Cầu nối giúp pháp luật tiệm cận với thị trường

Luật sư Trương Thanh Đức - Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC)

Theo luật sư Trương Thanh Đức - Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), Quốc hội không chỉ cần những đại biểu am hiểu pháp luật mà còn cần những người có tư duy kinh tế và trải nghiệm thực tiễn thị trường. Khi tiếng nói của doanh nhân được phản ánh nhanh hơn, nhiều hơn, trực tiếp hơn trong quá trình xây dựng chính sách, hệ thống pháp luật sẽ có điều kiện bám sát thực tiễn và nâng cao tính khả thi.

DOANH NHÂN MANG LẠI GÓC NHÌN THỰC TIỄN THỊ TRƯỜNG CHO HOẠT ĐỘNG LẬP PHÁP

Trong tiến trình phát triển của nền kinh tế, hệ thống pháp luật đóng vai trò quan trọng để định vị môi trường đầu tư, kinh doanh. Mỗi đạo luật được ban hành đều có thể tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp, từ việc triển khai dự án, tiếp cận nguồn lực, mở rộng thị trường và các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy giữa quy định pháp luật và hoạt động thị trường vẫn tồn tại khoảng cách. Một số quy định không phù hợp với sự hấp thụ của đời sống kinh tế, xã hội, một số quy định có hiệu lực quá gấp, thiếu lộ trình để đi vào thực tế. Không ít quy định được xây dựng còn coi trọng mục tiêu quản lý, xem nhẹ mục tiêu phát triển, nên phát sinh nhiều vướng mắc, bất cập dẫn đến chi phí lớn, kém hiệu quả, gây khó khăn cho hoạt động của doanh nghiệp.

Chính vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng quá trình xây dựng chính sách cần có sự tham gia rộng rãi hơn của các chủ thể trong nền kinh tế, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân, lực lượng nòng cốt sản xuất, kinh doanh, đồng thời chịu tác động lớn của các quy định pháp luật.

Trao đổi với Tạp chí Thương Gia, luật sư Trương Thanh Đức cho rằng trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển và hội nhập sâu rộng, việc tăng cường sự tham gia của các đại biểu xuất thân từ doanh nghiệp trong Quốc hội sẽ mang lại những góc nhìn thực tiễn quan trọng, sát thực cho hoạt động lập pháp.

- Thưa ông, dưới góc nhìn pháp lý, ông đánh giá như thế nào về vai trò của các đại biểu Quốc hội có xuất thân từ cộng đồng doanh nghiệp?

Trong quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, việc tăng cường sự tham gia của các đại biểu xuất thân từ cộng đồng doanh nghiệp là điều rất cần thiết để giảm khoảng cách giữa hoạt động nghị trường và hoạt động thị trường thể hiện trong các đạo luật. Quốc hội là cơ quan lập pháp cao nhất, nơi ban hành những quy định có tác động sâu rộng đến đời sống kinh tế – xã hội.

Để các chính sách được xây dựng một cách toàn diện, Quốc hội cần có sự tham gia của nhiều nhóm đại biểu với các nền tảng chuyên môn khác nhau. Bên cạnh những đại biểu có chuyên môn pháp lý, không thể thiếu những đại biểu có kinh nghiệm thực tiễn trong hoạt động kinh tế, đặc biệt là hoạt động doanh nghiệp.

Doanh nhân là những người trực tiếp tham gia vào thị trường, hiểu rõ cách thức vận hành của nền kinh tế cũng như những khó khăn mà doanh nghiệp đang phải đối mặt. Khi tham gia vào hoạt động lập pháp, họ sẽ mang đến những góc nhìn thực tế, đơn giản, giúp quá trình xây dựng chính sách bám sát hơn với nhu cầu phát triển và thực tiễn của nền kinh tế.

THU HẸP KHOẢNG CÁCH GIỮA CHÍNH SÁCH VÀ THỰC TIỄN

- Theo ông, hiện nay số lượng đại biểu có nền tảng doanh nghiệp trong Quốc hội đã đáp ứng được yêu cầu của quá trình xây dựng chính sách kinh tế hay chưa?

Theo tôi, số lượng đại biểu xuất thân từ cộng đồng doanh nghiệp trong Quốc hội khóa mới đã tăng hơn trước, nhưng vẫn còn khá hạn chế so với yêu cầu thực tiễn.

Trong khi đó, nhiều lĩnh vực chính sách quan trọng như đầu tư, kinh doanh, tài chính, thương mại lại gắn bó rất chặt chẽ với hoạt động của doanh nghiệp. Nếu thiếu những đại biểu có kinh nghiệm thực tiễn trong những lĩnh vực này, quá trình xây dựng chính sách sẽ khó phản ánh đầy đủ các vấn đề phát sinh trong thực tế và khó đạt kết quả tốt.

