Rừng ngập mặn ven sông Lam đang bị 'bức tử' nghiêm trọng bởi rác

Rừng ngập mặn ven bờ sông Lam (Nghệ An) bị bức tử bởi vô số rác thải. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Với gần 60ha, rừng ngập mặn ven sông Lam, tỉnh Nghệ An ngoài chức năng là “lá phổi xanh”, điều hòa khí hậu, bảo vệ hệ thống đê điều, chống xói lở, xâm nhập mặn... mà còn có giá trị rất lớn trong việc tạo sinh cảnh, môi trường thủy sinh, giữ đa dạng sinh học trên sông Lam, cửa sông, cửa biển.

Tuy nhiên, từ sau các đợt mưa lũ xảy ra cuối năm 2025, lượng rác thải khổng lồ theo dòng nước từ thượng nguồn đổ về, bị mắc lại đã “bức tử” nghiêm trọng và biến những cánh rừng ngập mặn nơi đây thành những “cánh rừng rác”, ảnh hưởng lớn đến cảnh quan thiên nhiên, tác động xấu đến môi trường, hệ sinh thái.

Ông Trần Văn Hải (khối 1 Phúc Thọ, phường Vinh Lộc, tỉnh Nghệ An) cho biết, từ sau các đợt mưa lũ xảy ra vào tháng 7/2025, khi nước lũ trên sông Lam dâng cao và rút nhanh, khu vực rừng ngập mặn (chủ yếu là cây sú vẹt, bần nước ven sông Lam (thuộc địa bàn phường Vinh Lộc và khu vực rừng phòng hộ ven sông Lam) xuất hiện lượng lớn rác thải từ thượng nguồn trôi về, mắc lại trên thân cây, cành cây và dọc bờ sông gây nên thực trạng rừng ngập mặn bị “bức tử” nhiều tháng qua.

Trên suốt chiều dài hàng km dọc bờ sông Lam qua địa bàn phường Vinh Lộc, chúng tôi đã giật mình và ám ảnh bởi trước thực trạng vô số rác thải, nhiều nhất là các loại túi bóng, bao bì, quần áo, bạt rách, mảnh xốp... đang mắc cạn trên bờ và quấn chặt, ken kín trên các bộ phận thân, cành, gốc của rừng ngập mặn. Mỗi ngày, theo lịch thủy triều, nước sông Lam dâng cao và tạo sóng, một lượng rác thải đã bị cuốn ra biển, nhưng lượng rác còn lại bị quấn chặt trên thân, cành, rễ đã khiến khu rừng ngập mặn có chức năng phòng hộ trước kia vốn xanh tốt giờ trở nên xác xơ. Cả cánh rừng ngập mặn trở thành “cánh rừng rác” khổng lồ, dù khoảng cách rất xa từ cầu Cửa Hội cũng trông thấy rõ ràng.

Túi nilon, chai nhựa, quần áo cũ, mảng xốp... bám dày đặc trên các tán cây của rừng ngập mặn trên diện rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển của rừng ngập mặn ven sông Lam. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Ở khoảng cách gần, không khó để nhận ra vô số túi nilon, mảng xốp, phông bạt, quần áo... quấn dày đặc trên các tán cây trên diện rộng của rừng ngập mặn. Đặc biệt, đi sâu vào vùng lõi của rừng ngập mặn ven sông Lam, lượng rác càng nhiều hơn, tập trung quấn dày đặc trên những bộ phận thân, cành, gốc cây đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh trưởng, phát triển, kết tán của rừng ngập mặn.

Không chỉ thân, cành của những cây trưởng thành, có độ tuổi hàng chục năm bị rác “tấn công” mà những mầm cây, lớp cây non tầm thấp của cánh rừng cũng đang bị "ngộp thở" trong rác. Chồi xanh tán lá, cành non của rừng ngập mặn đang bị vô số bao bì, túi nilon quấn bọc gây ức chế sự phát triển, biến dạng hình thái, thế đứng.

Rừng ngập mặn biến thành “rừng rác” không chỉ hưởng trực tiếp đến cảnh quan tự nhiên, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển của rừng mà còn đe dọa nghiêm trọng đến sự đa dạng hệ sinh thái, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng trăm hộ dân sống dựa vào việc đánh bắt, khai thác hải sản vùng cửa sông, ven biển.

Theo chính quyền địa phương, Ban Quản lý rừng phòng hộ Nghi Lộc, rừng ngập mặn ven bờ sông Lam dài khoảng hơn 4km, chiều ngang nơi rộng nhất lên tới gần 1km, hẹp nhất khoảng 300m.

Rừng ngập mặn ven sông Lam đang bị “bức tử” nghiêm trọng bởi rác. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Ông Nguyễn Huy Hoàng, Chủ tịch UBND phường Vinh Lộc, tỉnh Nghệ An cho biết, trước thực trạng rác thải xuất hiện nhiều tại khu vực rừng phòng hộ ven sông Lam, địa phương đã có báo cáo gửi và đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Bảo vệ môi trường, Chi cục Kiểm lâm Nghệ An chỉ đạo các đơn vị quản lý rừng phòng hộ và các đơn vị có liên quan có phương án thu gom, xử lý rác thải phù hợp đặc thù khu vực rừng ngập nước; hỗ trợ đánh giá mức độ ô nhiễm và đề xuất giải pháp xử lý lâu dài; xem xét hỗ trợ kinh phí, trang thiết bị phục vụ thu gom, vận chuyển rác; phối hợp tổ chức kiểm tra, hướng dẫn địa phương triển khai thực hiện bảo đảm hiệu quả, an toàn.

Mặt khác, UBND phường cũng giao Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường kiểm tra thực tế, có kế hoạch cùng các đơn vị liên quan, huy động nhân lực giải phóng số rác thải rắn ở cánh rừng bần; đề nghị Ban Quản lý rừng phòng hộ Nghi Lộc (đơn vị được giao quản lý rừng phòng hộ ven sông Lam) phối hợp xử lý.

Trước đó, ngày 9/4, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An ban hành công văn đề nghị Ủy ban nhân dân các phường: Vinh Lộc, Cửa Lò và Ban Quản lý rừng phòng hộ Nghi Lộc phối hợp triển khai thực hiện công tác thu dọn, xử lý đối với các loại rác thải tại khu vực ven sông Lam thuộc địa bàn phường, đơn vị chịu trách nhiệm quản lý. Sở này cũng yêu cầu các đơn vị liên quan báo cáo kết quả thực hiện về Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch trước ngày 28/4/2026.