Cao Bằng tìm giải pháp 'sống cùng nước'

Yêu cầu cấp bách đổi mới tư duy thích ứng

Biến đổi khí hậu không còn là nguy cơ trong tương lai mà đã hiện hữu với mức độ ngày càng cực đoan, khó dự báo và tác động sâu rộng. Đối với khu vực miền núi phía Bắc, những ảnh hưởng này càng nghiêm trọng do đặc thù địa hình chia cắt, độ dốc lớn, điều kiện địa chất phức tạp, trong khi nguồn lực và năng lực quản lý đô thị còn hạn chế.

2 trận mưa lũ lịch sử năm 2025 gây ngập úng nghiêm trọng tại tỉnh Cao Bằng

Người nông dân xã Hòa An bật khóc khi mưa lũ bao vây nhà, hoa màu trong trận mưa lũ lịch sử tháng 10/2025

Tại tỉnh Cao Bằng, những đợt mưa lớn bất thường, ngập úng cục bộ, lũ quét, sạt lở đất diễn ra với tần suất và cường độ ngày càng khó lường, đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nhìn nhận lại mô hình phát triển đô thị theo hướng chủ động thích ứng, an toàn hơn, bền vững hơn và có khả năng chống chịu cao hơn trước những biến động của khí hậu.

Phát biểu tại hội thảo “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan”, ông Bế Thanh Tịnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Cao Bằng cho biết, Cao Bằng là tỉnh miền núi biên giới phía Đông Bắc, với diện tích hơn 6.700 km², trên 90% là địa hình đồi núi. Năm 2024 và 2025, các cơn bão đã gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản, với tổng thiệt hại ước tính đối với tỉnh Cao Bằng trên 4.200 tỷ đồng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách phải đổi mới tư duy phát triển, từ “ứng phó” sang “thích ứng”, từ “bị động” sang “chủ động”, từ ngắn hạn sang dài hạn, từ đơn ngành sang tiếp cận liên ngành, tổng thể.

Ông Bế Thanh Tịnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Cao Bằng

Theo báo cáo của UBND tỉnh Cao Bằng, từ năm 2021 đến năm 2025 tại tỉnh Cao Bằng đã xảy ra 90 đợt thiên tai, mưa lũ gây thiệt hại khoảng 5.918 tỷ đồng. Trong đó, riêng trong năm 2025, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 22 đợt thiên tai, với tổng thiệt hại ước tính hơn 4.200 tỷ đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến hạ tầng, sản xuất và đời sống dân sinh trên diện rộng.

Trên cơ sở trao đổi giữa nhà quản lý, nhà khoa học, kết quả Hội thảo sẽ giúp Cao Bằng góp phần cụ thể hóa các định hướng lớn, trong đó tập trung vào lồng ghép thích ứng biến đổi khí hậu vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; Phát triển hạ tầng có khả năng chống chịu cao; Thúc đẩy tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp; Ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong dự báo, cảnh báo và quản lý rủi ro thiên tai.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn chia sẻ kinh nghiệm

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho biết, kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn trong nước cho thấy, phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu cần được tiếp cận theo chuỗi giá trị toàn diện, bao gồm: phòng ngừa và chuẩn bị trước thiên tai; nâng cao khả năng chống chịu trong thiên tai; và phục hồi nhanh, phát triển sau thiên tai. Cách tiếp cận này phải được triển khai đồng bộ trên các trụ cột: thể chế và quản trị; hạ tầng kỹ thuật và môi trường; năng lực xã hội; và nguồn lực tài chính.

Xây dựng “lãnh thổ thông minh-sống cùng nước”

Tại hội thảo “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan” với sự tham gia, đóng góp ý kiến của đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương, lãnh đạo địa phương, các nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ và quản trị đô thị đã đề xuất nhiều giải pháp hữu ích nhằm xây dựng đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu.

Các đại biểu quốc tế, trong nước tọa đàm quy hoạch, không gian đô thị miền núi thích ứng biến đổi khí hậu.

