Chặn đứng vấn nạn hàng gian, hàng giả: Tăng trách nhiệm, mạnh tay truy quét

Gỡ hơn 13.700 gian hàng vi phạm

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TPHCM kể, cháu nội 15 tuổi của mình thường đặt mua xúc xích không nhãn mác, không rõ nguồn gốc qua mạng chỉ vì được quảng cáo là “ngon”. Những sản phẩm kiểu này thậm chí còn xuất hiện công khai sát cổng trường, đánh thẳng vào sự hiếu kỳ của trẻ nhỏ. Bà Kim Chi nói, điểm yếu lớn hiện nay nằm ở sự “nhập nhằng” của các nền tảng thương mại điện tử.

Nhiều sàn chỉ đóng vai trò trung gian, còn quy trình kiểm soát người bán thì lỏng lẻo. Người bán chỉ cần cung cấp căn cước công dân, không cần cơ chế đối chiếu thực tế chất lượng hàng hóa. Trong khi đó, các đối tượng vi phạm liên tục thay đổi website, tài khoản, thủ đoạn “ẩn - hiện” để né truy vết.

Đội Quản lý thị trường số 19 phối hợp cơ quan chức năng kiểm tra một kho thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ tại phường Bến Cát (TPHCM) vào tháng 1-2026. ẢNH: HÂN GIA

Ông Nguyễn Thuận Đạt, đại diện Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) cho biết, tập đoàn đang phân phối 138 thương hiệu quốc tế chính hãng tại Việt Nam. Những sản phẩm bán ra đều có hóa đơn chứng từ hợp lệ, mã vạch của hãng, mã code của nhà phân phối chính thức. Trong khi đó, những sản phẩm không rõ nguồn gốc, chất lượng được bán - mua dễ dàng qua các trang mạng với giá rẻ “giật mình”. Không chỉ các doanh nghiệp làm ăn chân chính bị thiệt hại nặng nề mà các thương hiệu lớn quốc tế cũng có thể đánh giá Việt Nam là thị trường rủi ro cao về sở hữu trí tuệ, điều này gây ảnh hưởng đến uy tín quốc gia.

Dưới góc độ quản lý nhà nước, bà Lê Thị Hà - Trưởng Phòng Quản lý Hoạt động Thương mại Điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương), cho biết, năm qua đã phát hiện 47.800 sản phẩm có dấu hiệu hàng giả, hàng nhái và đến ngày 2-12-2025 đã gỡ hơn 13.700 gian hàng vi phạm. Tuy nhiên, cuộc chiến vẫn rất khó khăn khi vi phạm ngày càng tinh vi, xuyên biên giới và biến hóa khôn lường.

Định danh bắt buộc với người bán

Để chặn đứng vấn nạn hàng gian, hàng giả trên không gian mạng, nhiều ý kiến cho rằng, cần một cuộc “truy quét” mạnh tay hơn, bắt đầu từ việc siết khung pháp lý và tăng trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử. Theo bà Lê Thị Hà, điểm mấu chốt của Luật Thương mại điện tử mới đặt trọng tâm vào cơ chế định danh bắt buộc người bán, chấm dứt tình trạng các gian hàng có thể dễ dàng đổi tên, biến mất hoặc “bốc hơi” sau khi vi phạm.

Bà Lê Thị Hà nhấn mạnh, hoạt động livestream bán hàng - đang là “mảnh đất màu mỡ” cho thực phẩm chức năng kém chất lượng và hàng giả, cũng sẽ được siết chặt. Nền tảng phải xác thực danh tính người livestream và chịu trách nhiệm rõ ràng về nội dung quảng bá. Không chỉ vậy, các nền tảng xuyên biên giới có quy mô lớn hoặc sở hữu tên miền “.vn” cũng buộc phải có pháp nhân, đại diện hợp pháp tại Việt Nam, tạo đầu mối để xử lý vi phạm, thay vì né tránh trách nhiệm như lâu nay.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp cho rằng, quy trình xử lý vi phạm hiện còn quá lâu, rườm rà, trong khi môi trường mạng biến hóa nhanh chóng. Trong kỷ nguyên số, giải pháp đấu tranh không thể tách rời các bộ lọc tự động và cơ chế xử lý nhanh các link vi phạm; cần siết chặt trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử, không chỉ coi các sàn như trung gian kỹ thuật.

Về giải pháp căn cơ, bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Hàng Việt Nam chất lượng cao, lưu ý yếu tố con người vẫn là then chốt. Nếu thiếu đội ngũ thực thi liêm chính, cuộc chiến chống hàng giả rất dễ rơi vào cảnh “bắt cóc bỏ đĩa”. Ông Nguyễn Văn Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Hương liệu Tinh dầu Mỹ phẩm Việt Nam, nhấn mạnh vai trò truyền thông trong việc tạo ra những “người tiêu dùng thông minh”, bởi sự tẩy chay của cộng đồng đôi khi còn có sức răn đe mạnh hơn cả án phạt hành chính.

MAI HOA - NAM TRÀ - TẤN THÁI