Cấp thiết quản lý, bảo trì đường bộ

Công nhân Công ty CP Công trình giao thông vận tải Quảng Nam vét rãnh thoát nước quốc lộ 14D, đoạn qua xã Bến Giằng. Ảnh: CÔNG TÚ

Công trình dễ xuống cấp

Quản lý, bảo trì đường bộ có vai trò quan trọng trong duy trì sự thông suốt của “mạch máu” nền kinh tế, giúp bảo vệ tài sản quốc gia và góp phần đảm bảo an toàn giao thông. Theo ông Trần Ngọc Thanh, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, bảo trì thường xuyên sẽ khắc phục kịp thời các hỏng hóc như “ổ gà”, sạt lở, rạn nứt mặt đường, từ đó giảm thiểu nguy cơ tai nạn. Việc bảo dưỡng định kỳ giúp ngăn ngừa hư hỏng nặng hơn, tránh lãng phí ngân sách cho xây mới hoặc sửa chữa lớn.

Quản lý, bảo trì đường bộ nếu thực hiện kịp thời sẽ phát hiện sớm các nguy cơ, bố trí nhân lực và phương tiện khắc phục nhanh các sự cố do mưa bão, sạt lở; phục vụ kịp thời cứu hộ cứu nạn. Tuy nhiên, ông Trần Từ Hải, Phó Giám đốc Công ty CP Cầu đường Đà Nẵng (được giao thực hiện gói thầu quản lý, duy tu và bảo trì đường bộ gồm 475 đoạn, tuyến có tổng chiều dài 532,626km) chia sẻ, công tác phối hợp xử lý trường hợp lấn chiếm hành lang an toàn đường bộ giữa đơn vị bảo dưỡng thường xuyên và cấp xã, phường chưa kịp thời vì lực lượng của địa phương còn mỏng, đang từng bước ổn định.

Đà Nẵng đang trong giai đoạn phát triển mạnh về đầu tư xây dựng hạ tầng. Do đó, lượng phương tiện trọng tải lớn phục vụ thi công các công trình lưu thông thường xuyên trên các tuyến đường nội thị dẫn đến mặt đường xuống cấp, ảnh hưởng tuổi thọ công trình. Xe quá tải vi phạm lưu thông qua cầu và không tuân thủ hướng dẫn của nhân viên trực gác cầu có chiều hướng ngày càng tăng, gây ảnh hưởng đến khả năng chịu lực của kết cấu cầu.

Vị trí bị sạt lở, cuốn trôi cống hộp trên quốc lộ 40B (địa phận xã Trà Tân) vào mùa mưa bão năm 2025 đã được khắc phục kiên cố. Ảnh: P.V

“Theo quy định hiện nay, đơn vị được cấp giấy phép thi công trên đường bộ đang khai thác không còn bị ràng buộc về nghĩa vụ tài chính (tiền cược), nên các chủ đầu tư không còn giám sát chặt chẽ về chất lượng hoàn trả lại mặt bằng sau khi thi công. Chính vì vậy, chất lượng hoàn trả không đồng bộ với mặt bằng hiện trạng lân cận, nên sau một thời gian ngắn đưa vào khai thác thì xuất hiện hư hỏng tại vị trí thi công gây bức xúc cho người dân; việc quản lý, bảo dưỡng thường xuyên thêm khó”, ông Hải chia sẻ.

Chia sẻ thêm về thực trạng hiện nay, ông Nguyễn Văn Sỹ, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Công trình giao thông vận tải Quảng Nam (được giao quản lý, bảo trì 4 tuyến tỉnh lộ và 3 quốc lộ với tổng chiều dài 231,4km) cho biết, xe quá tải thường xuyên lưu thông; người dân tự ý mở đường đấu nối; xây dựng nhà tạm, hàng quán, họp chợ trái phép hay đổ vật liệu, đất đá, rác thải trong phạm vi hành lang an toàn đường bộ. Ngoài ra, xuất hiện tình trạng phương tiện gây hư hỏng biển báo, cọc tiêu rồi bỏ chạy, không xác định được đối tượng.

