Chạm ký ức Hà Nội xưa

Hà Nội trong tôi:

Tuyến tàu điện số 6 là điểm đến mang nét hoài cổ của Hà Nội xưa. Ảnh: Khánh Huy

Ngắm nhìn và dạo bước trên phố phường Hà Nội trong những ngày đầu năm mới, ta không khỏi tự hào về một TP đang đổi thay từng ngày. Hiện đại hơn, sáng tạo hơn, nhưng vẫn luôn thân thiện, mến khách và giữ trong mình những giá trị di sản đô thị ngàn năm văn hiến như cội nguồn, gốc rễ của tầng sâu văn hóa từ ngàn đời.

Không chỉ có những tòa nhà cao tầng, hàng quán sang trọng..., Hà Nội hôm nay còn đó những mảng màu hoài niệm từ ký ức, để biết bao người của thế hệ cũ ôn lại kỷ niệm, chiêm nghiệm tầng lịch sử, văn hóa và để thế hệ trẻ hôm nay biết trân trọng quá khứ, ý thức về trách nhiệm trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị di sản đô thị.

Tuyến tàu điện số 6 là một nơi như thế. Lấy cảm hứng từ tiếng leng keng thân thương của 5 tuyến tàu điện Hà Nội xưa (1900 - 1991), với sứ mệnh bảo tồn và phát huy những giá trị di sản văn hóa Việt, tuyến tàu điện số 6 đã đưa chúng ta quay ngược thời gian trở về thời bao cấp. Mỗi một trải nghiệm về ẩm thực, không gian, như một lát cắt ký ức, tái hiện sinh động ngành nghề và nếp sống xưa của người Hà Nội.

Trong không gian ấm cúng ấy, mỗi đồ vật, mỗi tấm chiếu, chiếc bếp dầu, tờ báo cũ lại chất chứa những câu chuyện về một thời khó khăn mà ấm áp tình người.

Chẳng thế mà, không gian trà đá, bên sạp báo cũ bao lâu nay vẫn luôn là một nét văn hóa vỉa hè rất đặc trưng của người Hà Nội. Nơi đó, chứng kiến những mối quan hệ thắm tình người, người lạ thành người quen, những câu chuyện không đầu, không cuối, những muộn phiền và cả niềm vui, những cuộc gặp gỡ thân tình, chí cốt đều bắt nguồn từ ly trà đá vỉa hè.

Lang thang Hà Nội trong thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới Dương lịch, tôi có dịp chiêm ngưỡng trưng bày ký họa với chủ đề “Ký họa xóm Hà Hồi - Góc nhỏ di sản đô thị” tại số 7 xóm Hà Hồi. Các tác phẩm ký họa được tái hiện sống động và giàu hình ảnh, chân thực, mộc mạc, đằng sau đó là mỗi câu chuyện rất riêng, cho tôi hồi tưởng về nếp sống, nếp sinh hoạt xưa và thêm yêu những con ngõ nhỏ, mái nhà cũ, văn hóa tiêu dùng và sinh hoạt đời thường của người Hà Nội.

Những không gian, những tác phẩm, hiện vật, trưng bày về Hà Nội xưa, thế hệ cũ mà chúng ta bắt gặp ở đâu đó trên phố phường Hà Nội, tạo nên không gian giao thoa giữa quá khứ và hiện tại, giúp chúng ta hiểu sâu hơn về một giai đoạn lịch sử đặc biệt trong tiến trình phát triển của Thủ đô, khiến ta nhận ra rằng, đó không chỉ đơn thuần là những cảnh quan vật chất mà đó còn là ký ức, là bản sắc văn hóa đô thị cần được trân trọng, giữ gìn và phát huy.

Hà Nội ngày càng phát triển, hiện đại và sáng tạo, nhưng cùng với đó là những giá trị văn hóa từ ngàn đời vẫn sẽ sống mãi, mạnh mẽ và trường tồn theo năm tháng. Chính những giá trị ấy sẽ giúp Hà Nội hôm nay và tương lai phát triển bền vững hơn, bản sắc hơn, thực sự là nơi hội tụ các giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và đời sống đô thị lâu đời của Thăng Long - Hà Nội.

Quân Đào