'Cánh tay nối dài' của chính quyền số ở vùng biên Sơn Vĩ

Giữa phiên chợ Xín Cái, nơi mỗi tuần đồng bào Mông, Lô Lô, Giáy… lại gùi ngô, mật ong, rau rừng và những sản vật của núi đến trao đổi, mua bán, có một "gian hàng" đặc biệt luôn thu hút đông người. Không bày bán hàng hóa, trên những chiếc bàn đơn sơ, cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, Công an xã, Ban CHQS xã, cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Săm Pun và thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng kiên nhẫn hướng dẫn bà con kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID, tích hợp giấy tờ điện tử, cài đặt sổ sức khỏe điện tử và sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Những thao tác tưởng chừng đơn giản như quét mã QR, xác thực tài khoản hay đăng nhập ứng dụng đều được hướng dẫn tỉ mỉ bằng cả tiếng phổ thông và tiếng địa phương, giúp người dân từng bước làm quen với môi trường số ngay giữa phiên chợ vùng biên.

Các lực lượng hướng dẫn người dân kích hoạt VNeID, tích hợp giấy tờ và sử dụng dịch vụ công trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Sơn Vĩ.

Với Sơn Vĩ, nơi nhiều thôn cách trung tâm xã hàng chục ki-lô-mét, giao thông còn nhiều khó khăn, mỗi lần xuống xã giải quyết thủ tục hành chính từng là cả một ngày đường. Vì vậy, thay vì chờ người dân đến cơ quan, chính quyền chủ động đưa dịch vụ công đến tận thôn, bản thông qua các điểm hỗ trợ lưu động tại chợ phiên, nhà văn hóa và các buổi họp dân.

Chị Nùng Thị Sinh, ở thôn Thuồng, chia sẻ: “Trước đây làm giấy tờ phải xuống xã nhiều lần, có việc chưa hiểu lại phải đi lại rất vất vả. Nay cán bộ đến tận chợ, thôn hướng dẫn từng bước nên tôi đã biết sử dụng VNeID và tự làm được nhiều thủ tục ngay trên điện thoại”.

Không chỉ hướng dẫn trực tiếp, xã còn tập huấn kỹ năng số cho trưởng thôn, bí thư chi bộ và người có uy tín để họ trở thành những “hạt nhân” tuyên truyền tại cơ sở. Bằng tiếng nói dân tộc và sự gần gũi với bà con, họ giúp người dân vượt qua rào cản ngôn ngữ, từng bước làm quen với môi trường số.

Chị Mua Thị Và, Trưởng thôn Mỏ Phàng, cho biết: “Muốn bà con làm theo thì mình phải hướng dẫn tận tay. Chúng tôi đến từng hộ, giải thích bằng tiếng dân tộc để mọi người hiểu lợi ích của VNeID và dịch vụ công trực tuyến. Khi tự làm được thủ tục trên điện thoại, bà con rất phấn khởi vì đỡ phải đi xa như trước”.

Tranh thủ người dân đi chợ phiên, cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Săm Pun (Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Tuyên Quang) tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng VneID.

Từ những việc làm cụ thể ấy, chuyển đổi số ở Sơn Vĩ không còn là khái niệm xa lạ mà dần trở thành những tiện ích thiết thực trong đời sống hằng ngày.

Để chuyển đổi số đi vào thực chất, xã Sơn Vĩ triển khai đồng bộ “Chiến dịch mùa hè số cùng VNeID, hướng dẫn công dân số, đồng hành cùng nhân dân thực hiện Đề án 06”. Trên địa bàn, 100% thôn tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp; các tổ xung kích được thành lập với sự tham gia của Công an, Ban CHQS xã, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Săm Pun, đoàn viên thanh niên, giáo viên, thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng và các đoàn thể, thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”.

Đồng chí Sùng Mí Nô, Chủ tịch UBND xã Sơn Vĩ, cho biết: “Sơn Vĩ có địa bàn rộng, nhiều thôn ở xa trung tâm nên nếu chỉ chờ người dân đến cơ quan thì chuyển đổi số khó đạt hiệu quả. Vì vậy, xã huy động cả hệ thống chính trị đến với dân, trực tiếp hướng dẫn sử dụng VNeID và dịch vụ công trực tuyến. Khi người dân biết sử dụng các tiện ích số, họ sẽ tiết kiệm được thời gian, chi phí và từng bước hình thành kỹ năng của công dân số”.

