Căng thẳng đàm phán vòng đầu Mỹ - Iran, kết quả có gì đáng chú ý?

Theo thông báo từ các quốc gia trung gian, khởi đầu vòng đàm phán diễn ra căng thẳng khi Tehran tuyên bố một lần nữa đóng cửa Eo biển Hormuz và Tổng thống Mỹ Donald Trump lặp lại lời đe dọa sẽ nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran.

Sau thời gian bàn thảo, Mỹ và Iran đã nhất trí về một lộ trình hướng tới thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày, Qatar và Pakistan - các quốc gia trung gian đàm phán cho biết.

Eo biển Hormuz, Iran. Ảnh: Geopoliticalmonitor

Các cuộc đàm phán kỹ thuật sẽ tiếp tục diễn ra trong tuần tại khu nghỉ dưỡng trên núi Buergenstock (Thụy Sĩ).

Theo tuyên bố, các bên cũng đã nhất trí về một cơ chế nhằm chấm dứt giao tranh tại Lebanon và thiết lập một kênh liên lạc để bảo đảm các tàu thương mại có thể đi lại an toàn qua Eo biển Hormuz.

Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã bắt đầu đàm phán với các quan chức Iran từ ngày 21-6, dựa trên biên bản ghi nhớ (MoU) đạt được tuần trước nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn mong manh từ tháng 4 thêm ít nhất 60 ngày. Các cuộc thảo luận kéo dài đến rạng sáng 22-6.

Trên mạng xã hội, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi khẳng định, Tehran đã đạt được các nhượng bộ bao gồm miễn trừ đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và hóa dầu, giải phóng một phần tài sản bị phong tỏa, đồng thời khởi động kế hoạch tái thiết và phát triển cho Iran.

Các nguồn tin Mỹ và Iran mô tả khác nhau về diễn biến đàm phán tại Thụy Sĩ.

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran, dẫn nguồn thạo tin, cho biết sau khi những đe dọa của ông Trump được công khai, phái đoàn Iran đã từ chối quay lại phòng họp, dù hai bên vẫn tiếp tục trao đổi thông điệp thông qua các nhà trung gian Pakistan và Qatar.

Theo nguồn tin này, phía Iran nhấn mạnh rằng để có thể bắt đầu đàm phán về vấn đề hạt nhân, Mỹ cần thực hiện những nội dung khác trong biên bản ghi nhớ, bao gồm giải phóng số tài sản bị đóng băng và cấp miễn trừ cho xuất khẩu dầu của Iran.

Tuy nhiên, một nhà ngoại giao Mỹ tham gia đàm phán nói với truyền thông rằng: “Phái đoàn Iran chưa từng rời đi và vẫn ở đây, tiếp tục đàm phán đến tận đêm khuya. Chúng tôi đã thảo luận về Eo biển Hormuz, Lebanon, vấn đề hạt nhân và các chi tiết triển khai biên bản ghi nhớ, cùng nhiều chủ đề khác.”

Theo một quan chức Mỹ, các cuộc thảo luận cấp cao dự kiến kết thúc trong ngày 22-6, trong khi các nhóm kỹ thuật sẽ ở lại để tiếp tục đàm phán.

Biên bản ghi nhớ đạt được trước đó kêu gọi mở lại Eo biển Hormuz - điểm nghẽn quan trọng của các tuyến vận chuyển năng lượng toàn cầu, đồng thời chấm dứt mọi hành động thù địch, bao gồm cả tại Lebanon, nơi Israel vẫn tiếp tục các cuộc không kích nhằm vào Hezbollah, trong khi lực lượng này đáp trả bằng các đợt tấn công vào mục tiêu của Israel.

Iran cho rằng Mỹ chưa thực hiện cam kết chấm dứt giao tranh ở Lebanon, vì vậy Tehran đã một lần nữa ngăn chặn hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz và tuyên bố các cuộc đàm phán ngày 21-6 sẽ không đề cập đến những vấn đề thực chất như chương trình hạt nhân của nước này.

Tại Thụy Sĩ, Phó Tổng thống JD Vance đã giảm nhẹ tác động của tình hình bạo lực ở Lebanon, cho rằng đã đạt được những tiến triển hướng tới chấm dứt xung đột.

“Những tiến trình này luôn có phần phức tạp,” ông Vance khẳng định.

Iran viện dẫn tình hình Lebanon để đóng cửa Eo biển Hormuz

Bất chấp thông báo về một lệnh ngừng bắn mới ở Lebanon hôm 20-6, giao tranh tại đây vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt. Iran ngày 21-6 tuyên bố tái phong tỏa Eo biển Hormuz, sau khi việc đóng cửa tuyến hàng hải này trong gần bốn tháng đã gây ra sự gián đoạn lớn nhất trong lịch sử đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Các quan chức Mỹ bác bỏ tuyên bố eo biển đã bị đóng hoàn toàn, song dữ liệu vận tải thương mại cho thấy tác động tức thời.

Theo công ty phân tích dữ liệu Kpler, chỉ có 5 tàu đi qua Eo biển Hormuz trong ngày 21-6, giảm mạnh so với 26 tàu của ngày trước đó. Dữ liệu này có thể chưa bao gồm các tàu tắt thiết bị phát tín hiệu khi di chuyển trong vùng Vịnh.

Hãng thông tấn Fars của Iran dẫn một nguồn tin quân sự cho biết nước này không cấp giấy phép mới cho tàu thuyền đi qua eo biển cho đến khi có thông báo tiếp theo.

Giá dầu Brent trong phiên giao dịch đầu ngày 22-6 vẫn tăng hơn 1 USD, lên 81,66 USD/thùng, phản ánh tâm lý lo ngại trước khởi đầu nhiều sóng gió của tiến trình hòa bình.