Cạnh tranh AI Mỹ - Trung: Giữa hai con đường, Indonesia chọn con đường thứ ba

Đa dạng hóa hệ sinh thái hợp tác

Động thái mới nhất của bước đi này là thiết lập quan hệ đối tác về AI với Trung Quốc thông qua việc ra mắt Trung tâm Hợp tác ứng dụng AI tại Indonesia, do Indosat Ooredoo Hutchison, Liên minh Công nghệ Indonesia (ITA) và Đại học Thanh Hoa của Trung Quốc khởi xướng.

Indonesia và Trung Quốc ra mắt Trung tâm Hợp tác ứng dụng AI. Nguồn: Asia Times

Trung tâm này được thiết kế nhằm củng cố hệ sinh thái AI của Indonesia, nuôi dưỡng nhân tài trong nước và kết nối quần đảo với một trong những cơ sở nghiên cứu danh giá nhất của Trung Quốc, thể hiện ý định của Jakarta trong việc tận dụng nhiều nguồn tri thức đa dạng thay vì chỉ dựa vào công nghệ phương Tây hoặc Hàn Quốc.

Dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào đầu năm 2026, trung tâm sẽ tập trung vào các ứng dụng AI thực tế trong các lĩnh vực như giáo dục, chăm sóc sức khỏe và nông nghiệp. Sáng kiến này cũng có thể đặt nền tảng cho sự hợp tác trong tương lai giữa Bộ Truyền thông và Kỹ thuật số Indonesia và Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc.

Thỏa thuận với Đại học Thanh Hoa là bước đi mới nhất trong mạng lưới ngày càng mở rộng các hợp tác liên quan đến Trung Quốc. Đầu năm nay, quan chức Indonesia đã gặp gỡ đối tác tại Nam Ninh, tỉnh Quảng Tây, để thảo luận các ứng dụng AI trong thành phố thông minh, nông nghiệp và thủy sản.

Bắc Kinh cam kết hỗ trợ các thiết bị ứng dụng AI và chương trình đào tạo, đồng thời đề xuất các nền tảng công nghiệp “AI-plus” để kết nối thị trường Trung Quốc và ASEAN.

Tháng 8/2025, Zetrix AI có trụ sở tại Malaysia đã hợp tác với công ty PT Royal Solusi Investasi của Indonesia để ra mắt Phòng thí nghiệm AI ASEAN - Trung Quốc tại Jakarta, tập trung vào việc bản địa hóa công nghệ AI tạo sinh, robot và blockchain.

So với các sáng kiến trước đó, trung tâm hợp tác với Đại học Thanh Hoa có mức độ thể chế hóa cao hơn - một trung tâm nghiên cứu chuyên dụng nhằm hỗ trợ nghiên cứu ứng dụng AI và phát triển nguồn nhân lực trong nước.

Sự tham gia của Trung Quốc bổ sung chứ không thay thế các quan hệ đối tác quốc tế hiện có. Những năm gần đây, Microsoft đã cam kết 1,7 tỷ USD để mở rộng hạ tầng đám mây và AI, Nvidia đầu tư 200 triệu USD cho một trung tâm AI với Indosat, và LG của Hàn Quốc đang xây dựng một trung tâm dữ liệu trị giá 72 triệu USD.

Bằng cách tham gia với nhiều đối tác: Mỹ, Hàn Quốc và giờ là Trung Quốc, Indonesia đang đa dạng hóa hệ sinh thái AI của mình, đảm bảo tiếp cận với nhiều công nghệ, nguồn vốn và năng lực nghiên cứu hơn, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào bất kỳ một tác nhân nước ngoài nào.

Cách tiếp cận thực dụng

Cơ sở lý luận đằng sau cách tiếp cận này mang tính thực dụng. Indonesia không thể cạnh tranh với Mỹ hay Trung Quốc trong việc xây dựng AI từ con số không. Giống như hầu hết các quốc gia khác, nước này sẽ phải dựa vào kiến trúc AI nước ngoài.

