Chậm đóng, trốn đóng BHXH: Đã có chế tài rõ ràng

Bên lề Chương trình giao lưu trực tuyến "BHXH TP.HCM đồng hành cùng doanh nghiệp và người lao động" do báo Pháp Luật TP.HCM phối hợp BHXH TP.HCM tổ chức sáng 16-4, ông Trần Dũng Hà, Phó Giám đốc BHXH TP.HCM, đã có cuộc trao đổi với phóng viên xoay quanh việc đóng và thụ hưởng các chính sách BHXH.

Người dân thực hiện các thủ tục tại BHXH TP.HCM. Ảnh: THUẬN VĂN

Người lao động, doanh nghiệp cần chủ động nắm luật

. Phóng viên: Thưa ông, qua các chương trình giao lưu trực tuyến, ông đánh giá thế nào về mức độ quan tâm của người dân, doanh nghiệp đối với chính sách BHXH?

+ Ông Trần Dũng Hà: Qua nhiều lần tham gia, tôi nhận thấy lượng bạn đọc quan tâm đến các chương trình giao lưu trực tuyến rất lớn và không hề giảm. Điều này cho thấy người dân, doanh nghiệp ngày càng chú trọng đến việc thực hiện quy định pháp luật về BHXH cũng như quyền lợi của mình khi tham gia.

Trong chương trình lần này, câu hỏi tập trung vào hai nhóm chính: một là liên quan đến công tác thu BHXH như mức đóng, tiền lương làm căn cứ đóng, việc tham gia BHXH tại nhiều nơi; hai là nhóm về quyền lợi liên quan đến chế độ hưu trí và hưởng BHXH một lần. Đây cũng là hai nội dung cốt lõi của Luật BHXH được người dân quan tâm nhiều nhất.

. Ông có khuyến nghị gì để người lao động và doanh nghiệp hạn chế các sai sót liên quan đến chế độ bảo hiểm?

+ Việc hiểu và thực hiện đúng quy định pháp luật không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách để tự bảo vệ quyền lợi của chính mình. Do đó, cả người lao động và doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu các quy định của Luật BHXH cũng như pháp luật liên quan.

Khi nắm rõ quy định, doanh nghiệp sẽ có phương án tổ chức sản xuất, sử dụng lao động phù hợp. Người lao động cũng có thể chủ động tính toán, lựa chọn phương án tham gia và thụ hưởng quyền lợi tốt nhất trong khuôn khổ pháp luật.

Ông Trần Dũng Hà, Phó Giám đốc BHXH TP.HCM. Ảnh: THUẬN VĂN

Chế tài với hành vi chậm đóng, trốn đóng

. Hiện nay, doanh nghiệp và người lao động thường gặp những vướng mắc gì trong quá trình tham gia BHXH?

+ Nhìn chung, không có nhiều vướng mắc lớn. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số khó khăn nhỏ lẻ do nhiều nguyên nhân.

Đối với doanh nghiệp, phổ biến nhất là chưa nắm rõ quy định về đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc, nhất là trường hợp người lao động ký hợp đồng với nhiều nơi. Bên cạnh đó là việc không theo dõi sát thời hạn đóng, dẫn đến chậm đóng. Nếu kéo dài, hành vi này có thể bị xem là trốn đóng và bị xử lý theo quy định pháp luật, thậm chí liên quan đến trách nhiệm hình sự.

Ngoài ra, việc xử lý các tồn tại trước đây như gộp sổ BHXH cho người lao động có quá trình làm việc ở nhiều nơi cũng là vấn đề doanh nghiệp thường gặp.

Còn đối với người lao động, hiện nay thủ tục cơ bản đã đơn giản, không có vướng mắc lớn. Nhu cầu chủ yếu là được tư vấn để hiểu rõ quyền lợi và lựa chọn phương án phù hợp nhất.

. Với các quy định mới, việc xử lý hành vi chậm đóng hoặc trốn đóng BHXH được thực hiện như thế nào, thưa ông?

+ Các định nghĩa về chậm đóng và trốn đóng đã được pháp luật quy định rõ, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu để tránh vi phạm.

Hiện nay, theo quy định của Nghị định 274/2025, cơ quan BHXH sẽ có trách nhiệm thực hiện đôn đốc các doanh nghiệp đóng BHXH hàng tháng cho người lao động đầy đủ. Thông báo gửi doanh nghiệp sẽ nêu rõ số tiền chậm hoặc trốn đóng, số ngày vi phạm và khoản tiền phát sinh do chậm đóng, được tính 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng hoặc trốn đóng.

Nếu doanh nghiệp không thực hiện đóng đúng hạn thì sẽ bị xác định là chậm đóng. Trường hợp vẫn không khắc phục sau thời hạn quy định, hành vi này sẽ bị chuyển thành trốn đóng.

Đối với các doanh nghiệp gặp khó khăn, cơ quan BHXH yêu cầu phải có giải trình rõ ràng, nêu cụ thể nguyên nhân khách quan hay chủ quan.

Sau khi đã có thông báo đôn đốc nhưng doanh nghiệp vẫn không thực hiện nghĩa vụ, cơ quan BHXH sẽ tiến hành kiểm tra. Nếu xác định có hành vi chậm đóng, doanh nghiệp sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính.

Trường hợp doanh nghiệp không chấp hành quyết định xử phạt và tiếp tục không đóng BHXH cho người lao động, cơ quan BHXH sẽ thu thập tài liệu chuyển hồ sơ sang cơ quan công an. Khi đó, hành vi sẽ bị xem xét, xử lý theo quy định về tội trốn đóng BHXH trong pháp luật hình sự.

. Xin cảm ơn ông!