'Cầu nối' 4 nhà mở lối phát triển vùng dược liệu

Vùng trồng dược liệu của chị Nguyễn Thị Hằng trú tại xã Bạch Ngọc, tỉnh Nghệ An.

Hình thành vùng dược liệu tập trung

Nghệ An hiện có gần 1.000 loài cây thuốc và nấm làm thuốc, chiếm khoảng 25% tổng số loài dược liệu của cả nước. Đặc biệt, khu vực Tây Nam Nghệ An được ví như “kho báu xanh” với nhiều loại dược liệu quý như sâm Puxailaileng, sâm 7 lá một hoa, hà thủ ô đỏ, lan kim tuyến, trà hoa vàng, đẳng sâm, nấm linh chi đỏ… Không chỉ có nguồn tài nguyên phong phú, Nghệ An còn sở hữu điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển dược liệu dưới tán rừng, vừa tạo sinh kế cho người dân, vừa góp phần bảo vệ tài nguyên rừng.

Với khí hậu trong lành, đất đai giàu dinh dưỡng, nơi đây phù hợp để phát triển nhiều loại thảo dược có giá trị kinh tế cao. Những năm gần đây, các mô hình trồng dược liệu không còn dừng ở quy mô nhỏ lẻ mà đã từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung gắn với chế biến và tiêu thụ. Tiêu biểu là Hợp tác xã Dược liệu Pù Mát với vùng trồng khoảng 23ha, chủ yếu liên kết với người dân địa phương. Các cây chủ lực như cà gai leo, dây thìa canh, giảo cổ lam, mướp đắng rừng cho sản lượng hơn 1.000 tấn mỗi năm. Thông qua hỗ trợ giống, chuyển giao kỹ thuật, thu mua và sơ chế, hoạt động trồng dược liệu đã từng bước đi vào chuỗi giá trị, tạo đầu ra ổn định. Nhiều sản phẩm được chuẩn hóa, tham gia chương trình OCOP và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Hay như tại xã Bạch Ngọc, chị Nguyễn Thị Hằng đã chọn một hướng đi táo bạo khi “đánh thức” những cây thuốc dân gian đang dần bị lãng quên để phát triển hơn 15 dòng sản phẩm mang thương hiệu F&P Nature, trong đó có 10 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao. Với hơn 10ha vùng nguyên liệu trồng hương nhu, cỏ mần trầu, sả, tía tô… trên những vùng đất hoang hóa, đồng thời liên kết với hợp tác xã và nông dân thu mua nhiều loại dược liệu địa phương, không chỉ bảo tồn nguồn gen cây thuốc quý mà còn tạo sinh kế và chủ động nguồn nguyên liệu cho sản xuất.

Liên kết “4 nhà” mở đường phát triển

Dù sở hữu nhiều lợi thế, lĩnh vực dược liệu của Nghệ An vẫn đối mặt với không ít khó khăn như sản xuất còn manh mún, thiếu liên kết, chất lượng chưa đồng đều và đầu ra chưa ổn định. Vì vậy, việc hình thành mối liên kết chặt chẽ giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị trở thành yêu cầu tất yếu. Thời gian qua Hội nông dân tỉnh Nghệ An đã làm cầu nối nhằm cụ thể hóa liên kết “4 nhà” trong phát triển dược liệu.

Cụ thể, từ cầu nối của Hội Nông dân, 2 đơn vị là Công ty CP Dược liệu Pù Mát và Công ty CP Nam Dược đã ký kết hợp tác. Trong đó, một bên chịu trách nhiệm tổ chức sản xuất, bố trí vùng trồng, nhân lực, thu hái và sơ chế dược liệu, một bên đảm nhận vai trò hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng quy trình sản xuất, đào tạo nhân lực và bao tiêu sản phẩm đạt chuẩn. Điểm nổi bật của sự hợp tác này là hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn GACP-WHO - bộ tiêu chuẩn quốc tế về thực hành tốt trồng trọt và thu hái dược liệu. Đây được xem là “tấm vé” để dược liệu Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Không chỉ kết nối các bên, Hội còn đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nông dân tham gia liên kết sản xuất, hỗ trợ xây dựng các mô hình kinh tế tập thể và phối hợp tháo gỡ những khó khăn về cơ chế, chính sách.

Ông Nguyễn Viết Hùng - Phó Chủ tịch MTTQ, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Nghệ An cho biết, việc thúc đẩy liên kết “4 nhà” trong lĩnh vực dược liệu sẽ giúp nông dân yên tâm mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng thu nhập và phát triển bền vững. Khi có doanh nghiệp bao tiêu, có nhà khoa học hỗ trợ kỹ thuật và Nhà nước tạo hành lang pháp lý, người nông dân sẽ không còn “đơn độc” trên thị trường.

“Ở tầm vĩ mô, phát triển dược liệu đang được hậu thuẫn bởi nhiều chính sách lớn như Quyết định 376/QĐ-TTg về phát triển công nghiệp dược, cùng với quy hoạch phát triển dược liệu của tỉnh Nghệ An và các chương trình mục tiêu quốc gia dành cho khu vực miền núi. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả những cơ hội này, vai trò “cầu nối” của các tổ chức như Hội Nông dân vẫn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi liên kết “4 nhà” không thể hình thành một cách tự phát mà cần có sự dẫn dắt, điều phối và tạo niềm tin giữa các bên” - ông Hùng nhấn mạnh.