Chậm trong thu, chi và sử dụng Quỹ phòng chống thiên tai

Năm 2026, Quỹ PCTT của thành phố dự kiến sẽ thu ở mức 1.172 tỷ đồng, trong đó khoản thu từ các doanh nghiệp đạt gần 777 tỷ đồng và thu từ người dân hơn 395 tỷ đồng. Hiện các sở, ban, ngành và các phường, xã đang đôn đốc việc thực hiện thu nộp quỹ.

Đối với các trường hợp chưa thực hiện nghĩa vụ nộp Quỹ PCTT của năm 2025, đơn vị quản lý quỹ đang rà soát để thông báo với các phường, xã. Đồng thời, Sở NNMT cũng đã phối hợp với Thuế thành phố để tiếp tục cập nhật thông tin tổng giá trị tài sản của doanh nghiệp chưa có dữ liệu, doanh nghiệp thay đổi địa chỉ để tổng hợp, trình UBND thành phố ban hành kế hoạch thu Quỹ PCTT đợt 2 của năm 2026 trước ngày 31/7.

Người dân chịu cảnh ngập nước trên đường trong đêm.

Thu Quỹ PCTT đã chậm, nhưng việc chi đầu tư cho các hoạt động PCTT từ nguồn thu này cũng hết sức khó khăn. Trong cả năm 2025 và 6 tháng đầu năm nay, số tiền được chi từ Quỹ PCTT cho các hạng mục đã được UBND thành phố chấp thuận chủ trương chỉ ở mức hơn 35 tỷ đồng, số tiền còn lại tiếp tục phải chi giải ngân là 116 tỷ đồng.

Để tiếp tục đẩy mạnh việc chi đầu tư cho các hạng mục, công trình PCTT từ nguồn quỹ trên, hiện Chi cục Thủy lợi đang tổng hợp đề xuất Sở NNMT trình UBND thành phố chấp thuận chủ trương thực hiện tu sửa, xây dựng cấp bách 89 công trình để bảo đảm ngăn triều cường; tiêu thoát nước; phòng, chống sạt lở, ngập úng, bảo vệ các khu dân cư… trên địa bàn 21 phường xã và thực hiện mua sắm vật tư, trang thiết bị chuyên dùng PCTT cho 71 đơn vị địa phương cùng một số hoạt động khác với tổng số tiền hơn 284 tỷ đồng.

Đến đầu tháng 7 này, số tiền Quỹ PCTT còn tồn là 1.182 tỷ đồng. Đại diện Sở NNMT cho rằng đây là nguồn lực quan trọng để thành phố chủ động xử lý các nhiệm vụ phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, nhất là khi địa bàn thành phố sau sáp nhập đã được mở rộng. Tuy nhiên, tỷ lệ thu quỹ đối với doanh nghiệp còn thấp, trong khi đó việc xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi nộp thiếu, nộp chậm, không nộp Quỹ PCTT chưa được các địa phương triển khai quyết liệt.

Ngoài ra, việc quy định về mức chi tối đa chỉ có 3 tỷ đồng/công trình đối với hoạt động tu sửa, xử lý và xây dựng khẩn cấp công trình PCTT đã không còn phù hợp với biến động giá vật liệu, nhân công thực tế hiện nay. Từ năm 2021 đến nay, giá vật liệu xây dựng đã tăng 15-30%, giá nhân công tăng từ 10-15% sau nhiều lần điều chỉnh tăng lương tối thiểu vùng. Do đó mức trên chưa đáp ứng yêu cầu xử lý cấp bách và phát huy tối đa hiệu quả công trình PCTT.

Quy định cứng về mức chi tối đa trên đã dẫn tới việc phải “lách” quy định khi thực hiện. Chẳng hạn tại phường Tân Sơn, chỉ với việc chống ngập úng cho tuyến hẻm 118 đường Phan Huy Ích đã được “cắt” ra thành 3 dự án khác nhau với mức chi phí từ 2,96 đến 2,998 tỷ đồng/công trình. Hay như trên địa bàn phường Tam Bình, để tu sửa bờ bao rạch Ông Bông, đơn vị triển khai cũng đã phải “tách” thành 3 đoạn với 3 công trình khác nhau có mức đầu tư từ 2,78 đến 2,971 tỷ đồng. Tương tự ở phường Thủ Đức, việc tu sửa bờ bao rạch Thủ Đức và một nhánh của rạch này cũng đã được chia thành 3 công trình khác nhau…

Trước thực trạng chậm thu, nộp quỹ trên, Sở NNMT đã phối hợp với Sở Tài chính và các đơn vị liên quan kiểm tra công tác quản lý, thu - nộp, sử dụng Quỹ PCTT năm 2026 trước ngày 15/8. Đồng thời tập trung rà soát, xử lý dứt điểm các đối tượng chưa nộp Quỹ PCTT năm trước. Ngoài ra, Sở NNMT cũng yêu cầu các phường, xã phải công khai kết quả thu, nộp quỹ; tổng kinh phí được cấp cho công tác PCTT và chịu trách nhiệm về an toàn về công trình PCTT cũng như các hạng mục do địa phương triển khai.