Câu chuyện xếp hàng trong tuyển sinh và trách nhiệm của phụ huynh

Lặp lại cảnh xếp hàng trong tuyển sinh

Tối 2 và sáng 3-3-2026, hình ảnh hàng trăm phụ huynh xếp hàng chờ nộp hồ sơ vào lớp 10 tại Trường THPT Phan Bội Châu lan truyền trên mạng xã hội thu hút sự quan tâm của dư luận.

Đông đảo phụ huynh xếp hàng thâu đêm mua hồ sơ tuyển sinh lớp 10 Trường THPT Phan Bội Châu.

Lý giải về hiện tượng này, ông Vũ Thành Thái, Hiệu trưởng Trường THPT Phan Bội Châu cho biết: năm học 2026-2027, trường dự kiến nhận đăng ký cả hai hình thức trực tiếp và trực tuyến. Theo ông, nhà trường không yêu cầu phụ huynh xếp hàng, song do tâm lý muốn chắc suất học cho con, nhiều phụ huynh vẫn đến tập trung.

Tuy nhiên, qua kiểm tra, Sở GD&ĐT Hà Nội xác định việc trường tổ chức tiếp nhận hồ sơ trực tiếp và thu phí ghi danh là chưa đúng hướng dẫn tại Công văn số 582/SGDĐT-KHTC ngày 12-2-2026 của Sở.

Sở đã yêu cầu nhà trường dừng ngay việc tiếp nhận hồ sơ trực tiếp; thực hiện tuyển sinh đúng hình thức trực tuyến; tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm; đồng thời hoàn trả đầy đủ khoản phí đã thu. Tổ công tác cũng kiến nghị xem xét xử phạt vi phạm hành chính theo quy định và tiếp tục giám sát việc khắc phục, bảo đảm công tác tuyển sinh công khai, minh bạch.

Nhìn lại những năm trước, hiện tượng xếp hàng trong tuyển sinh đã nhiều lần gây hình ảnh không đẹp cho ngành giáo dục Thủ đô. Có thể điểm lại một số sự việc điển hình từng xảy ra tại Trường Tiểu học Tây Mỗ 3 (năm 2024), Trường Tiểu học Vạn Bảo, Trường THPT Hoàng Cầu (năm 2023), Trường Marie Curie (năm 2022, 2023)…

Ông Trần Thế Cương, nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội từng thẳng thắn nhận định, phụ huynh xếp hàng từ 2-3 giờ sáng, thậm chí xô đổ cổng trường để tranh suất cho con là hành vi phản cảm. Ông khẳng định, ngành giáo dục Hà Nội kiên quyết không để tái diễn tình trạng này, đồng thời triển khai tuyển sinh đầu cấp toàn bộ bằng phần mềm thông qua trung tâm điều hành thông minh.

Tại Hội nghị tổng kết năm học 2022-2023 của ngành GD&ĐT Hà Nội, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn cũng yêu cầu Hà Nội dứt khoát giải quyết để không còn cảnh phụ huynh xếp hàng thâu đêm nộp hồ sơ. Theo ông, trong thời đại công nghệ số, Thủ đô dẫn đầu cả nước không nên xảy ra cảnh tượng đó; giải pháp then chốt là đẩy mạnh chuyển đổi số và tuyển sinh trực tuyến.

Từ năm học 2024-2025, Hà Nội yêu cầu tất cả các trường THPT công lập và tư thục tổ chức tuyển sinh lớp 10 theo hình thức trực tuyến, không duy trì song song hai hình thức như trước. Trường nào không bảo đảm điều kiện tuyển sinh trực tuyến có thể xem xét và không được giao chỉ tiêu.

