Cerebras IPO bùng nổ, Phố Wall mong chờ OpenAI và SpaceX, startup nhỏ lu mờ

Tuy nhiên, sự kiện này cũng nhắc nhở rằng các công ty không liên quan đến AI (trí tuệ nhân tạo) ngày càng khó thu hút sự chú ý của Phố Wall.

Cổ phiếu Cerebras Systems tăng gần 70% ngay trong ngày đầu giao dịch hôm 14/5, đưa vốn hóa thị trường của hãng sản xuất chip AI này lên khoảng 95 tỉ USD. Trước Cerebras Systems, chỉ có hai hãng công nghệ từng kết thúc ngày giao dịch đầu tiên tại Mỹ với mức định giá từ 100 tỉ USD trở lên là Alibaba và Facebook.

Cerebras Systems trở thành thương vụ IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) lớn nhất đến nay trong năm 2026, đồng thời cũng là đợt IPO lớn nhất của một hãng công nghệ Mỹ kể từ khi Uber lên sàn năm 2019.

Sự hào hứng quanh Cerebras Systems có vẻ là tín hiệu tích cực cho thị trường IPO công nghệ vốn khá ảm đạm trong hơn 4 năm qua. Tuy nhiên, vấn đề là hầu hết công ty đang chờ IPO đều quá nhỏ nếu so với SpaceX, OpenAI hay Anthropic.

Ba công ty này được định giá gần hoặc vượt 1.000 tỉ USD, đang ở các giai đoạn chuẩn bị IPO khác nhau.

OpenAI đạt mức định giá 852 tỉ USD khi hoàn tất vòng gọi vốn kỷ lục 122 tỉ USD cuối tháng 3.

Sau thương vụ sáp nhập với xAI hồi đầu tháng 2, SpaceX được định giá khoảng 1.250 tỉ USD.

Anthropic vừa đạt được thỏa thuận để huy động vốn 30 tỉ USD, nâng tổng giá trị công ty lên 900 tỉ USD, theo trang FT.

SpaceX được cho là có thể nộp hồ sơ IPO công khai ngay trong tuần tới, còn OpenAI và Anthropic dự kiến lên sàn cuối năm nay. Quy mô IPO của SpaceX, OpenAI, Anthropic sẽ vượt xa mọi thương vụ trước đó, đồng thời cho thấy các startup trị giá nhiều tỉ USD khác nhỏ bé đến mức nào khi so sánh với họ.

“Rất khó để quan tâm đến bất cứ điều gì khác ngoài các đợt IPO tiềm năng trị giá 3.000 tỉ USD, mà về lý thuyết sẽ diễn ra trong năm tới”, Sam Lessin, đối tác tại quỹ đầu tư mạo hiểm Slow Ventures, nói với chương trình The Exchange của CNBC hôm 14/5.

Thị trường đã trở nên khó khăn với các hãng công nghệ mới nổi kể từ đầu năm 2022, khi lạm phát tăng vọt và lãi suất leo thang khiến nhà đầu tư rời bỏ các tài sản rủi ro. Dù thỉnh thoảng vẫn có vài giai đoạn sôi động, tổng giá trị các thương vụ IPO hoặc bán startup do quỹ đầu tư mạo hiểm hậu thuẫn tại Mỹ năm 2025 chưa bằng 1/3 mức đỉnh năm 2021, theo Hiệp hội Đầu tư Mạo hiểm Quốc gia Mỹ. Trong khi đó, các đợt IPO công nghệ năm nay gần như không đáng kể.

Cerebras Systems mang đến cho các nhà đầu tư một trong những cơ hội đầu tiên để tham gia vào sự bùng nổ AI với cổ phiếu công nghệ thuần túy, vì hầu hết hoạt động đến nay đều diễn ra trên thị trường tư nhân. Đợt IPO lớn nhất trước Cerebras Systems thuộc về CoreWeave, công ty hạ tầng AI niêm yết vào tháng 3/2025 và hiện được định giá hơn 58 tỉ USD.

