Cảnh sát biển đồng hành cùng ngư dân chống khai thác IUU

Giám sát chặt chẽ, ngăn vi phạm từ sớm

Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 được giao quản lý vùng biển từ Cù Lao Xanh, tỉnh Gia Lai đến bờ Bắc Cửa Định An, tỉnh Vĩnh Long, bao gồm vùng biển Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ, đặc khu Trường Sa và thềm lục địa phía Nam của Tổ quốc. Địa bàn có chiều dài khoảng 1.095km, thuộc phạm vi 6 tỉnh, thành phố, với diện tích hơn 615.000km² và mật độ tàu cá hoạt động lớn. Đây cũng là khu vực có nhiều vùng biển giáp ranh, tiềm ẩn nguy cơ tàu cá vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài khai thác trái phép.

Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân. Ảnh: Đức Định

Trước yêu cầu quản lý, bảo vệ chủ quyền và thực thi pháp luật trên vùng biển rộng lớn, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 xác định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên. Đơn vị triển khai đồng bộ các biện pháp tuần tra, kiểm tra, kiểm soát với phương châm phát hiện sớm, ngăn chặn từ xa và xử lý nghiêm hành vi vi phạm. Các khu vực trọng điểm gồm vùng biển giáp ranh Việt Nam - Indonesia - Malaysia, đặc khu Trường Sa và vùng biển phía Nam. Hơn 30 lượt tàu đã được duy trì làm nhiệm vụ, kết hợp tuần tra với nắm tình hình, quan sát, tuyên truyền và cảnh báo tàu cá.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, đơn vị duy trì theo dõi và phân tích dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS) 24/24 giờ. Dữ liệu này được đối chiếu với hệ thống quản lý tàu Cảnh sát biển, thông tin trinh sát, kết quả quan sát trên biển và nguồn tin do các lực lượng chức năng cung cấp. Qua đó, những tàu cá có nguy cơ cao, mất kết nối kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu di chuyển bất thường được kịp thời xác minh, cảnh báo và kiểm tra.

Tặng cờ Tổ quốc, áo phao, quà cho ngư dân. Ảnh: Đức Định

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 đã thông qua hệ thống thông tin liên lạc nghề cá để nhắc nhở, tuyên truyền đối với hơn 1.300 lượt tàu cá mất kết nối VMS. Những trường hợp mất kết nối kéo dài được chuyển thông tin, phối hợp với lực lượng chức năng và chính quyền địa phương xác minh, quản lý, xử lý theo quy định. Việc mất kết nối không mặc nhiên được xác định là hành vi vi phạm, bởi thiết bị có thể gặp sự cố kỹ thuật khách quan trong quá trình tàu hoạt động trên biển. Tuy nhiên, chủ tàu và thuyền trưởng phải chủ động báo cáo, duy trì liên lạc bằng phương tiện dự phòng và chấp hành hướng dẫn của cơ quan chức năng.

Kiên quyết xử lý vi phạm, hỗ trợ ngư dân bám biển

Qua công tác giám sát, lực lượng chức năng nhận diện nhiều thủ đoạn đối phó như cố tình ngắt kết nối, gửi thiết bị VMS trên tàu khác hoặc để thiết bị tại một vị trí trong khi tàu thực tế di chuyển sang khu vực khác. Để phát hiện hành vi này, dữ liệu VMS được đối chiếu với vị trí thực tế của tàu, thông tin trinh sát và các nguồn dữ liệu liên quan. Những trường hợp cố tình che giấu hành trình, tổ chức, môi giới hoặc tiếp tay cho tàu cá vi phạm đều bị xác minh, xử lý nghiêm theo quy định.

