Canh tác cà phê thông minh tại Lâm Đồng: Năng suất tăng 10%, lợi nhuận tăng hơn 25 triệu đồng/ha
Tỷ lệ rụng quả sinh lý giảm hơn một phần ba, số đốt dự trữ tăng gần 22%, năng suất nhân dự kiến cao hơn đối chứng 10% và lợi nhuận tăng bình quân hơn 25 triệu đồng/ha – đó là kết quả niên vụ 2025–2026 của hai cụm mô hình Canh tác cà phê thông minh tại xã Tuy Đức và xã Quảng Sơn, tỉnh Lâm Đồng.
Vừa qua, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền tổ chức hội thảo tổng kết hai cụm mô hình “Canh tác cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu” tại xã Tuy Đức và xã Quảng Sơn (địa bàn Đắk Nông cũ). Tại Quảng Sơn, mô hình được triển khai ở bon R’Long Phe (huyện Đắk Glong cũ) – bon đồng bào dân tộc thiểu số kết nghĩa với Bình Điền từ năm 2015.
Các mô hình được bố trí trên vườn cà phê vối kinh doanh, trồng thuần trên đất đỏ bazan, gồm lô mô hình áp dụng quy trình canh tác cà phê thông minh và lô đối chứng canh tác theo tập quán; mỗi cụm có ba vườn là ba lần lặp lại. Lô mô hình sử dụng bộ sản phẩm phân bón Đầu Trâu với chủng loại, liều lượng và thời điểm bón xây dựng trên cơ sở kết quả phân tích đất của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), kết hợp phân bón lá, cắt tỉa cành và quản lý dịch hại tổng hợp. Các chỉ tiêu được theo dõi trên cùng cành, cùng cây cố định suốt niên vụ.

Hội thảo tổng kết mô hình Canh tác cà phê thông minh niên vụ 2025–2026 tại Lâm Đồng. Ảnh: Bình Điền
Giảm rụng quả, tăng đốt dự trữ
Tính chung sáu vườn mô hình, tỷ lệ rụng quả sinh lý ở lô mô hình giảm khoảng 35% so với lô đối chứng; số đốt dự trữ tăng gần 22%. Kết quả nhất quán ở cả hai cụm: tại Tuy Đức, tỷ lệ rụng quả giảm khoảng 36%, số đốt dự trữ tăng gần 21%; tại Quảng Sơn, tỷ lệ rụng quả giảm khoảng 33%, số đốt dự trữ tăng gần 23%. Các khác biệt đều có ý nghĩa thống kê.
Số đốt dự trữ là vị trí mang quả của niên vụ kế tiếp; chỉ tiêu này tăng cho thấy hiệu quả của mô hình không chỉ thể hiện ở vụ hiện tại mà còn tạo nền tảng năng suất cho các vụ sau.

Nông dân kiểm tra cành quả tại lô mô hình. Ảnh: Bình Điền

Chùm quả dày, lá xanh bóng trên cành cà phê lô mô hình. Ảnh: Bình Điền
Năng suất tăng 10% ở cả hai cụm
Năng suất nhân dự kiến của lô mô hình cao hơn lô đối chứng 10% ở cả Tuy Đức và Quảng Sơn, với mức tăng đồng đều giữa các vườn trong cùng cụm. Số liệu năng suất thực thu sẽ được xác định sau khi thu hoạch riêng từng lô và quy đổi nhân khô.
Sâu bệnh hại giảm rõ
Theo dõi qua các tháng 6, 7 và 9 cho thấy mức độ sâu bệnh hại ở lô mô hình thấp hơn đối chứng ở hầu hết các đối tượng. Đến tháng 9, lô mô hình ở cả hai cụm không còn ghi nhận rệp sáp, rệp vảy xanh và bệnh gỉ sắt; mọt đục cành tại Tuy Đức được khống chế; triệu chứng vàng lá thối rễ tại Quảng Sơn được phục hồi. Bệnh thán thư, khô cành khô quả và nấm hồng ở lô mô hình duy trì ở mức nhẹ, trong khi lô đối chứng ở mức trung bình.
Lợi nhuận tăng hơn 25 triệu đồng/ha
Quy đổi trên một hecta, chi phí vật tư của lô mô hình cao hơn đối chứng nhưng doanh thu tăng nhiều hơn. Lợi nhuận dự kiến bình quân của lô mô hình cao hơn đối chứng hơn 25 triệu đồng/ha (+9,4%); trong đó tại Tuy Đức tăng khoảng 30,7 triệu đồng/ha (+10,1%), tỷ số lợi ích – chi phí biên đạt trên 5, nghĩa là mỗi đồng chi phí tăng thêm mang về hơn 5 đồng doanh thu; tại Quảng Sơn tăng khoảng 19,8 triệu đồng/ha (+8,5%).
Bên cạnh hiệu quả kinh tế, lô mô hình sử dụng lượng đạm khoáng thấp hơn đáng kể so với tập quán, góp phần giảm chi phí đầu vào và giảm phát thải khí nhà kính trên mỗi tấn cà phê nhân.

Đại biểu, cán bộ khuyến nông và nông dân tại vườn mô hình xã Tuy Đức. Ảnh: Bình Điền
Tiếp tục nhân rộng
Tuy Đức và Quảng Sơn là hai trong 16 cụm mô hình của Chương trình Canh tác cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu do Bình Điền phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, WASI và trung tâm khuyến nông các tỉnh triển khai trên 48 vườn trong niên vụ này. Tại bon R’Long Phe, sau hơn mười năm kết nghĩa với Bình Điền, kết quả mô hình là minh chứng cụ thể cho sự đồng hành của doanh nghiệp với bà con đồng bào trong việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất cà phê.
Hội thảo đề nghị tiếp tục theo dõi, đánh giá qua các niên vụ tiếp theo và tăng cường tập huấn, hội thảo đầu bờ để chuyển giao quy trình cho nông dân trong vùng. Nông dân 16 cụm mô hình sẽ là lực lượng nòng cốt của 16 đội thi tại Hội thi Nhà nông đua tài trong khuôn khổ Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 10 năm 2027.

