Chấm dứt hiệu lực Quyết định phê duyệt kế hoạch phân loại đô thị giai đoạn 2021-2030

Quyết định 1832/QĐ-TTg đồng thời bỏ nhiệm vụ "rà soát, cập nhật, sửa đổi bổ sung Quyết định số 241/QĐ-TTg" trước đó đã được giao cho Bộ Xây dựng tại Quyết định số 891/QĐ-TTg về Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Quyết định 241/QĐ-TTg về Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021-2030 chấm dứt hiệu lực. (Ảnh minh họa).

Theo Quyết định 1832/QĐ-TTg, tại Tờ trình số 87/TTr-BXD ngày 18/8, Bộ Xây dựng cho biết các căn cứ để ban hành Quyết định số 241/QĐ-TTg đã có sự thay đổi căn bản. Một số nội dung đã được thực hiện, hoàn thành, trong khi những nội dung khác không còn phù hợp với hệ thống pháp luật, quy hoạch và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện nay.

Đáng chú ý, việc sắp xếp đơn vị hành chính đã làm thay đổi đáng kể cơ cấu và địa giới quản lý. Theo Nghị quyết 202/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 12/6/2025, số đơn vị hành chính cấp tỉnh giảm từ 63 xuống còn 34. Vì vậy, danh mục đô thị được xác định theo từng địa phương tại Quyết định 241/QĐ-TTg không còn phù hợp.

Cùng với đó, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, không còn đơn vị hành chính cấp huyện và thị trấn, cũng làm thay đổi đối tượng, phạm vi và lộ trình phân loại đô thị được xác định trong Quyết định 241/QĐ-TTg.

Không chỉ thay đổi về tổ chức hành chính, khung pháp lý về phân loại và phát triển đô thị cũng đã được điều chỉnh. Nghị quyết 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chuyển hệ thống đô thị từ 6 loại sang 4 loại, đồng thời chủ yếu giao UBND cấp tỉnh thực hiện thẩm quyền công nhận loại đô thị, thay vì Bộ Xây dựng thực hiện đối với đô thị loại I trước đây.

Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, quy định việc phân loại đô thị phải dựa trên quy hoạch đô thị, quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành và định hướng phát triển hệ thống đô thị được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Cùng với đó, Luật Quy hoạch năm 2025, Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và các nghị quyết về phân loại đô thị đã điều chỉnh toàn diện về nguyên tắc, tiêu chí, thẩm quyền và trách nhiệm trong lĩnh vực này.

Những thay đổi trên khiến các căn cứ pháp lý làm cơ sở ban hành Quyết định 241/QĐ-TTg không còn phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, theo Bộ Xây dựng, việc chấm dứt hiệu lực quyết định này không làm gián đoạn công tác quản lý Nhà nước về phân loại đô thị.

Thực tế, công tác phân loại đô thị hiện được thực hiện theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, hệ thống quy hoạch và các văn bản hướng dẫn thi hành. Các địa phương cũng đã tổ chức lập, điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó tích hợp định hướng phát triển hệ thống đô thị phù hợp với Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương.

Theo đó, định hướng phát triển và lộ trình phân loại đô thị đã được cập nhật, cụ thể hóa trong hệ thống quy hoạch hiện hành, thay thế vai trò định hướng của Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc ban hành kèm theo Quyết định 241/QĐ-TTg.

Trong giai đoạn thực hiện Quyết định 241/QĐ-TTg, Bộ Xây dựng đã có hơn 20 văn bản hướng dẫn các địa phương triển khai. UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cũng lập và phê duyệt Chương trình phát triển đô thị, cụ thể hóa thành kế hoạch phân loại đô thị hằng năm và 5 năm.

Tính đến tháng 7/2025, thời điểm trước sắp xếp đơn vị hành chính, cả nước có 900 đô thị, gồm 2 đô thị loại đặc biệt, 24 đô thị loại I, 38 đô thị loại II, 44 đô thị loại III, 96 đô thị loại IV và 696 đô thị loại V; tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 44,9%.

Bộ Xây dựng đã tổ chức thẩm định 35 đề án phân loại đô thị; trong đó trình Thủ tướng Chính phủ công nhận 4 đô thị loại I, 11 đô thị loại II; công nhận theo thẩm quyền 7 đô thị loại III và 20 đô thị loại IV. UBND cấp tỉnh đã công nhận trên 96 đô thị loại V.

So với năm 2020, tỷ lệ đô thị hóa tăng từ 40% lên trên 45% vào cuối năm 2025. Theo Bộ Xây dựng, công tác phân loại đô thị giai đoạn 2021-2025 đã góp phần hoàn thiện hệ thống đô thị Việt Nam.

Từ những thay đổi về pháp lý, tổ chức hành chính và thực tiễn triển khai, Bộ Xây dựng cho rằng việc dừng thực hiện Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021-2030 là cần thiết, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và phù hợp với yêu cầu phát triển hệ thống đô thị, nông thôn trong giai đoạn mới.

Việc chấm dứt hiệu lực Quyết định 241/QĐ-TTg đồng thời tạo cơ sở đổi mới phương thức quản lý công tác phân loại đô thị theo hướng số hóa, thống nhất và cập nhật thường xuyên.