Đại tá Lê Văn Tú, Chính ủy Vùng Cảnh sát biển 3 trực tiếp lên tàu cá tuyên truyền cho ngư dân. Ảnh: Đức Định

Tháng 9/2025, hai tàu cá KG 95978 TS và KG 91968 TS bị xử phạt vi phạm hành chính tổng cộng 166 triệu đồng do lưu giữ thiết bị giám sát hành trình của tàu cá khác. Đáng chú ý, vụ tàu cá BTh 89576 TS lưu giữ 19 thiết bị VMS của các tàu khác đã bị cơ quan chức năng khởi tố vụ án, khởi tố bị can. Kết quả xử lý cho thấy các thủ đoạn nhằm che giấu vị trí hoặc tạo hành trình giả cho tàu cá đều có thể bị phát hiện thông qua việc tổng hợp, đối chiếu nhiều nguồn thông tin. Quan điểm của Bộ Tư lệnh Vùng là không chỉ xử lý chủ tàu, thuyền trưởng trực tiếp vi phạm mà còn đấu tranh với các đối tượng chủ mưu, tổ chức, môi giới và tiếp tay.

Song song với kiểm tra, xử lý, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 xác định tuyên truyền, vận động và hỗ trợ ngư dân là giải pháp quan trọng để phòng ngừa vi phạm từ cơ sở. Trong 6 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã tuyên truyền trực tiếp và qua hệ thống thông tin nghề cá cho hơn 10.000 lượt tàu với hàng chục nghìn lượt thuyền viên, đồng thời cấp phát hàng nghìn tờ rơi và hơn 1.200 lá cờ Tổ quốc. Nội dung tuyên truyền tập trung vào việc không khai thác tại vùng biển nước ngoài, không tắt hoặc gửi thiết bị VMS cho tàu khác, ghi nhật ký khai thác đầy đủ và chấp hành quy định về giấy phép, ngư cụ, vùng khai thác.

Tàu Cảnh sát biển 4034 thực hiện nhiệm vụ trên biển. Ảnh: Đức Định

Đối với những tàu cá gặp sự cố kỹ thuật khách quan về VMS, lực lượng Cảnh sát biển hướng dẫn thuyền trưởng khắc phục, duy trì liên lạc bằng phương tiện dự phòng và bảo đảm an toàn cho người, phương tiện. Trường hợp không thể sửa chữa thiết bị trên biển, tàu cá được hướng dẫn trở về bờ hoặc di chuyển đến khu vực có điều kiện khắc phục theo quy định. Cùng với đó, Bộ Tư lệnh Vùng tiếp tục phối hợp với các địa phương triển khai Chương trình “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”, tuyên truyền pháp luật, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và hỗ trợ người dân ổn định sinh kế. Cách làm này thể hiện quan điểm kiên quyết xử lý hành vi cố tình vi phạm nhưng hỗ trợ tối đa những trường hợp gặp khó khăn khách quan và nghiêm túc chấp hành hướng dẫn.

Đại tá Cao Vũ Long, Phó Tư lệnh - Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, cho biết chống khai thác IUU không chỉ là nhiệm vụ trước mắt nhằm góp phần tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu mà còn là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, lâu dài. Nhiệm vụ này gắn chặt với bảo vệ chủ quyền, giữ vững an ninh, trật tự trên biển, bảo vệ uy tín quốc gia và xây dựng nghề cá phát triển bền vững. Theo Đại tá Cao Vũ Long, đơn vị sẽ tiếp tục tăng cường tuần tra, quản lý chặt tàu cá có nguy cơ cao, ứng dụng công nghệ và phối hợp trao đổi thông tin với các lực lượng, địa phương.

“Mục tiêu là phát hiện sớm, ngăn chặn từ xa, xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động và hỗ trợ ngư dân”, Đại tá Cao Vũ Long nhấn mạnh. Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 sẽ tiếp tục kiểm soát chặt địa bàn, không để xảy ra vùng trống, khoảng trống trách nhiệm trong quản lý tàu cá. Sự phối hợp giữa lực lượng thực thi pháp luật, chính quyền địa phương, chủ tàu và ngư dân được xác định là yếu tố quan trọng để chấm dứt tình trạng tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài. Qua đó, Việt Nam có thêm cơ sở tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và duy trì sinh kế lâu dài cho cộng đồng ngư dân.