Lise Buyer, nhà sáng lập Class V Group - công ty tư vấn IPO, cho biết các startup giai đoạn cuối đang chuẩn bị một cách thực tế và thận trọng, tức là theo dõi xem thị trường có sẵn sàng đón nhận các thương vụ IPO mới hay không. Theo bà, vẫn cần thêm nhiều thương vụ thành công để có thể khẳng định thị trường IPO đã thực sự mở cửa trở lại.

Infographic: SV

Startup có và không có AI

Vấn đề của nhiều startup định giá cao không chỉ là việc các mô hình AI đang chiếm hết sự chú ý. Thực tế là hiện nay, chỉ các câu chuyện liên quan AI mới tạo được hứng thú với nhà đầu tư, trong khi phần lớn công ty chuẩn bị IPO được thành lập từ trước khi OpenAI ra mắt ChatGPT vào tháng 11/2022 và khơi mào cơn sốt AI tạo sinh.

“Đây là câu chuyện của những công ty có AI và không có AI. Nếu có câu chuyện AI đủ mạnh, bạn vẫn có thể IPO. Nhưng nếu chỉ là một công ty SaaS không có nhiều yếu tố AI hấp dẫn, sẽ rất khó thu hút sự quan tâm từ thị trường chứng khoán lúc này”, Jai Das, đối tác tại công ty đầu tư mạo hiểm Sapphire Ventures, nhận xét.

Các công ty SaaS (phần mềm dưới dạng dịch vụ) đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, do nhà đầu tư lo ngại nhiều sản phẩm của họ sẽ bị thay thế phần nào bởi các mô hình và tác tử AI.

Với các công ty được xây dựng xoay quanh AI ngay từ đầu, Jai Das cho rằng nhiều hãng có thể sẽ tiếp tục trì hoãn IPO để mở rộng quy mô thêm, hoặc chờ xem nhu cầu thị trường ra sao sau khi OpenAI và Anthropic lên sàn.

Rick Heitzmann, đối tác tại hãng đầu tư mạo hiểm FirstMark, nói các công ty chuẩn bị IPO muốn thấy những người khác tiên phong và chứng minh rằng thị trường sẵn sàng đón nhận.

Tuy nhiên, Cerebras Systems là trường hợp khá đặc biệt. Công ty này IPO đúng lúc ngành chip bán dẫn hồi sinh mạnh mẽ, với cổ phiếu Intel, AMD và Micron Technology đều tăng mạnh nhờ nhu cầu bùng nổ cho các loại chip phục vụ AI.

Cerebras Systems tuyên bố chip Wafer Scale Engine 3 của họ chạy nhanh hơn GPU Nvidia - hiện là công ty giá trị nhất thế giới.

Đầu năm nay, Cerebras Systems hoàn tất thương vụ trị giá 20 tỉ USD với OpenAI và đạt thỏa thuận hợp tác với Amazon Web Services.

SpaceX thu hút sự chú ý

Giờ đây, sự chú ý đang chuyển sang SpaceX và nỗ lực đưa hãng hàng không vũ trụ này lên sàn của Elon Musk. Hồi tháng 2, Elon Musk đã sáp nhập SpaceX với xAI trong thương vụ định giá 1.250 tỉ USD. Nếu đạt mức vốn hóa đó khi IPO, SpaceX sẽ ngay lập tức nằm trong top 10 hãng công nghệ giá trị nhất nước Mỹ.

“Không ai muốn bị SpaceX che hết ánh hào quang. Nếu bạn là một công ty IPO nhỏ và quảng bá cổ phiếu cùng thời điểm SpaceX lên sàn, gần như sẽ chẳng ai chú ý đến thương vụ của bạn”, Renos Savvides, phụ trách thị trường vốn cổ phần tại tập đoàn quản lý đầu tư tư nhân Neuberger Berman, nhận định.