Những người từng trực tiếp quản lý, điều hành doanh nghiệp thường nhìn thấy nhanh, khá rõ khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tiễn vận hành của thị trường. Họ hiểu ngay doanh nghiệp đang gặp vướng mắc ở đâu, những thủ tục nào còn bất cập và những quy định nào cần được điều chỉnh để phù hợp hơn.

Chính từ kinh nghiệm đó, các đại biểu xuất thân doanh nhân có thể đưa ra những kiến nghị sâu sát với thực tế, giúp chính sách khi ban hành có tính khả thi cao hơn.

- Theo ông, sự tham gia của các đại biểu doanh nhân có thể mang lại giá trị gì trong các lĩnh vực chính sách như đầu tư, đất đai hay tài chính?

Những lĩnh vực như đầu tư, đất đai và tài chính đều có tác động rất lớn đến môi trường kinh doanh cũng như sự phát triển của nền kinh tế. Khi xây dựng chính sách trong những lĩnh vực này, mục tiêu không chỉ là quản lý mà quan trọng hơn là còn phải tạo điều kiện cho hoạt động sản xuất – kinh doanh phát triển.

Nếu chính sách chỉ tập trung vào khía cạnh quản lý mà không chú trọng đến việc thúc đẩy hoạt động kinh doanh, thì việc quản lý sẽ tạo ra những rào cản đối với doanh nghiệp và mục tiêu quản lý như vậy là kém hiệu quả, thậm chí không đạt yêu cầu. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp mà còn tác động đến tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế và gián tiếp ảnh hưởng đến các mục tiêu khác.

Trong khi đó, những người có kinh nghiệm quản lý, điều hành doanh nghiệp thường hiểu rõ những điều kiện cần thiết để doanh nghiệp phát triển. Vì vậy, khi tham gia vào quá trình xây dựng chính sách, họ giúp cho quy định cân bằng hơn giữa yêu cầu quản lý và mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng.

KINH NGHIỆM THỊ TRƯỜNG CẦN ĐI CÙNG TRÁCH NHIỆM CÔNG VỤ

- Theo ông, để phát huy hiệu quả vai trò của các đại biểu xuất thân doanh nhân trong Quốc hội, cần những điều kiện gì?

Trước hết, các đại biểu xuất thân từ cộng đồng doanh nghiệp cần nâng cao kỹ năng lập pháp, khả năng phân tích chính sách cũng như tư duy phản biện, đóng góp tích cực và làm tốt vai trò của người đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp.

Kinh nghiệm thị trường là một lợi thế quan trọng, nhưng để tham gia hiệu quả vào hoạt động của Quốc hội, các đại biểu cũng cần hiểu rõ quy trình xây dựng luật và trách nhiệm của một đại biểu dân cử.

"Khi kết hợp được kinh nghiệm thị trường với năng lực lập pháp và đạo đức công vụ, các đại biểu xuất thân doanh nhân có thể đóng góp tích cực cho quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế.” - Luật sư Trương Thanh Đức

Bên cạnh đó, yếu tố minh bạch và tránh xung đột lợi ích cũng cần được đặt lên hàng đầu. Khi tham gia hoạt động lập pháp, các đại biểu doanh nhân cần đặt lợi ích chung của xã hội và nền kinh tế lên trên lợi ích riêng của doanh nghiệp hay ngành nghề cụ thể.

- Từ góc nhìn của mình, theo ông cần làm gì để tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp được phản ánh rõ nét hơn trong quá trình xây dựng chính sách?

Theo tôi, bên cạnh việc tăng cường sự tham gia của các doanh nhân có năng lực và uy tín vào Quốc hội, cũng cần mở rộng các kênh tham vấn chính sách để cộng đồng doanh nghiệp có thể đóng góp ý kiến nhiều hơn trong quá trình xây dựng luật.

Các hiệp hội doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp và cộng đồng doanh nhân có thể tham gia tích cực vào hoạt động phản biện chính sách. Khi quá trình xây dựng pháp luật có sự tham gia rộng rãi của các chủ thể trong nền kinh tế, các quy định ban hành sẽ có điều kiện bám sát thực tiễn hơn. Các cơ quan chức năng đừng bỏ lỡ cơ hội vàng lấy ý kiến đóng góp quý giá của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), dù pháp luật không còn quy định bắt buộc.

Với quyết tâm xây dựng nền kinh tế thị trường, hội nhập sâu rộng và tăng trưởng hai con số, việc Quốc hội coi trọng tiếng nói từ thực tiễn của cộng đồng doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng thể chế. Các đại biểu xuất thân từ doanh nhân nếu biết kết hợp với kinh nghiệm thị trường, tư duy lập pháp và trách nhiệm công vụ của đông đảo đại biểu, thì sẽ là cầu nối giúp chính sách tiệm cận hơn với thực tiễn vận hành của nền kinh tế.