Chấn chỉnh công tác quản lý các cơ sở nhà, đất dôi dư

Từ ngày 1/3/2025 đến nay, tỉnh Quảng Trị đã tập trung triển khai các chủ trương, quy định của Trung ương về sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính gắn liền với quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản công. Đặc biệt, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã có nhiều chỉ đạo đối với các sở, ban, ngành, địa phương, đơn vị về việc rà soát, thống kê, phân loại các cơ sở nhà, đất dôi dư phát sinh trước và sau khi sáp nhập; tổ chức phương án quản lý, sử dụng hoặc xử lý theo quy định...

Cùng đó, tỉnh đã tăng cường công tác kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện nhằm hạn chế tình trạng bỏ trống, sử dụng không hiệu quả hoặc phát sinh lấn chiếm, xuống cấp tài sản. Đối với công tác sắp xếp, xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư, UBND tỉnh đã phê duyệt phương án xử lý đối với 3.212 cơ sở nhà, đất (giữ lại, tiếp tục sử dụng 2.480 cơ sở, điều chuyển 162 cơ sở, chuyển giao về địa phương quản lý 570 cơ sở).

Bến xe Lao Bảo (cũ) do Trung tâm Dịch vụ và Quản lý bến xe khách phía Nam thuộc Sở Xây dựng quản lý hiện đang để trống, không sử dụng - Ảnh: B.T

Tuy nhiên, sau sắp xếp đơn vị hành chính và chính quyền địa phương, việc sắp xếp, xử lý tài sản công là nhà, đất tồn tại nhiều bất cập, vướng mắc. Thực hiện chỉ đạo của Thanh tra Chính phủ và UBND tỉnh, Thanh tra tỉnh đã tiến hành thanh tra đối với 100% cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc diện quản lý của UBND tỉnh sau sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức bộ máy và chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế cần kịp thời khắc phục, đề xuất phương án xử lý nhằm tránh lãng phí nguồn lực đất đai của địa phương.

Nhiều tồn tại, hạn chế và vi phạm

Về thực hiện công tác kiểm kê, kê khai, quản lý hồ sơ dữ liệu, cơ sở dữ liệu, qua công tác thanh tra cho thấy, còn nhiều cơ quan, đơn vị chưa thực hiện đúng quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công khi để xảy ra tình trạng thiếu hồ sơ, thất lạc hồ sơ hoặc chưa có hồ sơ pháp lý của cơ sở nhà, đất dôi dư (thiếu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất...).

Cụ thể, về cấp sở có các sở: Khoa học và Công nghệ; Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Công thương; Giáo dục và Đào tạo; Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) và Liên đoàn Lao động tỉnh. Về các xã, phường, có 40 đơn vị. Bên cạnh đó, có 9 xã, phường chưa thực hiện đúng quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công khi không cập nhật đầy đủ thông tin giá trị tài sản và sổ sách, kế toán để theo dõi; có một đơn vị cấp xã không thực hiện việc báo cáo quản lý, sử dụng tài sản công hằng năm theo quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.

Đối với việc thực hiện công tác lập, thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện phương án sắp xếp lại, xử lý cơ sở nhà, đất, qua thanh tra cho thấy việc đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý cơ sở nhà, đất tại nhiều đơn vị, địa phương còn chậm so với yêu cầu, kế hoạch đã đề ra khi chưa thật sự chủ động trong việc kiểm tra, rà soát và đề xuất phương án xử lý. Liên quan đến vấn đề này, Sở Tài chính chưa tham mưu UBND tỉnh các biện pháp xử lý mạnh đối với các đơn vị, địa phương chậm thực hiện.

Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp-Giáo dục thường xuyên Hướng Hóa thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý chưa hoàn tất thủ tục về đất đai và các thủ tục liên quan - Ảnh: B.T

Đáng nói, đến thời điểm thanh tra, vẫn có 1 cơ sở (Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai khu vực III-huyện Tuyên Hóa) thuộc Văn phòng Đăng ký đất đai, Sở NN-MT, vẫn đang thực hiện công tác rà soát đề xuất cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt phương án sắp xếp, xử lý theo quy định.

Bên cạnh đó, có 10 đơn vị vẫn chưa thực hiện các thủ tục bàn giao tài sản nhà, đất dôi dư cho cơ quan tiếp nhận là Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh và các đơn vị khác. Điển hình như: Sở Y tế, Hội Nông dân tỉnh, Tỉnh đoàn, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Trung tâm Quy hoạch thiết kế nông-lâm-thủy sản, Sở NN-MT, Sở Dân tộc và Tôn giáo...Ngoài ra, có 36 cơ sở nhà, đất đã được các đơn vị, địa phương có văn bản trình, nhưng Sở Tài chính chậm xử lý bởi đến thời điểm thanh tra, Sở Tài chính vẫn đang rà soát để tham mưu UBND tỉnh phê duyệt phương án xử lý, sắp xếp.

