Vì sao người Palestine rời bỏ TikTok sang 'miền đất hứa'?

Người Palestine cảm thấy không tin tưởng sau khi TikTok đổi chủ sở hữu

Trong khi gã khổng lồ TikTok đang đứng giữa tâm bão của những thay đổi lớn về quyền sở hữu tại Mỹ, kéo theo đó là nỗi lo sợ mơ hồ nhưng hiện hữu về sự kiểm duyệt nội dung, thì một cái tên mới toanh mang tên UpScrolled bất ngờ vụt sáng. Được sáng lập bởi một người gốc Palestine và định vị mình là một "vùng đất tự do" không chịu sự chi phối của các thuật toán ngầm,

UpScrolled đang trở thành bến đỗ mới cho hàng triệu người dùng đang khao khát sự minh bạch. Ứng dụng này không chỉ là một sự thay thế về mặt công cụ, mà nó còn đại diện cho tiếng nói phản kháng của người dùng trước sự kiểm soát ngày càng chặt chẽ của các nền tảng lớn đối với luồng thông tin họ tiếp cận hằng ngày.

Cuộc "đào tẩu" khỏi TikTok và cơn khát sự minh bạch

Câu chuyện bắt đầu nóng lên khi những thông tin về việc Oracle – tập đoàn công nghệ khổng lồ của Mỹ dưới sự hậu thuẫn của tỉ phú Larry Ellison, cùng một nhóm các nhà đầu tư chính thức nắm quyền kiểm soát hoạt động của TikTok tại Mỹ. Sự thay đổi ở thượng tầng này không chỉ là những dòng tin tức tài chính khô khan, mà nó tác động trực tiếp đến tâm lý của cộng đồng sáng tạo nội dung và người dùng phổ thông.

Larry Ellison vốn nổi tiếng với những quan điểm chính trị cứng rắn và mối quan hệ chặt chẽ với chính giới, điều này làm dấy lên những lo ngại rằng TikTok vốn dĩ đã chịu nhiều soi xét, giờ đây có thể trở thành một công cụ bị kiểm soát chặt chẽ hơn bao giờ hết. Người ta sợ rằng những nội dung nhạy cảm, những tiếng nói trái chiều sẽ bị "bịt miệng" hoặc bị bóp nghẹt bởi những thuật toán bí ẩn.

Chính trong bối cảnh niềm tin bị lung lay đó, UpScrolled đã xuất hiện như một làn gió mát lành. Chỉ trong vòng một tuần, ứng dụng này tuyên bố đã đón nhận hơn một triệu người dùng mới, một con số trong mơ đối với bất kỳ startup công nghệ nào. Các báo cáo từ The Verge và dữ liệu từ Appfigures cho thấy lượt tải xuống của ứng dụng này đã tăng vọt gấp gần 30 lần so với mức trung bình hàng ngày trước đó, đưa nó lọt vào top 3 ứng dụng miễn phí hàng đầu tại các thị trường lớn như Mỹ, Anh và Úc. Thậm chí, làn sóng người dùng đổ về quá ồ ạt đã khiến hệ thống của UpScrolled có lúc bị quá tải, một minh chứng rõ ràng nhất cho thấy cơn khát của người dùng đối với một nền tảng mới lớn đến mức nào.

Điểm khiến UpScrolled trở nên hấp dẫn không nằm ở những tính năng chỉnh sửa video hào nhoáng hay các bộ lọc làm đẹp ảo diệu, mà nằm ở lời hứa về sự "công bằng". Trong khi TikTok, Facebook hay Instagram sử dụng những thuật toán phức tạp để quyết định xem bạn được nhìn thấy cái gì (thường là những nội dung gây tranh cãi hoặc được trả tiền để quảng cáo) thì UpScrolled chọn cách quay về những giá trị cơ bản.

