đăng ký lại để chính thức xác lập lựa chọn của mình.

Sự khác biệt giữa các tỉnh bang cho thấy việc khuyến khích hiến mô, tạng tại Canada không tách rời yêu cầu xác định năng lực đưa ra quyết định, sự hiểu biết của người đăng ký và cơ chế bảo vệ trẻ em. Một người có thể được ghi nhận nguyện vọng từ khi còn nhỏ, nhưng giá trị pháp lý của quyết định phụ thuộc vào độ tuổi và quy định của từng địa phương.

Các cơ quan y tế Canada cũng nhấn mạnh rằng đăng ký hiến tạng không có nghĩa là nội tạng sẽ được lấy ngay khi người đăng ký gặp tai nạn hoặc qua đời. Ưu tiên hàng đầu của nhân viên y tế luôn là cứu chữa người bệnh. Việc hiến tạng chỉ được xem xét khi đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt về xác định tử vong, sự đồng ý hợp lệ và khả năng sử dụng cơ quan để ghép.

Canada cũng phân biệt rõ hiến mô, tạng sau khi qua đời với việc hiến từ người còn sống. Pháp luật Ontario cho phép người từ đủ 16 tuổi đưa ra sự đồng ý đối với việc hiến mô khi còn sống nếu có đủ năng lực nhận thức, được cung cấp đầy đủ thông tin và tự nguyện quyết định. Việc hiến phải đáp ứng các điều kiện y khoa và quy trình đánh giá chuyên môn. Sự đồng ý về mặt pháp lý không đồng nghĩa với việc người đăng ký mặc nhiên đủ điều kiện trở thành người hiến.

Kinh nghiệm từ Canada cho thấy việc mở rộng nguồn hiến mô, tạng không chỉ phụ thuộc vào số lượng người đăng ký mà còn đòi hỏi hệ thống pháp lý minh bạch, bảo đảm quyền tự nguyện, tôn trọng quyết định của người hiến và có cơ chế bảo vệ phù hợp đối với người chưa thành niên.

Việc kết hợp cung cấp thông tin với các dịch vụ công, đồng thời duy trì sự tham gia của gia đình và các tổ chức y tế, là một trong những cách tiếp cận nhằm từng bước xây dựng nhận thức và sự đồng thuận xã hội đối với hoạt động hiến mô, tạng.