Câu hỏi còn bỏ ngỏ khi EU trừng phạt mạng lưới vận chuyển LNG Nga

Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy gói trừng phạt thứ 21 nhằm vào Nga, tập trung mạnh vào lĩnh vực vận chuyển LNG, trong bối cảnh châu Âu vẫn là thị trường tiêu thụ chính cho loại khí siêu lạnh này của Moscow.

Đầu tuần này, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã công bố các biện pháp mới, bao gồm cấm bán tàu chở LNG cho các bên liên quan đến Nga và mở rộng trừng phạt đối với "hạm đội bóng tối" với thêm 30 tàu, nâng tổng số tàu bị trừng phạt lên hơn 600.

Điểm nhấn của gói trừng phạt mới là đề xuất cấm bán tàu chở LNG cho Nga, tương tự như đã áp dụng với tàu chở dầu trước đây. Đồng thời, EU lần đầu tiên nhắm đến các tàu cung cấp dịch vụ hỗ trợ cho "hạm đội bóng tối", như cung cấp nhiên liệu, hoạt động chuyển hàng giữa hai tàu (S-T-S) và hỗ trợ hậu cần.

Các biện pháp này nhằm làm gián đoạn cơ sở hạ tầng hỗ trợ xuất khẩu năng lượng của Nga, đặc biệt là LNG từ các dự án Bắc Cực như Yamal LNG và Arctic LNG 2 của Novatek. Tuy nhiên, gói trừng phạt vẫn cần sự nhất trí của cả 27 quốc gia thành viên để được thông qua.

EU đã cam kết chấm dứt nhập khẩu LNG Nga từ tháng 1/2027. Tuy nhiên, cho đến lúc đó, châu Âu vẫn vừa là người kiến tạo các lệnh trừng phạt mới nhắm vào ngành LNG Nga, vừa là thị trường lớn nhất cho chính loại nhiên liệu mà các lệnh trừng phạt đang nhắm tới. Ảnh: The Independent

Mặc dù đề xuất trừng phạt như vậy, một nghịch lý lớn đang tồn tại: Châu Âu tiếp tục nhập khẩu khối lượng LNG Nga lớn kỷ lục.

Theo phân tích của tổ chức phi chính phủ Urgewald dựa trên dữ liệu vận chuyển từ Kpler, trong 5 tháng đầu năm 2026, các cảng EU đã tiếp nhận 8,37 triệu tấn LNG từ dự án Yamal LNG, tăng 17,9% so với cùng kỳ năm trước.

Châu Âu chiếm tới 96,7% lượng xuất khẩu từ nhà máy Yamal LNG trong giai đoạn này, trong khi chỉ có 4 chuyến hàng đến Trung Quốc.

Đến tháng 5, 23 trong 25 chuyến hàng của dự án đã đến châu Âu, chiếm 92% lượng xuất khẩu hàng tháng. Tây Ban Nha trở thành nhà nhập khẩu lớn nhất trong tháng, trong khi cảng Zeebrugge của Bỉ vẫn là điểm nhập khẩu quan trọng.

Tình trạng trên khiến EU hứng chỉ trích, đồng thời cũng đặt ra nhiều câu hỏi về tính nhất quán của chính sách năng lượng.

EU đã cam kết chấm dứt nhập khẩu LNG Nga từ tháng 1/2027. Tuy nhiên, theo trang Oil Price, cho đến lúc đó, châu Âu vẫn vừa là người kiến tạo các lệnh trừng phạt mới nhắm vào ngành LNG Nga, vừa là thị trường lớn nhất cho chính loại nhiên liệu mà các lệnh trừng phạt đang nhắm tới.

Các hạn chế gần đây đối với hợp đồng LNG ngắn hạn của Nga dường như chưa hiệu quả do khoảng trễ thời gian quy định, cho phép các hợp đồng đã ký trước đó vẫn tiếp tục được thực hiện.

Một vấn đề quan trọng khác là hiệu quả của lệnh cấm bán tàu chở LNG. Novatek đang đàm phán để mua tới 10 tàu chở LNG có khả năng phá băng từ tập đoàn MOL (Nhật Bản) và Hanwha Ocean (Hàn Quốc).

Trong đó có 6 tàu phá băng lớp Arc7 đang kẹt tại xưởng đóng tàu Hàn Quốc và 4 tàu Arc4 (North Moon, North Light, North Ocean, North Valley).

Nhiều tàu vốn dành cho dự án Arctic LNG 2 đang bị trừng phạt, nhưng một số đã được điều chỉnh để phục vụ dự án Yamal LNG không bị trừng phạt.

Nếu các giao dịch này hoàn tất trước khi các hạn chế mới có hiệu lực, một số tài sản mà Brussels nhắm đến có thể đã nằm ngoài tầm với của đòn trừng phạt.

Tình huống này cũng đặt ra nhiều câu hỏi chiến lược quan trọng: Liệu các biện pháp trừng phạt có thực sự làm chậm lại sự mở rộng của LNG Nga hay chỉ tạo ra những trở ngại tạm thời?

EU sẽ xử lý thế nào với sự phụ thuộc hiện tại vào LNG Nga trong khi thúc đẩy gói trừng phạt? Và liệu các tàu đã được chuyển giao hoặc các thỏa thuận đang trong quá trình có thể làm suy yếu hiệu lực của chính sách mới?

Những mâu thuẫn như vậy cho thấy hành trình hướng tới việc loại bỏ hoàn toàn LNG Nga của châu Âu vẫn còn nhiều thách thức và là câu hỏi chưa có câu trả lời rõ ràng.

Minh Đức (Theo Oil Price, High North News)