Phụ huynh cần nâng cao trách nhiệm và nhận thức

Thực tế cho thấy, trong hai mùa tuyển sinh gần đây, hình ảnh phụ huynh thức trắng đêm, chen chúc trước cổng trường đã không còn. Đây được xem là niềm tự hào, là thành quả của giáo dục Thủ đô trong tiến trình chuyển đổi số. Hệ thống phần mềm tuyển sinh vận hành ổn định, phụ huynh có thể đăng ký tại nhà, giảm áp lực cho cả gia đình lẫn nhà trường. Vì vậy, nhiều trăn trở được đặt ra sau sự việc xếp hàng tại Trường THPT Phan Bội Châu.

Phụ huynh tập trung tại cổng Trường Tiểu học Vạn Bảo chờ mua hồ sơ vào mùa tuyển sinh năm 2023.

TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý giáo dục Việt Nam cho rằng, phụ huynh nào cũng mong muốn con có môi trường học tập tốt nên rất sốt ruột tìm trường học hoặc phương án dự phòng. Tâm lý ấy dễ hiểu và cần được chia sẻ. Tuy nhiên, ông không đồng tình với cách một số phụ huynh đã làm, đó là việc xếp hàng xuyên đêm, đội mưa chờ nộp hồ sơ.

Theo TS Nguyễn Tùng Lâm, Hà Nội luôn bảo đảm đủ chỗ học cho học sinh có nhu cầu tiếp tục học ở cấp THPT. Nếu không đỗ trường công lập, học sinh vẫn có thể lựa chọn trường tư thục hoặc các loại hình khác. Số lượng đã được tính toán để bảo đảm quyền lợi học tập. Việc phụ huynh kéo đến tập trung xếp hàng vô hình trung đẩy nhà trường vào thế khó, dễ dẫn đến sai quy định.

TS Nguyễn Tùng Lâm cũng nêu quan điểm: Trường THPT Phan Bội Châu phải chịu trách nhiệm khi tổ chức tiếp nhận hồ sơ trực tiếp trái hướng dẫn. Khi thấy phụ huynh tập trung đông, nhà trường cần có phương án giải quyết phù hợp, thay vì để tình huống kéo dài như đã xảy ra.

Ngoài yếu tố tâm lý chọn trường, một nguyên nhân quan trọng dẫn đến việc xếp hàng trong tuyển sinh là công tác tuyên truyền chưa thực sự hiệu quả. Không ít phụ huynh chưa nắm rõ quy định bắt buộc tuyển sinh trực tuyến 100%. Tại Trường THPT Phan Bội Châu, website cũng không thể hiện rõ thông tin đăng ký online; thông báo trên mạng xã hội chỉ nêu thời gian xét tuyển mà không nhấn mạnh hình thức trực tuyến theo quy định của Sở.

Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh, gia tăng dân số cơ học tại một số khu vực cũng khiến áp lực tuyển sinh cục bộ gia tăng. Dù lãnh đạo ngành giáo dục khẳng định Hà Nội không thiếu chỗ học, song sự chênh lệch về chất lượng giữa các trường vẫn tạo nên tâm lý chạy đua vào một số trường được đánh giá cao hơn.

Từ sự việc trên, giải pháp đặt ra là tiếp tục kiên định chủ trương chuyển đổi số, tuyển sinh 100% trực tuyến đúng thời gian quy định; tăng cường giám sát, kiểm tra điều kiện tuyển sinh của các trường; xử lý nghiêm đơn vị vi phạm. Đồng thời, cần đẩy mạnh tuyên truyền, minh bạch thông tin để phụ huynh hiểu rõ quy định, tránh tâm lý hoang mang, tập trung đông người tại cổng trường.

Tuy vậy, để không tái diễn tình trạng xếp hàng trong tuyển sinh, nếu chỉ nhà trường chấp hành nghiêm quy định là chưa đủ, mà phụ huynh cũng cần tự cập nhật, tiếp nhận thông tin kịp thời để nâng cao nhận thức, có ý thức tôn trọng chủ trương chung. Khi các bên cùng thực hiện đúng vai trò của mình, giáo dục Thủ đô mới thực sự phát triển theo hướng văn minh, hiện đại, công bằng và đáp ứng đầy đủ các mục tiêu, kỳ vọng của người dân.

Nam Du