Chấn chỉnh công tác chống khai thác IUU

Chỉ rõ vi phạm và trách nhiệm

Các đơn vị được thanh tra, gồm: Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư; Văn phòng thanh tra, kiểm tra, kiểm soát nghề cá (viết tắt là Văn phòng kiểm soát nghề cá); Ban Quản lý Cảng cá và Đăng kiểm tàu cá; cảng cá bến cá chợ Cửa Việt; cảng cá Việt Trung; chợ Thủy sản-Cầu tàu Quảng Phúc và cảng cá Bến dịch vụ hậu cần nghề cá Mũi Ông.

Qua thanh tra giai đoạn từ năm 2024 đến quý I/2026, Thanh tra tỉnh đã chỉ ra, trong thực hiện công tác xây dựng kế hoạch kiểm tra, Văn phòng kiểm soát nghề cá chưa xây dựng, ban hành kế hoạch kiểm tra tàu cá cập cảng, rời cảng hằng năm. Trách nhiệm thuộc về Chánh Văn phòng Kiểm soát nghề cá. Cùng đó, Ban Quản lý Cảng cá và Đăng kiểm tàu cá chưa xây dựng, ban hành kế hoạch kiểm tra việc thực hiện các quy định về IUU đối với các cảng cá trực thuộc quản lý. Trách nhiệm thuộc về giám đốc đơn vị.

Việc kiểm tra tàu cá cập cảng tại cảng cá Nhật Lệ chưa bảo đảm quy trình nghiệp vụ và quy định của pháp luật - Ảnh: B.T

Trong thực hiện công tác lưu trữ hồ sơ hành chính trong lĩnh vực quản lý tàu cá, việc lập, hoàn thiện và lưu trữ hồ sơ trong một số lĩnh vực còn thiếu sót như hồ sơ đăng ký tàu cá, xóa đăng ký tàu cá. Điều này được thể hiện qua việc lựa chọn ngẫu nhiên để kiểm tra 102 hồ sơ, trong đó có 40 hồ sơ có thiếu sót trong quá trình lập và lưu trữ hồ sơ xóa đăng ký tàu cá. Trách nhiệm thuộc về phòng chuyên môn thuộc Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư được giao tiếp nhận, thẩm định hồ sơ.

Đa số đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật tàu cá chưa được kê khai đầy đủ thông tin theo mẫu quy định; thiếu các nội dung như số căn cước công dân và số điện thoại liên hệ của người đề nghị. Trách nhiệm thuộc về trưởng bộ phận chuyên môn thuộc Ban Quản lý Cảng cá và Đăng kiểm tàu cá tỉnh được giao tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đăng kiểm tàu cá.

Về công tác lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính: Một số hồ sơ xử phạt chưa lưu đầy đủ tài liệu chứng minh việc chấp hành quyết định xử phạt; thể thức văn bản, việc xác định hành vi phạm và viện dẫn căn cứ pháp lý trong một số trường hợp chưa chính xác hoặc chưa đầy đủ theo quy định.

Cụ thể, qua kiểm tra 65 hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính năm 2025, có 11 hồ sơ thực hiện chưa đúng các quy định; 18 hồ sơ tàu cá khép hồ sơ xử phạt cũng chưa thực hiện đúng quy định. Trách nhiệm thuộc về công chức được giao tham mưu lập hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính, trưởng phòng chuyên môn thuộc Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư được giao phụ trách kiểm tra, thẩm định hồ sơ trước khi ban hành quyết định xử phạt.

Công tác kiểm tra tàu cá cập cảng tại cảng cá Nhật Lệ chưa bảo đảm quy trình nghiệp vụ và quy định của pháp luật, thể hiện ở việc lập biên bản kiểm tra trước thời điểm tàu cá cập cảng hoặc sau thời điểm lập phiếu giám sát sản lượng, chưa bảo đảm tính logic của trình tự kiểm tra theo quy định.

Cụ thể, có 12 biên bản kiểm tra của Văn phòng kiểm soát nghề cá được lập trước thời điểm tàu cá cập cảng theo thông tin ghi nhận trong hồ sơ quản lý; có 35 biên bản kiểm tra của Văn phòng kiểm soát nghề cá được lập với thời gian sau thời điểm lập phiếu giám sát sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng. Trách nhiệm thuộc về công chức/viên chức của Văn phòng kiểm soát nghề cá được giao trách nhiệm trực tiếp thực hiện nhiệm vụ kiểm tra tàu cá cập cảng, rời cảng.

