Tesla Roadster "hâm nóng" giấc mơ ô tô bay, nhưng ngày phổ biến vẫn còn xa

Siêu xe điện của Tesla trình diễn khả năng bay. Ảnh: Getty.

Màn trình diễn mẫu Tesla Roadster “biết bay” khiến giấc mơ ô tô bay nóng trở lại. Nhưng để có một chiếc xe vừa chạy bon bon trên đường, vừa cất cánh và bay xa như trong phim viễn tưởng, nhân loại vẫn còn nhiều rào cản về kỹ thuật, an toàn và chi phí. Trong khi đó, một dòng phương tiện bay cá nhân chạy điện đang dần tiến gần hơn tới thực tế.

Con người đã mơ về những chiếc ô tô biết bay từ thuở đầu của ngành hàng không và công nghiệp xe hơi. Vậy màn trình diễn mẫu Roadster “biết bay” của Tesla hồi đầu tháng này có phải dấu hiệu cho thấy giấc mơ ấy sắp thành hiện thực?

Nếu một người hình dung một chiếc ô tô có thể chạy an toàn trên đường phố, cao tốc rồi bay những quãng đường dài, câu trả lời là chưa. Nhưng nếu họ muốn một phương tiện bay cá nhân hoạt động ở độ cao tương đối thấp, đủ sức di chuyển những quãng đường tương đương phần lớn hành trình đi ô tô thông thường, viễn cảnh đó đã gần hơn nhiều.

Đó là thế giới đang phát triển nhanh chóng của máy bay cất cánh và hạ cánh thẳng đứng chạy điện, thường được gọi bằng thuật ngữ eVTOL. Chúng không thể chạy trên đường cao tốc, thậm chí một số mẫu còn không có bánh xe. Tuy nhiên, nhiều công ty đang chạy đua phát triển những phương tiện tưởng chừng chỉ xuất hiện trong phim khoa học viễn tưởng và hoạt hình, trong đó một số đã bắt đầu bán máy bay.

“Ý tưởng về ‘ô tô bay’ đã khơi gợi trí tưởng tượng của công chúng qua nhiều thế hệ. Ngày nay, sự hào hứng đó đang thúc đẩy dòng vốn đầu tư và đổi mới thực sự trong toàn ngành”, Kristina Menton, Phó Chủ tịch phụ trách hoạt động bay tại Pivotal, một công ty sản xuất eVTOL, cho biết.

“Sức hấp dẫn của ý tưởng này rất dễ hiểu. Tại sao phải mất 90 phút mắc kẹt trong dòng xe cộ khi bạn có thể chỉ mất 20 phút trên không?”, bà nói.

So với ô tô truyền thống, eVTOL có trọng lượng rất nhẹ và khả năng chuyên chở hạn chế. Phần lớn chỉ có thể bay tối đa khoảng 100 dặm, tương đương 161 km, cho mỗi lần hành trình. Chúng cũng không thể vận hành trên đường bộ.

Dù vậy, ngay cả khi không thể chạy trên mặt đường nhựa, một số người ủng hộ cho rằng eVTOL vẫn nên được xem là ô tô theo nghĩa rộng nhất của từ này: phương tiện đưa con người từ điểm A đến điểm B.

Rani Plaut, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành công ty Air của Israel, cho biết những chiếc “ô tô” bay có thể hấp dẫn các tài xế muốn tránh những tuyến đường “đầy vấn đề và thường xuyên tắc nghẽn”. Air dự định sản xuất eVTOL tại một cơ sở ở bang Florida, Mỹ.

Mẫu BlackFly của hãng Pivotal là một trong số những máy bay cất cánh và hạ cánh thẳng đứng bằng điện (eVTOL) đang thu hút sự chú ý như là tương lai của ngành hàng không tư nhân. Ảnh: Pivotal.

Ô tô bay đúng nghĩa vẫn là bài toán khó

Một công ty tuyên bố đang phát triển ô tô bay thực thụ là Alef, startup có trụ sở tại bang California, Mỹ.

Giám đốc điều hành Jim Dukhovny cho biết phiên bản đầu tiên của phương tiện này, với tốc độ tối đa khoảng 55 dặm/giờ (88 km/giờ), được thiết kế ngay từ đầu để vừa là máy bay, vừa là ô tô, thay vì cải tiến một loại phương tiện để biến nó thành loại còn lại.

Chiếc xe nặng khoảng 254 pound, tương đương 115 kg, sử dụng tám cánh quạt bố trí bên trong thân để cất cánh. Phương tiện đồng thời có bốn bánh và được thiết kế để chạy trên đường bộ.

Tuy nhiên, mẫu Model A chỉ chở được một người có trọng lượng thấp hơn trọng lượng không tải của chính chiếc xe. Phương tiện cũng chưa có những trang bị an toàn phổ biến trên ô tô như túi khí.

Dù vậy, ông Dukhovny muốn sản phẩm của mình được nhìn nhận là ô tô, thay vì xếp vào nhóm eVTOL.

“eVTOL là để phục vụ thị trường hàng không”, ông nói. “Nhưng đối thủ cạnh tranh của chúng tôi là Toyota, Ford và Tesla”.

