Cát, đá khan hiếm, loạt công trình giao thông trọng điểm Cần Thơ chậm tiến độ

Nhu cầu hơn 7 triệu m³ cát, khai thác chưa tới 3.000 m³/ngày

Ngày 23/1, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp TP Cần Thơ ( Ban QLDA) cho biết, các dự án giao thông trọng điểm trên địa bàn TP Cần Thơ đang đối mặt một điểm nghẽn lớn thiếu vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát và đá.

Dự án thành phần 2, 3 và 4 thuộc dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng đang thiếu nguồn vật liệu.

Cụ thể, nhu cầu vật liệu của các dự án như cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng (giai đoạn 1), các tuyến tỉnh lộ 917, 918, 921… rất lớn nhưng nguồn cung ngày càng hạn chế. Hiện cát, đá phải vận chuyển từ các tỉnh lân cận như An Giang, Đồng Tháp, Đồng Nai, TP HCM… Quãng đường xa khiến chi phí đội lên, trong khi tiến độ thi công bị kéo chậm.

Theo ông Mai Văn Tân, Giám đốc Sở Xây dựng TP Cần Thơ, đáng chú ý, nhiều mỏ cát trong khu vực đang được ưu tiên phục vụ các dự án cao tốc quốc gia theo cơ chế đặc thù nên các công trình cấp địa phương rơi vào cảnh "đói" vật liệu.

Mỏ đá Antraco, nguồn cung chủ lực của vùng đã hết hạn khai thác từ tháng 6/2024 và chỉ được phép tiếp tục hoạt động để phục vụ cao tốc, khiến các dự án khác gần như không còn nguồn đá ổn định.

"Riêng dự án thành phần 2, 3 và 4 của cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, nhu cầu cát san lấp lên tới hơn 7 triệu m³ cát rời. Tuy nhiên, năng lực khai thác hiện nay chỉ đạt trung bình dưới 3.000 m³/ngày, không đáp ứng yêu cầu tiến độ", ông Mai Văn Tân chia sẻ.

Ban QLDA đánh giá, đây là dự án quy mô rất lớn, triển khai trong thời gian ngắn, phải phối hợp nhiều bộ, ngành, địa phương và áp dụng nhiều cơ chế đặc thù nên khó lường hết các vướng mắc. Công trình lại đi qua khu vực nền đất yếu, phải sử dụng khối lượng cát khổng lồ, trong khi địa phương không có mỏ đá, đất đắp lề.

"Chất lượng cát cũng là vấn đề đáng lo ngại. Nhiều mỏ nằm ở cuối nguồn, cát sông chưa đạt yêu cầu kỹ thuật. Giải pháp dùng cát nhiễm mặn hay cát biển chưa được phổ biến, phải khảo sát kỹ yếu tố môi trường và kết cấu.

Tính đến nay, mới có 7 mỏ cát cung cấp cho dự án với khối lượng hơn 2 triệu m³, trong khi tổng nhu cầu khoảng 6,6 triệu m³ cát khối chặt (tương đương 8,1 triệu m³ rời)", cán bộ Ban QLDA xác nhận.

Tăng cường phối hợp để tìm cát, đá cho dự án

Ông Lê Minh Cường, Giám đốc Ban QLDA xác nhận, tại An Giang, dự án thành phần 2,3,4 được giao một mỏ cát trữ lượng hơn 3,28 triệu m³, nhưng khối lượng đủ điều kiện chỉ khoảng 2,3–2,4 triệu m³. Đến nay mới đưa về công trường khoảng 1,2 triệu m³.

Đáng nói, 700.000 m³ đã bị điều chuyển sang phục vụ cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, làm công suất cấp cho dự án giảm hơn 50%. Mới đây, Vĩnh Long đã thống nhất hỗ trợ thêm hơn 2 triệu m³ cát cho dự án này trên địa bàn Cần Thơ, dự kiến khai thác trong tháng 1/2026.

Ở phía Tiền Giang (cũ) nay là tỉnh Đồng Tháp, theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, tỉnh này cam kết cung cấp khoảng 4,55 triệu m³ cho dự án thành phần 2. Hiện phần còn thiếu khoảng 2,2 triệu m³ phải tiếp tục điều phối từ các mỏ khác và từ dự án khác.¹

Nhà thầu thi công các điểm cầu trên tuyến trong khi chờ cát tại dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng.

Tương tự, nhu cầu đá xây dựng cho toàn dự án gần 955.000 m³. Hiện các nhà thầu mới ký hợp đồng được khoảng 50% khối lượng, phần còn lại hơn 350.000 m³ phải tìm nguồn từ Đồng Nai, TP HCM.

Trong khi đó, việc huy động nhân lực, thiết bị xử lý nền đất yếu cũng chưa đáp ứng yêu cầu, càng làm áp lực tiến độ thêm nặng nề.

Trước nguy cơ chậm tiến độ hàng loạt dự án, Sở Xây dựng kiến nghị tăng cường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường và các địa phương có mỏ vật liệu để đảm bảo nguồn cung ổn định.

Đào Văn