Xúc dọn sạt lở trên tuyến ĐT606, đoạn qua xã Hùng Sơn vào mùa mưa bão 2025. Ảnh: CÔNG TÚ

Còn nhiều khó khăn

Trên tuyến ĐT609, đoạn qua địa phận thôn Đại Quang (xã Hà Nha), xe có tải trọng lớn lưu thông tạo nên nhiều vết nứt dọc mặt đường, sau đó vỡ ra thành “ổ gà”. Đơn vị quản lý, bảo trì tuyến đã cho vá bằng cấp phối đá dăm. Tuy nhiên, chất liệu này lập tức bị bong tróc trở lại khiến hư hỏng nặng thêm. Vào mùa mưa, nước mưa nhấn chìm ổ gà tạo bẫy nguy hiểm cho người tham gia giao thông. Đơn vị quản lý muốn sử dụng vật liệu tốt và bền hơn (như bê tông nhựa lạnh) để vá đường, song kinh phí không cho phép.

Ông Nguyễn Văn Sỹ chia sẻ, kinh phí bảo trì chưa đáp ứng nhu cầu thực tế, trong khi khối lượng hư hỏng ngày càng tăng. Nhiều hạng mục chỉ được sửa chữa tạm thời, chưa xử lý triệt để. Công việc phát sinh liên tục nhưng dự toán bảo dưỡng thường xuyên chỉ lập một số nội dung nhất định. Chưa kể, công tác tuần đường gặp nhiều trở ngại như tuyến đường dài, lưu lượng xe lớn, nguy cơ tai nạn cao; trong khi yêu cầu đặt ra là cần phải phát hiện nhanh, báo cáo nhanh, xử lý ngay khiến lực lượng chức năng quá tải. Đơn giá cho việc phát quang, vá ổ gà, sơn cọc tiêu cọc H, vét rãnh, thông cống còn thấp so với giá nhân công thực tế ngoài thị trường, dẫn đến chuyện giữ chân người lao động gặp khó khăn.

Công nhân Công ty CP Cầu đường Đà Nẵng khắc phục hư hỏng mặt đường Võ Văn Kiệt, đoạn thuộc địa phận phường An Hải. Ảnh: HẢI TRẦN

Còn theo ông Hải, sau khi thanh tra chuyên ngành giải thể, trách nhiệm chính thực hiện công tác kiểm tra, xử phạt các hành vi xâm phạm kết cấu hạ tầng giao thông vẫn chưa được giao cho một đơn vị cụ thể, còn chồng chéo về trách nhiệm của các bên. Một số định mức trong bộ định mức chuyên ngành còn thiếu, điển hình như cho cầu có kết cấu đặc biệt: Hệ thống định mức bảo trì cầu chủ yếu xây dựng cho các cầu có quy mô vừa và nhỏ (cầu có chiều dài ≤300m). Việc bảo trì cầu đặc biệt (sơn bảo vệ cáp, bảo dưỡng hệ thống giảm chấn, sửa chữa hư hỏng hệ thống quan trắc cầu…) chưa có định mức cụ thể, gây khó cho lập dự toán, thẩm định và phê duyệt hồ sơ.

Sở Xây dựng cho biết, ngành được UBND thành phố giao quản lý 7 tuyến quốc lộ với chiều dài khoảng 528,5km, cùng 30 tuyến, đoạn tuyến đường tỉnh với chiều dài 668km. Khối lượng công tác quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng giao thông ngày càng lớn. Tuy nhiên, công tác chuẩn bị đầu tư các dự án bảo trì không kịp thời, khi khởi công sẽ trúng vào mùa mưa sẽ kéo dài thời gian thực hiện, giải phóng mặt bằng càng thêm vướng. Một số tuyến đường, công trình hạ tầng giao thông đã xuống cấp nhưng chưa được nâng cấp cải tạo, nguồn vốn và định mức bảo trì không đảm bảo khả năng khắc phục.

Chính vì vậy, ngành đã đề xuất cấp thẩm quyền quan tâm bố trí đủ, kịp thời kinh phí cho công tác quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng giao thông. Cho phép thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư các dự án từ năm trước năm kế hoạch, để sẵn sàng triển khai ngay khi nguồn vốn thành phố phân bổ vào đầu năm sau…