Điều mà Indonesia có thể làm là lựa chọn đối tác một cách chiến lược, đảm bảo rằng lực lượng lao động, các cơ quan công và các công ty khởi nghiệp của mình có cơ hội tiếp cận với nhiều công nghệ, ứng dụng và phương thức vận hành đa dạng.

Trung tâm Hợp tác ứng dụng AI với Thanh Hoa là một bổ sung chiến lược cho bức tranh này - một phần của nỗ lực rộng lớn nhằm cân bằng nguồn chuyên môn từ nhiều phía, chứ không phải là sự xoay trục đột ngột về phía Trung Quốc.

Phát triển nhân tài là trọng tâm của cam kết từ phòng thí nghiệm này. Việc đào tạo người Indonesia cùng với các nhà nghiên cứu từ Thanh Hoa có thể giúp giữ chuyên môn ở lại trong nước và củng cố năng lực của quốc gia trong lĩnh vực AI ứng dụng.

Ngay cả khi những kết quả ban đầu còn khiêm tốn, các trải nghiệm này có thể lan tỏa, hỗ trợ các công ty khởi nghiệp, cơ quan công và mạng lưới đổi mới khu vực. Về lâu dài, kỳ vọng là một thế hệ các nhà nghiên cứu và kỹ sư được đào tạo trong những môi trường hợp tác như vậy sẽ tạo thành xương sống của lực lượng lao động AI của Indonesia.

Những lo ngại về việc Trung Quốc kiểm soát thường bị thổi phồng. Người dân Indonesia hiện đã sử dụng các nền tảng như TikTok và Temu. Những hạn chế thực sự nằm ở trong nước: khả năng truy cập internet còn hạn chế ngoài các thành phố lớn, nguồn vốn cho các công ty khởi nghiệp còn eo hẹp và các quy định về bảo mật dữ liệu, an ninh mạng vẫn đang chắp vá. Trong bối cảnh này, sự tham gia của Trung Quốc mang tính bổ sung hơn là ràng buộc tham vọng AI của Indonesia.

Sự hiện diện ngày càng lớn của Trung Quốc cũng mang đến đối trọng trong bức tranh vốn đã lâu bị các công ty Mỹ chi phối. Washington tiếp tục dẫn đầu về chip, dịch vụ đám mây và nền tảng AI, nhưng Bắc Kinh mang đến chuyên môn thay thế, hợp tác nghiên cứu và cơ hội đào tạo.

Bằng cách nuôi dưỡng nhiều quan hệ đối tác, Jakarta tự định vị mình để hưởng lợi từ sự cạnh tranh, thu hút đầu tư, kỹ năng và cơ sở hạ tầng từ nhiều nguồn.

Chiến lược AI của Indonesia không phải là chọn phe giữa các siêu cường. Đó là đa dạng hóa quan hệ đối tác- đảm bảo quốc gia này vẫn là một người tham gia tích cực trong hệ sinh thái AI toàn cầu, chứ không chỉ là người tiêu dùng thụ động.

Quan hệ đối tác với Đại học Thanh Hoa có thể không làm thay đổi cán cân AI toàn cầu, nhưng nó củng cố danh mục lựa chọn của Jakarta bằng cách tích hợp tri thức, nhân tài và nghiên cứu từ Trung Quốc vào một chiến lược rộng lớn hơn cùng với các đối tác Mỹ và Hàn Quốc.

Trong một thế giới bị thống trị bởi các tập đoàn công nghệ Mỹ và Trung Quốc, Indonesia không thể đặt ra luật chơi. Nhưng bằng cách đa dạng hóa quan hệ đối tác AI, quốc gia này có thể vạch ra con đường phục vụ lợi ích quốc gia, thúc đẩy phát triển kỹ năng và xây dựng khả năng chống chịu công nghệ lâu dài.

Quỳnh Vũ