Đại diện Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng chia sẻ, các ý kiến, tham luận tại hội thảo tập trung vào 4 trụ cột chính gồm: quy hoạch không gian, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ dữ liệu và thể chế quản trị.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho biết, kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn trong nước cho thấy, phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu cần được tiếp cận theo chuỗi giá trị toàn diện, bao gồm: phòng ngừa và chuẩn bị trước thiên tai; nâng cao khả năng chống chịu trong thiên tai; và phục hồi nhanh, phát triển sau thiên tai.

Ông Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng cùng các đại biểu tham dự hội thảo

Cách tiếp cận này phải được triển khai đồng bộ trên các trụ cột: thể chế và quản trị; hạ tầng kỹ thuật và môi trường; năng lực xã hội; và nguồn lực tài chính.

Ông Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng chia sẻ, hội thảo “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan” được tổ chức tại Cao Bằng trong bối cảnh này mang ý nghĩa thiết thực. Đây không chỉ là diễn đàn trao đổi, mà là cơ hội để hệ thống hóa lại cách tiếp cận, kết nối giữa thực tiễn địa phương với tri thức khoa học và kinh nghiệm quốc tế, từ đó hình thành các giải pháp cụ thể có thể triển khai.

Cách tiếp cận phù hợp thích ứng biến đổi khí hậu không phải là xử lý từng điểm riêng lẻ, mà là quản lý rủi ro theo toàn bộ hệ thống. Trong đó, tư duy “sống cùng nước” cần được cụ thể hóa thành cách tổ chức lại không gian phát triển và hệ thống vận hành.

Quy hoạch cần thực hiện theo lưu vực sông, thay vì chỉ theo địa giới hành chính. Hành lang thoát lũ cần được bảo vệ. Không gian đô thị cần hạn chế mở rộng vào khu vực có nguy cơ cao. Cùng với đó, dữ liệu và công nghệ cần được sử dụng hiệu quả hơn để phục vụ dự báo, cảnh báo và điều hành phòng chống thiên tai, mưa lũ, ngập lụt, bảo đảm an toàn về người và tài sản của nhân dân.

Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh: Trong lĩnh vực quy hoạch, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi sang phương pháp quy hoạch dựa trên rủi ro, gắn với nguyên tắc “thuận thiên” và “sống cùng nước”, đồng thời đề xuất tổ chức không gian đô thị theo mô hình đa trung tâm và phân vùng theo sức chịu tải sinh thái".

Trong lĩnh vực công nghệ, các ý kiến tại hội thảo nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số thông qua việc tích hợp các nền tảng GIS, CIM và bản sao số đô thị (Digital Twin), kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao năng lực giám sát, dự báo và cảnh báo sớm thiên tai theo thời gian thực.

Chuyên gia Frank pogade chia sẻ đô thị thích ứng biến đổi khí hậu

Các đại biểu chia sẻ xây dựng đô thị thông minh thích ứng khí hậu

Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh, trong thời gian qua, Bộ Xây dựng đã tích hợp yêu cầu thích ứng biến đổi khí hậu vào Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2025, yêu cầu lồng ghép yếu tố rủi ro ngay từ khâu lập quy hoạch thay vì coi là nội dung bổ trợ. Đồng thời, thúc đẩy ứng dụng công nghệ như GIS và bản đồ cảnh báo rủi ro nhằm nâng cao chất lượng quy hoạch và quản lý đô thị.

Hệ thống tiêu chí đánh giá đô thị cũng được đổi mới theo hướng gắn với khả năng chống chịu thiên tai, tăng tỷ lệ hạ tầng xanh và mặt nước điều tiết, hướng tới đô thị tăng trưởng xanh và phát thải thấp.

Trong thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục ban hành bộ chỉ số đánh giá khả năng thích ứng biến đổi khí hậu của đô thị, hỗ trợ địa phương tự đánh giá và xác định ưu tiên đầu tư, đồng thời tăng cường giám sát việc thực hiện theo Chỉ thị số 04/CT-TTg năm 2026.