Chấm dứt hoạt động Ủy ban ATGT Quốc gia: Cơ chế điều phối mới ra sao?

Chấm dứt hoạt động của Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia

Dự thảo Quyết định nêu rõ: Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia và Ban An toàn giao thông (ATGT) các địa phương sẽ chấm dứt hoạt động kể từ ngày Quyết định này có hiệu lực.

Tại dự thảo Quyết định, Bộ Xây dựng đề xuất Chính phủ giao Bộ Công an là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thực hiện chức năng điều phối chung về TTATGT trên phạm vi toàn quốc (ảnh minh họa).

Theo Bộ Xây dựng, Luật Đường bộ và Luật Trật tự, an toàn giao thông (TTATGT) đường bộ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2025, đánh dấu việc tách bạch rõ ràng giữa quản lý hoạt động đường bộ (kết cấu hạ tầng, vận tải) và quản lý TTATGT đường bộ.

Cùng với các luật liên quan như Luật Đường sắt năm 2024 và Luật Hàng không dân dụng Việt Nam năm 2025, hệ thống pháp luật mới đã làm rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước theo từng lĩnh vực chuyên ngành.

Sự thay đổi này dẫn đến cách tiếp cận mới trong công tác bảo đảm TTATGT, theo hướng phân định nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng hơn, đồng thời đặt ra yêu cầu rà soát, điều chỉnh mô hình tổ chức phối hợp liên ngành cho phù hợp với quy định hiện hành.

Mặt khác, Ủy ban ATGT Quốc gia được thành lập từ năm 1997, đã trải qua nhiều lần kiện toàn, trong đó có các đợt kiện toàn quan trọng vào các năm 2010, 2011 và gần đây nhất là theo Quyết định số 22/2017/QĐ-TTg ngày 22/6/2027 về tổ chức và hoạt động của Ủy ban ATGT Quốc gia và Ban ATGT các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Trong suốt quá trình hoạt động, mô hình Ủy ban ATGT Quốc gia và Ban ATGT các cấp đã góp phần hỗ trợ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong việc điều phối, đôn đốc và phối hợp liên ngành đối với công tác bảo đảm TTATGT; thúc đẩy công tác tuyên truyền, kiểm tra, xử lý vi phạm và từng bước tạo chuyển biến về ý thức chấp hành pháp luật giao thông của người dân, góp phần kiềm chế tai nạn giao thông và ùn tắc tại các đô thị lớn.

Tuy nhiên, quá trình tổ chức thực hiện, mô hình này cũng bộc lộ một số hạn chế, bất cập, nhất là trong việc phân định chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm giữa Ủy ban với các bộ, ngành và chính quyền địa phương; còn có hiện tượng chồng chéo trong chỉ đạo, điều phối và chưa làm rõ đầy đủ vai trò chịu trách nhiệm chính đối với một số nhiệm vụ trọng tâm về bảo đảm trật TTATGT.

Từ các phân tích ở trên, Bộ Xây dựng nhấn mạnh: Việc rà soát, đánh giá và xem xét dừng thực hiện Quyết định số 22/2017/QĐ-TTg là phù hợp với xu hướng đổi mới thể chế, tinh gọn tổ chức và tăng cường trách nhiệm trực tiếp của các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành.

Việc chuyển các nhiệm vụ bảo đảm TTATGT về các bộ, ngành và địa phương theo đúng chức năng, thẩm quyền được pháp luật quy định sẽ góp phần nâng cao tính rõ ràng, minh bạch và hiệu lực trong chỉ đạo, điều hành, đồng thời phù hợp với yêu cầu quản lý trong bối cảnh hệ thống giao thông ngày càng phức tạp, hiện đại và đa dạng.

Đề xuất giao Bộ Công an là cơ quan đầu mối về TTATGT

Theo Bộ Xây dựng, dù chấm dứt mô hình hoạt động của Ủy ban ATGT Quốc gia và Ban ATGT các tỉnh, thành phố, song thực tiễn, công tác bảo đảm TTATGT cho thấy đây là lĩnh vực có tính liên ngành, liên vùng và tác động xã hội rất lớn, đòi hỏi vẫn phải có một đầu mối đủ thẩm quyền để điều phối, tổng hợp và thống nhất chỉ đạo trên phạm vi toàn quốc, đặc biệt trong các tình huống phức tạp như TNGT đặc biệt nghiêm trọng, thiên tai, gián đoạn chuỗi vận tải, hoặc các đợt cao điểm đi lại quy mô lớn.

Việc chỉ phân tán nhiệm vụ về các bộ, ngành mà không có cơ chế điều phối tập trung sẽ tiềm ẩn nguy cơ thiếu sự kết nối thông tin, chồng chéo trong chỉ đạo, và khó xác lập trách nhiệm tổng thể đối với tình hình ATGT quốc gia.

Trong khi đó, yêu cầu của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đối với lĩnh vực này không chỉ là quản lý theo từng ngành, mà còn là đánh giá tổng thể rủi ro, xu hướng tai nạn và hiệu quả chính sách trên phạm vi cả nước.

Bên cạnh đó, trong giai đoạn tới, hệ thống giao thông Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới với quy mô lớn và mức độ phức tạp cao hơn bao gồm: mạng lưới cao tốc quốc gia mở rộng nhanh; đường sắt đô thị đồng loạt đưa vào khai thác; bùng nổ phương tiện sử dụng năng lượng mới; ứng dụng công nghệ số và giao thông thông minh; cùng với sự gia tăng mạnh mẽ của logistics, thương mại điện tử và vận tải đô thị.

Các xu thế này đòi hỏi năng lực tổng hợp dữ liệu, phân tích rủi ro và điều phối liên ngành phải được nâng lên một mức cao hơn.

Mặt khác, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp lại địa giới hành chính cũng làm thay đổi đáng kể cách thức tổ chức và phối hợp giữa các cơ quan ở Trung ương và địa phương trong lĩnh vực ATGT.

"Điều này càng làm nổi bật yêu cầu phải có một đầu mối quốc gia thống nhất, bảo đảm thông tin, chỉ đạo và giám sát được xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương", Bộ Xây dựng nhấn mạnh.

Từ đó, dự thảo Quyết định đề xuất giao Bộ Công an là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thực hiện chức năng điều phối chung về TTATGT trên phạm vi toàn quốc sau khi Ủy ban ATGT Quốc gia dừng hoạt động; bao gồm tổng hợp số liệu tai nạn giao thông, theo dõi tình hình, đánh giá xu hướng, báo cáo định kỳ và đột xuất, đề xuất các biện pháp chỉ đạo liên ngành khi cần thiết.

Yến Chi