Một trong nhiều cơ sở nhà, đất sau sắp xếp bị bỏ trống, bỏ hoang và có dấu hiệu xuống cấp - Ảnh: B.T

Qua thanh tra cũng cho thấy, các đơn vị đang quản lý 594 cơ sở nhà, đất dôi dư không đúng quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công khi để các cơ sở này trong tình trạng bỏ trống, bỏ hoang mặc dù đã có phương án sắp xếp, xử lý của UBND tỉnh phê duyệt.

Bên cạnh đó, một số đơn vị chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong quản lý, bảo vệ và sử dụng cơ sở nhà, đất dôi dư theo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công dẫn đến việc để cá nhân, tổ chức ngoài nhà nước sử dụng trái phép, tạm sử dụng cơ sở nhà, đất làm nơi ở, kinh doanh tạp hóa, tập kết vật liệu xây dựng, công cụ, dụng cụ và các mục đích khác.

Đánh giá hiệu quả sử dụng và kiến nghị phương án xử lý

Qua công tác thanh tra, Thanh tra tỉnh đánh giá các cơ sở nhà, đất dôi dư chủ yếu nằm tại các khu vực nông thôn, vùng xa trung tâm hành chính, ít có lợi thế về thương mại, dịch vụ. Vì vậy, gặp khó khăn trong việc khai thác, bố trí sử dụng hoặc thu hút các tổ chức, cá nhân tham gia khai thác theo quy định. Do đó, nhiều cơ sở chưa phát huy được giá trị và hiệu quả sử dụng tài sản công; nhiều cơ sở chưa được đưa vào sử dụng hoặc chưa được xử lý dứt điểm theo phương án phù hợp.

Một trong nhiều cơ sở nhà, đất sau sắp xếp bị bỏ trống, bỏ hoang và có dấu hiệu xuống cấp - Ảnh: B.T

Việc chậm sắp xếp, xử lý và đưa tài sản vào khai thác, sử dụng không chỉ làm giảm hiệu quả sử dụng tài sản công mà còn dẫn đến lãng phí nguồn lực đất đai. Đặc biệt, về lâu dài sẽ phát sinh chi phí quản lý, bảo vệ, duy tu tài sản. Đồng thời, làm gia tăng nguy cơ xuống cấp công trình, hư hỏng tài sản và phát sinh tình trạng lấn chiếm, sử dụng trái phép theo thời gian.

Cũng theo Thanh tra tỉnh, tính đến thời điểm thanh tra, ghi nhận trên địa bàn tỉnh có 646 cơ sở nhà, đất dôi dư với tổng diện tích đất hơn 1,095 triệu m2, chủ yếu là đất xây dựng trụ sở cơ quan, đất xây dựng công trình sự nghiệp. Để xử lý vấn đề này, Thanh tra tỉnh kiến nghị các cơ quan, tổ chức, đơn vị và UBND các xã, phường khẩn trương thực hiện rà soát, lập danh mục cơ sở nhà, đất dôi dư không sử dụng, sử dụng kém hiệu quả thuộc phạm vi quản lý, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án xử lý theo hướng: Các cơ sở nhà, đất còn khả năng sử dụng để tiếp tục bố trí làm trụ sở cơ quan, cơ sở hoạt động sự nghiệp khi có nhu cầu. Chuyển đổi công năng các cơ sở nhà, đất để làm cơ sở y tế, giáo dục, sử dụng cho các mục đích công cộng khác của địa phương.

Một trong nhiều cơ sở nhà, đất sau sắp xếp đang bị bỏ trống, bỏ hoang tại địa bàn xã Hoàn Lão - Ảnh: B.T

Đối với các nhà, đất có lợi thế thương mại giao cho đơn vị chức năng quản lý khai thác bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, chống lãng phí. Số nhà còn lại là nhà làm việc cũ nát, không còn sử dụng được, việc sửa chữa không hiệu quả thì giao cho đơn vị có chức năng để xử lý theo Luật Đất đai.

Đối với các cơ sở chưa thể xử lý ngay do còn vướng về quy hoạch, pháp lý hoặc nhu cầu sử dụng chưa ổn định, có thể xem xét phương án khai thác tạm thời hoặc chuyển đổi công năng phù hợp nhằm tránh để tài sản bỏ trống, xuống cấp và phát sinh lãng phí.

Một trong nhiều cơ sở nhà, đất sau sắp xếp đang bị bỏ trống, bỏ hoang - Ảnh: B.T