Chấn chỉnh nghiêm bệnh thành tích, gian lận trong thi cử

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì hội nghị. Ảnh: Viết Thành

Tham dự hội nghị tại điểm cầu trụ sở Chính phủ có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn...

Hội nghị được tổ chức trực tuyến từ điểm cầu trụ sở Chính phủ, kết nối trực tuyến đến 34 tỉnh, thành phố.

Các đồng chí lãnh đạo thành phố Hà Nội tham dự hội nghị tại điểm cầu trụ sở UBND thành phố. Ảnh: Viết Thành

Tham dự hội nghị tại điểm cầu trụ sở UBND thành phố Hà Nội có các đồng chí: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng.

Cùng dự còn có Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Bùi Huyền Mai; Phó Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Thị Thanh Mai; Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà...

Cả nước còn thiếu gần 45.700 phòng học, hơn 27.000 phòng chức năng

Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết, hội nghị được tổ chức tại trụ sở Chính phủ, dưới sự chủ trì trực tiếp của Thủ tướng Chính phủ. Điều này không chỉ thể hiện sự quan tâm của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đối với sự nghiệp giáo dục, mà còn khẳng định quan điểm nhất quán: Giáo dục không phải là việc của riêng ngành giáo dục mà là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và toàn xã hội. Đổi mới giáo dục chỉ có thể thành công khi tất cả cùng vào cuộc, cùng hành động và cùng chịu trách nhiệm về tương lai của đất nước.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu khai mạc hội nghị. Ảnh: Viết Thành

Theo Phó Thủ tướng, hội nghị này được tổ chức vào thời điểm cả nước chuẩn bị bước vào năm học đầu tiên sau Đại hội lần thứ XIV của Đảng, đồng thời tròn một năm thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Trong một năm với khối lượng công việc rất lớn, toàn ngành đã nỗ lực duy trì hoạt động dạy và học ổn định; tích cực hoàn thiện thể chế, sắp xếp tổ chức bộ máy; ban hành nhiều chính sách thiết thực đối với nhà giáo và người học; mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục; duy trì chất lượng giáo dục đại trà và giáo dục mũi nhọn; đẩy mạnh chuyển đổi số, tự chủ và đào tạo nhân lực cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Ngày 25-8 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chủ trì buổi làm việc về sơ kết một năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị. Theo đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận nỗ lực của toàn ngành, đồng thời chỉ rõ, một năm qua, chúng ta chủ yếu mới tạo nền tảng và mở đường. Tuy nhiên, những chuyển biến về chất lượng giáo dục, về người thầy, người học và chất lượng nguồn nhân lực chưa thực sự rõ nét.

Vì vậy, nhiệm vụ xuyên suốt của năm học 2026-2027 phải là chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực thi hiệu quả; từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ đổi mới cơ chế, tổ chức sang chuyển biến thực chất trong từng nhà trường, từng lớp học. Mỗi chương trình, chính sách phải được đo bằng sự tiến bộ của người học, sự yên tâm của nhà giáo và chất lượng nguồn nhân lực.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu khai mạc hội nghị. Ảnh: Viết Thành

Để hội nghị đạt được kết quả cao nhất, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị các đại biểu phát biểu ngắn gọn, thẳng vào các vấn đề, có số liệu, có giải pháp, có cam kết cụ thể; tập trung thảo luận các vấn đề sau đây.

Thứ nhất, về chuẩn bị các điều kiện bảo đảm cho năm học mới: Sau sắp xếp mạng lưới trường học, cả nước dự kiến vẫn cần bổ sung hơn 43.000 chỉ tiêu giáo viên mầm non, phổ thông; còn thiếu gần 45.700 phòng học và hơn 27.000 phòng chức năng. Trong khi đó, thiết bị dạy học tốt mới đáp ứng khoảng 50,6%, một số địa phương đạt dưới 50%.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đề nghị các đại biểu cho ý kiến về giải pháp để bảo đảm mục tiêu đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên; phương án quản trị các trường nhiều cấp học, nhiều cơ sở sau sắp xếp. Đồng thời lưu ý, đây là những nội dung thuộc trách nhiệm của các địa phương. Vì thế, cần tập trung thảo luận, làm rõ những khó khăn, vướng mắc, tồn tại; đồng thời đề xuất lộ trình, nguồn lực và giải pháp để giải quyết dứt điểm.