Ngoài Trung tâm Phục vụ hành chính công, các điểm hỗ trợ còn được bố trí tại chợ phiên, các cuộc họp thôn và sinh hoạt đoàn thể. Với những hộ ở xa hoặc người cao tuổi, các tổ công tác đến tận nhà hướng dẫn, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số.

Thượng tá Dương Văn Nội, Trưởng Công an xã Sơn Vĩ, cho biết: “Điều quan trọng không chỉ là kích hoạt được tài khoản VNeID mà là giúp người dân hiểu và chủ động sử dụng lâu dài. Vì vậy, chúng tôi phối hợp với các lực lượng xuống từng thôn, tranh thủ các phiên chợ và buổi họp dân để hướng dẫn trực tiếp, nhất là đối với người cao tuổi và đồng bào ở vùng xa”.

Cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Săm Pun hướng dẫn tận tình người dân kỹ năng số và sử dụng các tiện ích công nghệ cơ bản.

Cùng với đó, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Săm Pun cũng trở thành những “hướng dẫn viên số” nơi biên giới. Trong mỗi chuyến công tác cơ sở, bên cạnh nhiệm vụ tuyên truyền pháp luật, vận động nhân dân chấp hành quy định về bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, cán bộ, chiến sĩ còn trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt và kích hoạt VNeID, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, đồng thời phổ biến kỹ năng nhận diện, phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng.

Thiếu tá Hùng Đình Ngọc, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Cửa khẩu Săm Pun, cho biết: “Chúng tôi xác định phổ cập kỹ năng số cũng là một nội dung công tác dân vận. Khi bà con biết sử dụng các tiện ích số, chủ động hơn trong giải quyết thủ tục hành chính và nhận diện được rủi ro trên mạng thì cuộc sống sẽ thuận lợi hơn, góp phần giữ vững an ninh, trật tự khu vực biên giới”.

Đơn vị còn phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và các đoàn thể thành lập các tổ hỗ trợ chuyển đổi số ở cơ sở, tập trung hướng dẫn những kỹ năng số thiết yếu phù hợp với điều kiện sinh hoạt, lao động của đồng bào theo phương châm “cầm tay, chỉ việc”, “đi từng bản, đến từng hộ, hướng dẫn từng người”, giúp người dân từng bước làm chủ các nền tảng số phục vụ đời sống và sản xuất.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng đã tạo nên một “thế trận chuyển đổi số” ngay từ cơ sở, nơi mỗi cán bộ, chiến sĩ đều là một tuyên truyền viên, đưa chính quyền số đến gần hơn với đồng bào vùng biên.

Sau hơn một năm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, chuyển đổi số ở Sơn Vĩ đạt nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ hồ sơ tiếp nhận trực tuyến đạt 98,36%; 100% hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa; hệ thống quản lý văn bản điện tử, chữ ký số và dịch vụ công trực tuyến được khai thác hiệu quả. Các mô hình “Bình dân học vụ số”, “Bình dân học kỹ năng số”, “Bình dân học AI” cũng từng bước nâng cao kỹ năng số cho cán bộ và người dân.

Quan trọng hơn những con số là sự thay đổi trong nhận thức. Từ chỗ e ngại sử dụng điện thoại thông minh, nhiều người dân nay đã có thể chủ động nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu thông tin và khai thác các tiện ích số phục vụ cuộc sống.

Dẫu còn không ít khó khăn, nhưng bằng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và lực lượng vũ trang, chuyển đổi số ở Sơn Vĩ đang từng bước đi vào đời sống. Những tài khoản VNeID được kích hoạt, những hồ sơ được giải quyết trực tuyến hay những người dân lần đầu tự thực hiện thủ tục trên điện thoại chính là thước đo sinh động của một nền hành chính phục vụ. Ở nơi địa đầu Tổ quốc, mỗi cán bộ, chiến sĩ hôm nay không chỉ gìn giữ chủ quyền biên giới mà còn là “cánh tay nối dài” đưa chính quyền số đến gần hơn với nhân dân.