Việc lập, quản lý hồ sơ tại các cảng cá có nhiều thiếu sót. Cụ thể, nhiều nhật ký khai thác thủy sản chưa được thuyền trưởng ký xác nhận tại từng trang; một số phiếu giám sát sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng chưa ghi đầy đủ thời gian giám sát, thiếu chữ ký của người giám sát hoặc chủ tàu, thuyền trưởng. Trách nhiệm thuộc về cảng trưởng/người đứng đầu tổ chức các cảng cá tư nhân và các cá nhân được phân công tiếp nhận nhật ký khai thác, giám sát sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng.

Việc cập nhật dữ liệu trên hệ thống VNFishbase tại một số cảng cá tư nhân chưa kịp thời, thiếu tính đồng bộ; trong một số thời điểm, tỉ lệ cập nhật dữ liệu nhật ký khai thác và thông tin tàu cá xuất, nhập cảng còn chậm, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu nghề cá. Cụ thể, tình trạng này xảy ra tại cảng cá bến cá chợ Cửa Việt, cảng cá Việt Trung và cảng cá Bến dịch vụ hậu cần nghề cá Mũi Ông. Trách nhiệm thuộc về người đứng đầu tổ chức cảng cá tư nhân.

Về công tác tài chính, việc lập hồ sơ, chứng từ thanh toán: Chi tiền nhiên liệu phục vụ hoạt động ca nô hướng dẫn tàu cập cảng cá chỉ định và tuần tra, kiểm soát tại các cảng cá chưa được quy định cụ thể trong quy chế hoạt động của Văn phòng kiểm soát nghề cá tại các cảng cá; một số hóa đơn điện tử chưa thể hiện đầy đủ thông tin theo quy định; một số khoản chi từ nguồn kinh phí Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU chưa chứng minh đầy đủ mối liên hệ trực tiếp với nhiệm vụ được giao, dẫn đến hồ sơ thanh toán chưa thật chặt chẽ.

Bên cạnh đó, qua kiểm tra, tổng kinh phí hoạt động của Văn phòng kiểm soát nghề cá cho thấy: Dự toán đầu năm được thẩm định trong năm 2024, 2025 và quý I/2026 là 5,878 tỉ đồng; tuy nhiên, dự toán sau khi điều chỉnh tăng lên 6,450 tỉ đồng và dự toán thực hiện trong năm/quý là hơn 4,009 tỉ đồng.

Qua thanh tra cũng cho thấy, năm 2024 có số tiền chênh lệch phải trả lại ngân sách nhà nước hơn 104 triệu đồng và năm 2025 là 140 triệu đồng. Trách nhiệm thuộc về Chánh Văn phòng kiểm soát nghề cá, bộ phận tham mưu về tài chính, kế toán và các cá nhân có liên quan trong quá trình lập dự toán, kiểm tra hồ sơ, tham mưu thanh toán.

Chấn chỉnh, khắc phục các vi phạm

Trên cơ sở các nội dung kết luận nêu trên, Thanh tra tỉnh đã có các kiến nghị xử lý về hành chính cụ thể đối với Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư; Văn phòng kiểm soát nghề cá; Ban Quản lý Cảng cá và Đăng kiểm tàu cá. Các cảng cá tư nhân, gồm: Cảng cá bến cá chợ Cửa Việt, cảng cá Việt Trung, chợ thủy sản-cầu tàu Quảng Phúc và cảng cá Bến dịch vụ hậu cần nghề cá Mũi Ông.

Qua thanh tra, phát hiện tại Ban Quản lý Cảng cá và Đăng kiểm tàu cá có nhiều tồn tại, hạn chế, vi phạm cần được chấn chỉnh, khắc phục - Ảnh: B.T

Thanh tra tỉnh cũng đã đề nghị Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh chỉ đạo các cơ quan thành viên tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đôn đốc việc thực hiện nhiệm vụ được giao. Qua đó, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và khắc phục các tồn tại, hạn chế phát sinh trong quá trình thực hiện.

Đồng thời, chỉ đạo rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý, sử dụng kinh phí bảo đảm đúng quy định, đúng mục đích; tăng cường kiểm tra việc lập dự toán, quản lý hồ sơ, chứng từ thanh toán, bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý và nội dung chi theo quy định. Rà soát, cân đối và bố trí đầy đủ nhân lực, trang thiết bị và phương tiện phục vụ công tác quản lý, kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản và phòng, chống khai thác IUU, đáp ứng yêu cầu thực hiện khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC).

Đặc biệt, Thanh tra tỉnh đã có các đề nghị cụ thể đối với Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường trong việc chỉ đạo các đơn vị trực thuộc quyền quản lý của sở phải nghiêm túc thực hiện các nội dung kiến nghị về hành chính đã chỉ ra trong kết luận của Thanh tra tỉnh; chấn chỉnh và chỉ đạo các đơn vị thực hiện đúng các quy định của pháp luật trong thực hiện nhiệm vụ được giao.