Chân giả in 3D giúp người khuyết tật Syria giảm gánh nặng

Bé gái 7 tuổi Salwa al Raslan, ở tỉnh Idlib, Syria, bị mất chân trái do giẫm phải mìn, được lắp chân giả in 3D. Ảnh: El Pais

Nhiều năm chiến tranh đã khiến hàng triệu người Syria mang thương tật suốt đời. Một số trung tâm đang ứng dụng công nghệ mới để sản xuất chân tay giả với chi phí thấp và thời gian ngắn, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa nhu cầu ngày càng lớn và nguồn lực hạn chế.

Salwa al Raslan, 7 tuổi, mất một chân do giẫm phải mìn. Tại một trung tâm sử dụng công nghệ in 3D ở tỉnh Idlib, em đang thử chiếc chân giả mới.

Salwa al Raslan chưa bao giờ nghĩ rằng một buổi đi học về lại có thể kết thúc như vậy. Cô bé 7 tuổi vấp ngã và đập mạnh xuống đất. Cú ngã khiến chiếc chân giả thay thế cho chân trái mà em mất hồi đầu năm 2025 bị gãy.

Trong nhiều tuần, Salwa chỉ có thể ngồi bên cửa sổ nhìn những đứa trẻ khác đến trường. Khuyết tật khiến em không thể đi lại tự do.

Gia đình Salwa biết rằng nếu muốn làm một chiếc chân giả mới theo phương pháp thông thường, họ có thể phải chờ nhiều tháng và phải trả khoản chi phí vượt quá khả năng.

Lần này, mọi chuyện đã khác. Tại một trung tâm phục hồi chức năng ở tỉnh Idlib, miền Tây Bắc Syria, Salwa được làm một chiếc chân giả mới bằng công nghệ in 3D. Chỉ trong thời gian ngắn, em đã có thể đi lại, trở lại trường học và tiếp tục chơi với những đứa trẻ khác.

Câu chuyện của Salwa không phải trường hợp cá biệt. Kể từ khi xung đột Syria bùng phát năm 2011, giao tranh, mìn và vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh đã khiến nhiều người bị thương tật suốt đời.

Các ước tính cho thấy gần 3 triệu người Syria đã bị thương, trong đó gần một nửa phải sống chung với khuyết tật vĩnh viễn. Khoảng 86.000 người đã bị mất chi, nhưng nhiều người trong số họ không thể tiếp cận dịch vụ làm chân tay giả hoặc được phục hồi chức năng và chăm sóc lâu dài.

Tiến sĩ Waddah Ghazi al Khatib, Giám đốc Cục Y học Vật lý và Phục hồi chức năng thuộc Bộ Y tế Syria, cho biết số lượng các trung tâm sản xuất chân tay giả đang hoạt động hiện vẫn thấp hơn rất nhiều so với nhu cầu.

Các cơ sở này gồm trung tâm công lập, tư nhân và các cơ sở do các tổ chức nhân đạo vận hành. Những trung tâm tư nhân thường có chi phí cao, trong khi các tổ chức nhân đạo cung cấp chân tay giả miễn phí hoặc với mức phí tượng trưng.

Một trong những thách thức cấp bách nhất là thiếu các chuyên gia có trình độ về chân tay giả và dụng cụ chỉnh hình, cùng với tình trạng thiếu vật liệu và nguồn cung thiết yếu phục vụ sản xuất.

Công nghệ từ nguồn lực tại chỗ

Trong bối cảnh đó, một số trung tâm sản xuất chân tay giả tại Syria đã bắt đầu ứng dụng công nghệ in 3D để tạo ra các thiết bị có giá thành phải chăng trong thời gian ngắn, qua đó thu hẹp khoảng cách giữa nhu cầu ngày càng tăng và nguồn lực hạn chế.

Alaa Sabri, 33 tuổi, một kỹ thuật viên chỉnh hình đến từ thành phố Idlib và là một trong những tình nguyện viên tham gia sản xuất chân tay giả, cho rằng quy trình truyền thống không còn đủ khả năng đáp ứng nhu cầu hiện nay.

“Với số lượng lớn người bị thương và mất chi tại Syria, việc sản xuất chân tay giả không thể tiếp tục chỉ dựa vào những phương pháp truyền thống trước đây. Chúng tôi đã chuyển sang một quy trình hiện đại, bắt đầu từ quét kỹ thuật số và kết thúc bằng in 3D”, ông nói.

