Chấn chỉnh kinh doanh vận tải khách bằng ô tô

Bến xe Trung tâm Đà Nẵng là nơi có rất đông đơn vị kinh doanh vận tải khách đăng ký hoạt động đón - trả khách. Ảnh: NGỌC BÍCH

Lộn xộn, lách luật

Dịch vụ “xe ghép” - nhận đặt hàng từ khách và chạy đến nhà đón khách lên xe, chiều chở khách về đúng tuyến đường đã ấn định hoạt động rộn ràng vài tháng nay. Tuy nhiên, nhiều “xe ghép” mang phù hiệu “xe hợp đồng” và hoạt động như xe chạy tuyến cố định. Đó là gom khách, đón trả khách tại các điểm cố định.

Trong khi đó, pháp luật quy định rõ “Xe hợp đồng” là phương tiện kinh doanh vận tải hành khách hoạt động theo yêu cầu chuyến riêng (thuê bao cả chuyến) dựa trên hợp đồng vận chuyển. Xe phục vụ theo lộ trình, thời gian thỏa thuận giữa nhà xe và người thuê, không đón/trả khách dọc đường như xe khách tuyến cố định.

Giám đốc Công ty TNHH MTV Vận tải Phương Vy - ông Ông Văn Dũng nói, xe đăng ký kinh doanh chạy hợp đồng, nhưng lại được dùng vận chuyển hành khách thông thường, phục vụ đưa - đón khách tận nhà “nở rộ” đã ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của vận tải tuyến cố định. Nhiều phương tiện không có phù hiệu hợp đồng, xe cố định cũng “hớt” khách của xe buýt. Xe trá hình hoạt động “chui”, nên họ cũng không cần phải đóng phí, đóng thuế vì không đăng ký kinh doanh.

Theo Phòng Vận tải và An toàn giao thông (Sở Xây dựng), tình trạng xe mang phù hiệu “xe hợp đồng” nhưng hoạt động như tuyến cố định vẫn diễn biến phức tạp, gây mất trật tự vận tải; ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh vận tải tuyến cố định. Một số đơn vị chưa cập nhật, báo cáo kịp thời tình hình hoạt động vận tải theo quy định, dẫn đến việc cung cấp dữ liệu cho cơ quan quản lý nhà nước bị chậm trễ hoặc sai lệch, trong khi pháp luật chưa có quy định về xử lý, chế tài những trường hợp nêu trên.

Đáng lo hơn, khâu kiểm tra sức khỏe định kỳ và quản lý thời gian làm việc của lái xe từ phía chủ phương tiện đôi khi còn mang tính hình thức, dẫn đến nguy cơ mất an toàn giao thông do lái xe quá giờ quy định. Các đơn vị nhỏ lẻ, đặc biệt là các hộ kinh doanh chưa chú trọng đến công tác điều hành bộ phận quản lý an toàn giao thông, khiến khâu tự kiểm tra và chấn chỉnh vi phạm nội bộ mang tính hình thức hoặc chưa hiệu quả.

Bến xe Trung tâm Đà Nẵng phối hợp với cảnh sát giao thông kiểm tra nồng độ đối với lái xe dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 vừa qua. Ảnh: NGỌC BÍCH

Quyết liệt chấn chỉnh

Thành phố Đà Nẵng đã ban hành nhiều công văn để đưa hoạt động kinh doanh vận tải khách bằng ô tô đi vào nền nếp, như Chỉ thị số 03/CT-UBND ngày 31/7/2025 của Chủ tịch UBND thành phố về việc chấp hành các quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô;

Công văn số 2386/UBND-SXD ngày 3/4/2026 về đảm bảo an toàn giao thông liên quan đến xe kinh doanh vận tải hành khách... Ngày 15/4/2026, Sở Xây dựng ban hành Công văn số 5833/SXD-VTATGT yêu cầu các phòng trực thuộc, các đơn vị kinh doanh vận tải hành khách bằng xe ô tô, các đơn vị quản lý, khai thác bến xe tăng cường quản lý nhà nước đối với vận tải hành khách bằng xe ô tô.

Ông Đặng Nam Sơn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, ngành chức năng yêu cầu các đơn vị kinh doanh vận tải khách rà soát, kiểm tra sức khỏe, giấy phép lái xe, các điều kiện của người lái xe. Bố trí đầy đủ lái xe để đảm bảo quy định về thời gian làm việc và nghỉ ngơi.

Tăng cường giám sát, nhắc nhở lái xe khi xe đang hoạt động trên đường đối với các chuyến từ 22 giờ đêm đến 6 giờ sáng ngày hôm sau. Xây dựng và ban hành quy chế quản lý an toàn nội bộ, đơn vị kinh doanh vận tải phải chịu trách nhiệm liên đới trước pháp luật nếu buông lỏng quản lý dẫn đến tai nạn giao thông nghiêm trọng.

Hiện nay, lực lượng thanh tra chuyên ngành không còn. Nhằm giám sát quá trình chấn chỉnh, khắc phục của đơn vị kinh doanh vận tải khách, Sở Xây dựng đã triển khai xây dựng kế hoạch kiểm tra chuyên đề hàng năm trình Chủ tịch UBND thành phố phê duyệt.

Kế hoạch có triển khai nội dung kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về hoạt động kinh doanh, điều kiện kinh doanh vận tải hành khách bằng xe ô tô, bằng xe bốn bánh có gắn động cơ đối với đơn vị kinh doanh vận tải; kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về hoạt động chức năng phục vụ xe ô tô khách đón, trả khách đối với các bến xe khách.

Thông qua kiểm tra chuyên đề, cơ quan quản lý sẽ đánh giá mức độ chấp hành pháp luật, xử lý các hành vi vi phạm (nếu có). Hành vi vi phạm, tồn tại, thiếu sót phát hiện sẽ được Sở Xây dựng tổng hợp, tuyên truyền, phổ biến đến các đơn vị khác để tự đối chiếu với hoạt động của chính mình mà chủ động khắc phục, trước khi bị phát hiện, xử lý nghiêm.

Sở Xây dựng thông tin, tính đến cuối tháng 4/2026, ngành chức năng đang quản lý 2.660 đơn vị kinh doanh vận tải khách đường bộ. Trong số này, có 2.517 đơn vị kinh doanh vận tải khách theo hợp đồng; tuyến cố định 60 đơn vị; taxi 39 đơn vị; xe buýt 25 đơn vị và 10 đơn vị vận tải khách bằng xe bốn bánh có gắn động cơ.