Canh tác lúa thân thiện môi trường, tiến gần mục tiêu Net Zero 2050

Việc triển khai dự án được định hướng theo phương châm lấy hội viên, nông dân làm chủ thể; lấy hiệu quả kinh tế, hiệu quả môi trường và khả năng nhân rộng làm cơ sở đánh giá kết quả thực hiện. Thông qua hoạt động tuyên truyền, vận động, từng bước nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, hội viên, nông dân về sản xuất lúa phát thải thấp; khuyến khích nông dân chủ động tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, thay đổi tập quán canh tác và tham gia các mô hình sản xuất thân thiện với môi trường.

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: Bùi Thọ

Đồng chí Võ Văn Phong - Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Nghệ An phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: Bùi Thọ

Trong vụ Hè Thu năm 2026, Ban Quản lý dự án - Hội Nông dân tỉnh đã triển khai mô hình điểm tại 4 xã: Quảng Châu, Đông Thành, Hợp Minh, Quỳnh Lưu làm cơ sở đánh giá tính phù hợp, hiệu quả và khả năng nhân rộng trong thời gian tới. Từ mô hình điểm tại các địa phương, việc tuyên truyền, hướng dẫn nông dân thực hiện các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường được gắn với quá trình sản xuất thực tế. Ban Quản lý dự án - Hội Nông dân tỉnh đã chỉ đạo các cơ sở tổ chức triển khai thực hiện được 4 khóa tập huấn cho 80 hộ hội viên nông dân nòng cốt và chọn 18 hộ tham gia xây dựng mô hình trình diễn. Các nội dung tập huấn tập trung vào quản lý nước tưới hợp lý, hạn chế tình trạng ngập nước liên tục khi điều kiện canh tác cho phép, góp phần giảm phát thải khí mê-tan; Sử dụng phân bón cân đối, hợp lý theo nhu cầu của cây lúa, hạn chế thất thoát dinh dưỡng và giảm chi phí đầu vào; Áp dụng các biện pháp chăm sóc, quản lý sâu bệnh phù hợp, sử dụng vật tư nông nghiệp an toàn và hiệu quả; Thu gom, xử lý và tận dụng rơm rạ, phụ phẩm sau thu hoạch theo hướng tuần hoàn, hạn chế đốt ngoài đồng gây ô nhiễm môi trường; Theo dõi tình hình sinh trưởng, phát triển của cây lúa, năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế để làm căn cứ so sánh, đánh giá với phương thức canh tác thông thường.

Đại biểu theo dõi báo cáo kết quả Dự án Nông dân canh tác lúa thân thiện với môi trường. Ảnh: Bùi Thọ

Đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Bùi Thọ

Đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Bùi Thọ

Ở giai đoạn đầu, dự án có ý nghĩa thiết thực trong việc thử nghiệm, hoàn thiện phương thức tổ chức tuyên truyền, vận động nông dân gắn với hướng dẫn kỹ thuật tại đồng ruộng; tạo cơ sở để đánh giá tính phù hợp của các giải pháp canh tác lúa thân thiện với môi trường trong điều kiện sản xuất của địa phương. Hiệu quả kinh tế: Năng suất của mô hình đạt 40,16 tạ/ha, cao hơn ruộng đối chứng 12,60 tạ/ha, tương đương tăng khoảng 45,7%. Với cùng giá thóc 600.000 đồng/tạ, tổng thu của mô hình đạt 24,096 triệu đồng/ha, cao hơn đối chứng 7,56 triệu đồng/ha. Chi phí sản xuất của mô hình cao hơn đối chứng 3,03 triệu đồng/ha do đầu tư thêm phân chuồng, phân vi sinh và các vật tư phục vụ sản xuất theo hướng thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, nhờ năng suất cao hơn, lợi nhuận đạt 5,379 triệu đồng/ha, cao hơn ruộng đối chứng 4,503 triệu đồng/ha. Kết quả bước đầu cho thấy mô hình có hiệu quả kinh tế cao hơn phương thức sản xuất đại trà trong cùng điều kiện vụ sản xuất.

Đồng chí Tạ Quang Sáng - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Nghệ An phát biểu tham luận tại hội thảo. Ảnh: Bùi Thọ

Đại biểu tham luận tại hội thảo. Ảnh: Bùi Thọ

Qua báo cáo đánh giá, các tham luận và ý kiến thảo luận, hội thảo đã tập trung làm rõ những nội dung quan trọng trong quá trình triển khai dự án từ vụ Hè Thu năm 2026; trao đổi về công tác tuyên truyền, vận động nông dân, việc hướng dẫn áp dụng quy trình kỹ thuật và những vấn đề phát sinh trong thực tiễn sản xuất tại các địa phương. Các ý kiến cũng cho thấy, để mô hình canh tác lúa thân thiện với môi trường phát huy hiệu quả, không thể chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền, vận động mà cần có sự hướng dẫn kỹ thuật thường xuyên, sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, đơn vị và sự chủ động tham gia của người nông dân. Những khó khăn, kiến nghị từ cơ sở cần được tiếp thu, phân loại và có giải pháp xử lý phù hợp trong thời gian tới.