'Cầu nối' bảo tồn văn hóa truyền thống
Đối với các địa phương ở khu vực phía Bắc tỉnh, văn hóa truyền thống không chỉ là ký ức, là di sản, mà còn là nguồn lực quan trọng trong phát triển. Từ thực tiễn cơ sở cho thấy, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa thông qua hoạt động của các đội, câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ cộng đồng đang trở thành hướng đi phù hợp, góp phần làm giàu thêm đời sống tinh thần của nhân dân.

Câu lạc bộ hát then, đàn tính xã Văn Lang góp phần bảo tồn nét đẹp văn hóa của dân tộc Tày.
Tại nhiều địa phương phía Bắc tỉnh, sự ra đời và hoạt động ngày càng nền nếp của các đội, câu lạc bộ (CLB) văn hóa, văn nghệ đã tạo nên những “không gian bảo tồn sống” cho di sản văn hóa truyền thống.
Việc thành lập, duy trì và từng bước nâng cao chất lượng hoạt động của các đội, CLB văn hóa, văn nghệ đã giúp công tác bảo tồn văn hóa thoát khỏi tính hình thức, phong trào, trở thành hoạt động có tổ chức, có nội dung và gắn chặt với đời sống cộng đồng.
Tại phường Đức Xuân, mỗi tuần 2 buổi sau giờ học chính khóa, đội văn nghệ Trường Tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai lại được tập hợp để học tập, rèn luyện các tiết mục dân ca, dân vũ, trong đó có hát then, đàn tính do chính các nghệ nhân trên địa bàn trực tiếp truyền dạy.
Tại xã Ngân Sơn, CLB hát Páo dung của bà con người Dao vừa được thành lập nhằm mục đích tạo điều kiện để các nghệ nhân, diễn viên quần chúng trao truyền, chia sẻ kinh nghiệm, khơi dậy niềm tự hào về bản sắc dân tộc. Thông qua các buổi sinh hoạt của CLB, loại hình di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc hát páo dung của đồng bào Dao được bảo tồn, từng bước gắn với phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương.
Các đội, CLB văn hóa, văn nghệ không chỉ là nơi bảo tồn di sản mà còn là môi trường để các giá trị văn hóa được thực hành, trao truyền và được sáng tạo phù hợp với bối cảnh mới. Từ định hướng đó, chính quyền và cơ quan chuyên môn các địa phương phía Bắc tỉnh đã tổ chức nhiều lớp truyền dạy dân ca, dân vũ và bí quyết thực hành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, như: Lễ cấp sắc của người Tày, nghệ thuật múa khèn của người Mông tại các xã Ba Bể, Na Rì, Văn Lang…

Nghệ nhân Lý Hồng Quân, ở xã Nghiên Loan, là người có nhiều đóng góp trong việc duy trì và phát triển các CLB văn hóa ở địa phương.
Từ nền tảng này, hàng loạt đội văn nghệ, CLB văn hóa dân gian đã được hình thành tại thôn, bản và duy trì hoạt động đều đặn. Hiện nay, các đội văn nghệ hát then - đàn tính, hát páo dung, hát lượn, múa khèn Mông… tại các xã Phủ Thông, Phong Quang, Bằng Thành, Nghiên Loan, Ba Bể, Hiệp Lực và các phường Bắc Kạn, Đức Xuân đang phát huy hiệu quả, góp phần giữ gìn và lan tỏa bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số trên địa bàn.
Không chỉ dừng lại ở bảo tồn, hoạt động của các đội, CLB văn hóa, văn nghệ còn góp phần quan trọng trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Một điểm chung nổi bật trong các mô hình đội, CLB văn hóa, văn nghệ tại các địa phương phía Bắc của tỉnh là định hướng gắn bảo tồn văn hóa truyền thống với phát triển du lịch bền vững.
Từ thực tiễn triển khai có thể khẳng định, việc xây dựng và nhân rộng các đội, CLB văn hóa, văn nghệ là hướng đi đúng trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống ở vùng núi phía Bắc. Khi được tổ chức phù hợp với điều kiện từng địa phương, có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, ngành chuyên môn và cộng đồng dân cư, các mô hình này sẽ tiếp tục là cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, góp phần xây dựng nông thôn mới không chỉ phát triển về kinh tế mà còn giàu bản sắc văn hóa.