Thứ hai, về đổi mới thực chất trong nội bộ ngành Giáo dục, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị trao đổi thẳng thắn, cụ thể. Ngay trong năm học này cần thay đổi những gì trong quản trị nhà trường, phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra, đánh giá, thi cử và tuyển sinh, đặc biệt là đánh giá toàn diện hiệu quả của Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018.

Trong đó cần có giải pháp giảm thủ tục nội bộ, hồ sơ, sổ sách, hội họp; đề cao trách nhiệm, lương tâm của những người làm nghề giáo. Đặc biệt cần có giải pháp chấn chỉnh nghiêm bệnh thành tích, gian lận trong thi cử, tuyển sinh; chấn chỉnh hoạt động dạy thêm, học thêm biến tướng ngay từ đầu năm học. Đồng thời, cần xử lý những vấn đề đang được dư luận quan tâm như đạo đức, tâm lý, dinh dưỡng, ma túy và bạo lực học đường.

Thứ ba, về sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, cần tập trung rà soát, khẩn trương hoàn thành sắp xếp theo lộ trình; tăng cường giao quyền tự chủ một cách thực chất; tăng cường kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, không lấy giảm đầu mối, số lượng làm thành tích, mà quan trọng nhất là phải nâng cao chất lượng đào tạo; tập trung nguồn lực phát triển một số đại học tinh hoa, đại học trọng điểm, các cơ sở đào tạo có quy mô, chất lượng tầm cỡ khu vực và quốc tế, bảo đảm đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh mới.

Thứ tư, về nâng cao vị thế và chất lượng đội ngũ nhà giáo, cần nghiên cứu giải pháp đồng bộ, không chỉ về tiền lương, phụ cấp mà cả vấn đề tôn vinh, bảo vệ uy tín nghề nghiệp, cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao năng lực, đạo đức và trách nhiệm. Đồng thời, cần đổi mới tuyển dụng, sử dụng, đánh giá và điều tiết đội ngũ, bảo đảm nhà giáo được xã hội tôn trọng, yên tâm cống hiến.

Thứ năm, về chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, chú trọng xác định công nghệ là công cụ phục vụ giáo dục và đào tạo. Công nghệ không thay thế vai trò quyết định và trách nhiệm cuối cùng của đội ngũ cán bộ quản lý, đặc biệt là các thầy giáo, cô giáo và các học sinh, sinh viên. Vì thế, cần tìm giải pháp để dữ liệu giáo dục bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, thống nhất”, sử dụng chung, kết nối đồng bộ với các cơ sở dữ liệu quốc gia và VNeID, tiến tới hình thành hồ sơ số học tập suốt đời của mỗi công dân.

Thứ sáu, về những khó khăn, vướng mắc trong công tác chuẩn bị năm học mới, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành và địa phương nêu cụ thể những khó khăn, vướng mắc trong công tác chuẩn bị cho năm học mới; làm rõ những khó khăn, vướng mắc đang nằm ở thể chế, cơ chế tài chính, biên chế, quỹ đất, đầu tư hay ở khâu tổ chức thực hiện. Đồng thời, đề xuất phương án xử lý cụ thể, rõ cơ quan chủ trì, rõ sản phẩm và rõ thời hạn hoàn thành.

Các đại biểu tham dự hội nghị tại điểm cầu trụ sở Chính phủ. Ảnh: Viết Thành

Hoàn thiện thể chế, sắp xếp mạng lưới trường học

Báo cáo tại hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho biết, năm học 2026-2027, toàn ngành xác định chủ đề “Đổi mới tư duy - chuyển biến mạnh mẽ - kết quả thực chất”, tập trung xử lý các điểm nghẽn về đội ngũ, cơ sở vật chất, chất lượng giáo dục, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực.