Bảng tin (feed) của họ hoạt động theo trình tự thời gian thực. Người dùng đăng bài lúc nào, bạn bè sẽ thấy lúc đó. Không có chuyện một bài viết bị "giấu" đi chỉ vì nó chứa những từ khóa nhạy cảm hay không phù hợp với định hướng của nền tảng. Công ty khẳng định chắc nịch rằng họ không sử dụng "shadowbanning" – thuật ngữ chỉ việc âm thầm bóp tương tác khiến bài viết không ai nhìn thấy. Chính sự minh bạch mộc mạc này đã khiến người dùng cảm thấy họ được tôn trọng và làm chủ không gian mạng của mình trở lại.

Ra đời từ sự bức xúc và cam kết về một nền tảng "sạch"

Đằng sau sự trỗi dậy của UpScrolled là câu chuyện đầy cảm xúc của nhà sáng lập Issam Hijazi, một người Úc gốc Palestine. Ý tưởng về ứng dụng này không bắt nguồn từ tham vọng kiếm tiền hay trở thành một ông trùm công nghệ, mà xuất phát từ nỗi bức xúc cá nhân trước thực trạng tin tức bị đàn áp.

Vào cuối năm 2023, khi cuộc xung đột tại Gaza leo thang, Hijazi nhận thấy rằng những câu chuyện, hình ảnh và tiếng nói từ quê hương ông thường xuyên biến mất một cách khó hiểu trên các nền tảng lớn của Meta (Facebook, Instagram). Ông cho rằng các thuật toán đã được điều chỉnh để hạn chế sự lan truyền của những nội dung này, đẩy những câu chuyện quan trọng vào bóng tối.

Quyết tâm tạo ra một sân chơi nơi mọi tiếng nói đều được lắng nghe, Hijazi đã bắt tay vào xây dựng UpScrolled với sự hỗ trợ từ vườn ươm khởi nghiệp Tech for Palestine. Ứng dụng chính thức ra mắt vào tháng 6 năm 2025 với tôn chỉ hoạt động là "vô tư" trước các chương trình nghị sự chính trị.

UpScrolled không định hướng dư luận, nó chỉ đơn giản là cung cấp công cụ để mọi người chia sẻ ảnh, video và văn bản. Mọi nội dung đều được chào đón, miễn là nó không vi phạm pháp luật hay các chuẩn mực đạo đức cơ bản như thù hận, quấy rối hay khiêu dâm.

Bên cạnh vấn đề tự do ngôn luận, UpScrolled còn ghi điểm mạnh mẽ nhờ cam kết về quyền riêng tư – một thứ xa xỉ trong kỷ nguyên số. Nhà sáng lập khẳng định họ không bán dữ liệu người dùng cho bên thứ ba để chạy quảng cáo hay định danh cá nhân. Hiện tại, dự án được vận hành bởi công ty Recursive Methods tại Úc và duy trì hoạt động nhờ nguồn vốn tư nhân của chính Hijazi cùng một nhóm nhỏ các nhà đầu tư cá nhân. Họ không chịu áp lực từ các quỹ đầu tư mạo hiểm hay các tập đoàn lớn, điều này giúp UpScrolled giữ được sự độc lập trong các quyết sách của mình.

Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất đặt ra cho UpScrolled lúc này là khả năng duy trì sự tăng trưởng bền vững. Việc vận hành một mạng xã hội với hàng triệu người dùng đòi hỏi chi phí hạ tầng khổng lồ. Hijazi cho biết họ có kế hoạch đưa quảng cáo vào nền tảng trong tương lai, nhưng sẽ theo cách không xâm phạm quyền riêng tư, không theo dõi người dùng.

Đồng thời, họ cũng hứa hẹn sẽ phát triển các công cụ giúp người sáng tạo nội dung kiếm tiền trực tiếp. Con đường phía trước của UpScrolled vẫn còn rất dài và chông gai, nhất là khi "tuần trăng mật" với sự tò mò của người dùng qua đi. Nhưng ít nhất ở thời điểm hiện tại, sự xuất hiện của nó là một lời nhắc nhở đanh thép gửi tới các gã khổng lồ công nghệ rằng: nếu họ tiếp tục phớt lờ quyền lợi và tiếng nói của người dùng, sẽ luôn có những lựa chọn thay thế sẵn sàng trỗi dậy để lấp đầy khoảng trống đó.

Bùi Tú