Hiện có hai trung tâm hoàn toàn dựa vào công nghệ này, phục vụ khoảng 100-150 bệnh nhân mỗi tháng, dù số lượng thay đổi tùy từng thời điểm. Bốn trung tâm khác đang trong quá trình xây dựng và mới chỉ ứng dụng công nghệ một phần, trong khi những cơ sở còn lại vẫn sử dụng phương pháp truyền thống.

Xưởng sản xuất sử dụng hai nguồn điện chính là các tấm pin Mặt Trời và lưới điện quốc gia. Trung tâm cũng sử dụng những máy in 3D giá rẻ nhập khẩu từ Trung Quốc do các thiết bị này dễ bảo trì, đồng thời linh kiện có thể được sửa chữa tại chỗ khi xảy ra sự cố kỹ thuật.

Các khuôn thạch cao truyền thống cũng phần lớn được thay thế bằng các tệp dữ liệu kỹ thuật số. Nhờ đó, thiết kế chân tay giả có thể được lưu trữ, chỉnh sửa khi cần và dễ dàng tái tạo trong tương lai mà không phải thực hiện lại toàn bộ quy trình từ đầu.

Anh Sabri giải thích: “Quy trình sản xuất bắt đầu bằng việc quét độ phân giải cao chiếc chân tay giả mà bệnh nhân đang sử dụng để xác định chính xác các điểm chịu áp lực và những khu vực cần được bảo vệ thêm. Sau đó, mô hình kỹ thuật số được hoàn thiện, đôi khi với độ chính xác dưới 1mm, trước khi được in từng lớp thành cấu trúc dạng mạng nhẹ, giúp giảm trọng lượng mà không ảnh hưởng đến độ bền”.

Cuối cùng, các bộ phận cơ khí được lắp ráp để hoàn thiện chiếc chân tay giả cho bệnh nhân.

Tuy nhiên, hệ thống này vẫn đang ở giai đoạn đầu và chưa được áp dụng rộng rãi tại Syria - Rawan al Beirouti, 29 tuổi, một chuyên gia về chân tay giả và vật lý trị liệu, thừa nhận.

Công nghệ này vẫn gặp nhiều trở ngại liên quan đến thiết bị, nguyên vật liệu và kiến thức kỹ thuật. Bên cạnh đó là nhu cầu đào tạo thêm các chuyên gia có khả năng vận hành cũng như tiếp tục phát triển công nghệ.

Chi phí thấp hơn, thời gian sản xuất ngắn hơn

Kinh nghiệm bước đầu cho thấy in 3D đã giúp giảm chi phí sản xuất, rút ngắn thời gian chế tạo và mở rộng khả năng tiếp cận chân tay giả, đặc biệt đối với trẻ em - những người thường xuyên cần thay thiết bị khi cơ thể phát triển.

Gia đình Abdullah al Aqdi hiểu rõ điều này. Cha của cậu bé cho biết Abdullah mất một bàn chân khi mới 7 tháng tuổi do một vụ ném bom nhằm vào ngôi làng nơi gia đình sinh sống.

“Kể từ đó, cháu phải trải qua nhiều ca phẫu thuật để rút ngắn xương chân, đồng thời liên tục điều chỉnh chân giả để phù hợp với quá trình phát triển”, người cha nói.

Theo al Beirouti, các phòng thí nghiệm kỹ thuật số có thể sản xuất một chiếc chân giả được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân trong khoảng một ngày, trong khi phương pháp truyền thống cần tới vài tuần.

Adnan al Raslan, cha của Salwa, cho biết công nghệ này đã giúp giảm chi phí làm chân giả cho con gái ông xuống khoảng 100 USD (87 euro), so với khoảng 500 USD (436 euro) cho những chiếc chân giả có khớp nối được gia đình mua trước đây. Thời gian sản xuất cũng được rút ngắn đáng kể.

Trong khi cha nói về những thay đổi mà công nghệ mới mang lại, Salwa bắt đầu những bước đi đầu tiên với chiếc chân giả mới, dưới sự hỗ trợ của kỹ thuật viên chỉnh hình Muhammad al Ismail.

Đối với Ismail, công việc này là “một sứ mệnh nhân đạo lớn với rất nhiều thách thức”. “Nhưng giúp những người mất chi có thể trở lại cuộc sống, mang lại hy vọng cho những người bị thương và giảm bớt nỗi đau của họ chính là động lực để chúng tôi tiếp tục”, ông nói.