Về sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, đến ngày 20-8, các địa phương đã cơ bản hoàn thành việc sắp xếp, cả nước dự kiến hoàn thành trước ngày 30-8. Số cơ sở giáo dục dự kiến giảm từ 37.515 xuống còn khoảng 18.000 cơ sở, tương ứng giảm 50,5%. Việc sắp xếp đã hình thành các trường phổ thông liên cấp, trường có quy mô lớn. Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng thời ban hành văn bản hướng dẫn công tác vận hành, quản trị các mô hình trường mới.

Theo Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng, việc sắp xếp cũng tạo điều kiện bố trí lại đội ngũ, dự kiến giảm 32.625 hiệu trưởng, hiệu phó và 11.041 nhân viên; trong đó nhiều cán bộ quản lý được bố trí trở lại giảng dạy. Số giáo viên dự kiến cần bổ sung cho năm học 2026-2027 cũng giảm từ 44.516 xuống còn 43.267 giáo viên.

Các đại biểu tham dự hội nghị tại điểm cầu trụ sở Chính phủ. Ảnh: Viết Thành

Bên cạnh kết quả đạt được trong năm học 2025-2026, Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế của ngành Giáo dục. Trong đó, năng lực tổ chức thực hiện chưa đồng đều; quản lý nhà nước về giáo dục ở cấp xã còn nhiều khó khăn. Tình trạng thừa, thiếu giáo viên chưa được giải quyết triệt để khi còn 44.770 chỉ tiêu biên chế được giao nhưng chưa tuyển dụng, trong khi vẫn còn khoảng 48.374 giáo viên hợp đồng.

Bệnh thành tích, áp lực thi cử, dạy thêm, học thêm không đúng quy định, đặc biệt là gian lận thi cử, vẫn xảy ra, có nơi rất nghiêm trọng.

Trong khi đó, giáo dục nghề nghiệp chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu nhân lực kỹ năng cao; liên kết đào tạo với doanh nghiệp và đặt hàng đào tạo chưa phổ biến. Trong giáo dục đại học, hạ tầng còn phân tán, đầu tư chưa đồng đều, chất lượng nghiên cứu, chuyển giao và quốc tế hóa còn khoảng cách so với yêu cầu.

Trước thực tế này, năm học 2026-2027, toàn ngành xác định chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”, với trọng tâm chuyển từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện; tập trung xử lý các điểm nghẽn và đo lường kết quả bằng sự tiến bộ của người học, điều kiện làm việc của nhà giáo, hiệu quả hoạt động của nhà trường và chất lượng nguồn nhân lực.

Ngành Giáo dục xác định 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, gồm: Đổi mới mạnh mẽ quản trị giáo dục; xử lý các điểm nghẽn về đội ngũ và cơ sở vật chất; nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, phổ thông, kỷ cương và an toàn trường học; đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo; tăng tốc phát triển nhân lực kỹ năng cao; hiện đại hóa giáo dục đại học, phát triển nhân lực chất lượng cao; nâng cao hiệu quả hợp tác và hội nhập quốc tế.

Đáng chú ý, ngành sẽ hoàn thiện nền tảng quản trị số giáo dục quốc gia; chuẩn hóa, làm sạch và khai thác dữ liệu; sử dụng học bạ số, văn bằng số, VNeID và dữ liệu thi, tuyển sinh, giảm giấy tờ và báo cáo thủ công. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy học, đánh giá và cá thể hóa học tập, gắn với bảo vệ quyền riêng tư, an toàn dữ liệu.

Trong giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng kiểm soát quy mô gắn với điều kiện bảo đảm chất lượng, ưu tiên các ngành công nghệ chiến lược; phát triển đào tạo sau đại học, đội ngũ tiến sĩ và nhóm nghiên cứu mạnh; chuyển đánh giá nghiên cứu từ số lượng công bố sang sáng chế, sản phẩm, chuyển giao và tác động thực tế.

Theo Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng, ngành cũng định hướng đầu tư 3-5 đại học tinh hoa, nghiên cứu; nghiên cứu phát triển một số hệ sinh thái, khu đô thị giáo dục đại học - khoa học công nghệ - đổi mới sáng tạo tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và một số vùng động lực.