Một chiếc xe Alef bay lượn phía trên những chiếc ô tô, trong đó có một chiếc Tesla Roadster và một chiếc Cybertruck. Ảnh: Alef.

Tuy nhiên, việc tạo ra một phương tiện có thể đồng thời hoạt động như ô tô và máy bay vấp phải nhiều vấn đề kỹ thuật căn bản, theo Roger Connor, người phụ trách bộ sưu tập phương tiện bay thẳng đứng tại Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Smithsonian.

Nguyên nhân nằm ở những yêu cầu thiết kế trái ngược nhau: máy bay đặc biệt nhạy cảm với trọng lượng, trong khi ô tô lại cần nhiều thiết bị nặng để vận hành và bảo đảm an toàn.

“Thứ gì đó lai giữa hai loại phương tiện sẽ vừa là một chiếc máy bay hoạt động kém hiệu quả, vừa là một phương tiện đường bộ hoạt động kém hiệu quả”, ông Connor nói với CNN.

Mỹ thúc đẩy phát triển phương tiện bay cá nhân

Bất chấp những thách thức đó, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) vẫn thúc đẩy phát triển eVTOL, triển khai một loạt chương trình thử nghiệm tại 26 bang hồi tháng 3.

“Tương lai của ngành hàng không đã ở đây, và nó sẽ cải thiện đáng kể cách con người cũng như hàng hóa di chuyển”, Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy tuyên bố khi công bố chương trình.

Một vấn đề FAA đang nghiên cứu là những ai sẽ được phép điều khiển loại phương tiện này.

Dự kiến, người lái eVTOL sẽ cần ít thời gian đào tạo hơn đáng kể so với việc điều khiển máy bay cỡ nhỏ, trực thăng hoặc máy bay chở khách. Thời gian huấn luyện thậm chí có thể chỉ kéo dài vài ngày. Tuy nhiên, quy trình cấp phép vẫn đang được hoàn thiện, ông Connor cho biết.

“Chúng tôi vẫn chưa cấp phép cho bất kỳ ai điều khiển loại máy bay thuộc nhóm mới này”, ông nói với CNN. “Đây là lĩnh vực còn mới đối với tất cả mọi người, đặc biệt là FAA, bởi những phương tiện này không phải máy bay thông thường, cũng không phải trực thăng”.

Máy bay cất cánh và hạ cánh thẳng đứng bằng điện (eVTOL) của hãng AIR. Ảnh: AIR.

Dù nhận được sự thúc đẩy từ FAA, eVTOL vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Số phương tiện được chế tạo và bàn giao cho khách hàng còn rất ít, trong khi những mẫu đã có mặt trên thị trường đều có giá đắt đỏ.

Theo ông Connor, các phiên bản lớn hơn, thường được gọi là “taxi bay”, có khả năng chở một nhóm hành khách sẽ có giá hơn 1 triệu USD mỗi chiếc.

Những mẫu dành cho mục đích cá nhân có giá thấp hơn, nhưng vẫn dao động từ 60.000 USD đến 400.000 USD đối với một phương tiện hai chỗ ngồi có thời gian hoạt động và tầm bay tương đối tốt.

“Với 60.000 USD, về cơ bản bạn chỉ mua được một chiếc drone cao cấp có thể chở khoảng 160 pound (73 kg) trong chừng 10 phút”, ông nói thêm.

Tesla vẫn chưa công bố giá của phiên bản Roadster “biết bay”. Hãng cũng chưa thể bán bất kỳ phiên bản nào của mẫu xe này, dù có khả năng bay hay chỉ chạy trên mặt đất, trước năm 2028.

Tesla Roadster thực sự đã bay được bao xa?

Khác với phần lớn eVTOL sử dụng cánh quạt, mẫu Roadster trong màn trình diễn ra mắt sản phẩm hồi đầu tháng đã sử dụng các luồng khí nén để bật qua những chiếc ô tô khác và lao lên từ đỉnh một đường dốc cao tương đương tòa nhà 6-7 tầng.

Tuy nhiên, chiếc Roadster không bay được một quãng đường đáng kể. Khoảng cách mà phương tiện đạt được còn ngắn hơn cả mốc 120 feet, tương đương khoảng 36,6 m, mà anh em nhà Wright đạt được trong chuyến bay đầu tiên tại Kitty Hawk, bang North Carolina, vào năm 1903.

Chính Tesla cũng cảnh báo trên trang web của mình rằng mẫu xe thử nghiệm “chưa được cấp phép sử dụng trên đường công cộng”.

Dẫu vậy, màn trình diễn gây chú ý này vẫn nhận được sự hưởng ứng từ nhiều người trong ngành.

“Khi một công ty có tầm ảnh hưởng như Tesla đưa ý tưởng về việc người bình thường có thể rời khỏi mặt đất đến với hàng triệu khán giả, điều đó mở rộng cuộc thảo luận và giúp toàn ngành hưởng lợi từ sự tò mò của công chúng”, bà Menton thuộc Pivotal nhận định.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh công ty của mình không phải một hãng sản xuất ô tô.

“Chúng tôi chế tạo máy bay, chứ không phải ô tô bay”, bà nói.