Chặn kẽ hở cho việc lạm thu ở cơ sở khám, chữa bệnh

Bổ sung quyền được biết trước chi phí phải tự trả

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Cho ý kiến về quyền được biết trước chi phí phải tự trả theo Điều 12 Luật Khám bệnh, chữa bệnh, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) cho biết, Luật hiện hành quy định người bệnh có bảo hiểm y tế phải tự trả chi phí ngoài phạm vi được hưởng nhưng chưa cho họ quyền được biết trước các khoản đó; người bệnh mới được biết thông tin về giá dịch vụ, còn quyền được giải thích các khoản chi trả chỉ phát sinh khi có yêu cầu. Trong khi đó, mức hưởng khác nhau từ 80 đến 100% là tùy thuộc nơi khám và tỷ lệ thanh toán của một số thuốc, dịch vụ nên người bệnh không thể tự tính phần trả của mình.

Theo đại biểu, dự thảo Luật lần này sửa đổi nhiều nội dung Luật Khám bệnh, chữa bệnh nhưng không sửa đổi Điều 12 nên quyền được biết trước vẫn chưa được bổ sung.

Đại biểu dẫn chứng, cử tri đã phản ánh có trường hợp người bệnh được chỉ định 8 loại thuốc thì 7 loại thuốc không thuộc danh mục bảo hiểm y tế, phải tự đi mua. Có tình trạng người bệnh tự mua cả thuốc, vật tư thuộc phạm vi quỹ chi trả; có trường hợp khám đúng thủ tục vẫn phải nộp thêm ngoài phần chi trả và Bộ Y tế đã phải chấn chỉnh.

"Khi không được thông báo trước, người bệnh không biết khoản nào đúng, khoản nào sai và đây là khoảng trống pháp lý dễ trở thành kẽ hở cho việc lạm thu ở một số cơ sở khám, chữa bệnh", đại biểu nhấn mạnh.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào điều 3 dự thảo Luật một khoản sửa đổi điều 12 Luật Khám, chữa bệnh; theo đó bổ sung nội dung: "Được thông báo trước các khoản chi phí phải tự chi trả ngoài phạm vi được hưởng bảo hiểm y tế khi được chỉ định thuốc, thiết bị y tế, dịch vụ kỹ thuật (trừ trường hợp cấp cứu) và giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung, hình thức thông báo". Đại biểu cho rằng, quy định này không can thiệp vào chuyên môn của thầy thuốc, chỉ đảm bảo người bệnh được biết trước để chủ động lựa chọn dịch vụ phù hợp với điều kiện kinh tế của mình.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi Hà Thị Anh Thư. Ảnh: Minh Đức/TTXVN

Về vấn đề thiết bị y tế quy định tại khoản 9 Điều 3 dự thảo Luật, sửa đổi Điều 113 Luật Khám bệnh, chữa bệnh, đại biểu Hà Thị Anh Thư (Quảng Ngãi) chỉ rõ, hiệu quả mua sắm cần được nhìn từ phía người bệnh; sau khi thiết bị được đưa vào sử dụng, người bệnh có được tiếp cận kỹ thuật chẩn đoán, điều trị phù hợp và kịp thời hay không. Vì vậy, khi đề xuất mua, cơ sở y tế cần làm rõ thiết bị phục vụ nhu cầu chuyên môn nào, có đủ nhân lực vận hành, vật tư và điều kiện bảo trì để sử dụng ổn định hay không?

Theo đại biểu, nhu cầu điều trị của người bệnh cũng phải là căn cứ để xác định cấu hình đưa vào hồ sơ mời thầu. Nếu một thông số được đặt riêng và nhà sản xuất đưa vào hồ sơ như điều kiện bắt buộc, cơ sở y tế phải giải trình thông số đó có cần thiết cho kỹ thuật nào và liệu thiết bị có thông số khác có thể đáp ứng được yêu cầu chuyên môn hay không. Nếu nhiều thiết bị có thể đáp ứng, hồ sơ mời thầu cần cho phép các thiết bị tương đương tham gia cạnh tranh.

Đại biểu đề nghị Chính phủ quy định việc sử dụng dữ liệu liên thông để đối chiếu giá và kết quả mua sắm thiết bị tương đương, đồng thời xem xét chi phí vật tư, vận hành và bảo trì trong suốt quá trình sử dụng. Khi dùng báo giá, cần kiểm tra tính độc lập của các nguồn báo giá. Khi có dấu hiệu bất thường về cấu hình hoặc giá, người phê duyệt phải yêu cầu rà soát độc lập trước khi quyết định. Sau khi đưa thiết bị vào sử dụng, cần theo dõi số lượng bệnh nhân được thực hiện kỹ thuật, thời gian chờ, thời gian thiết bị ngừng hoạt động. Đây là căn cứ đánh giá khoản đầu tư giúp cho người bệnh tiếp cận được kỹ thuật cần thiết, kịp thời hay chưa.

Tăng cường bảo vệ trẻ em trên không gian mạng

Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long Thạch Phước Bình phát biểu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Quan tâm đến các quy định nhằm tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) đề nghị bổ sung cơ chế xử lý khẩn cấp gắn với các biện pháp hỗ trợ, can thiệp.

Khoản 2 Điều 51 dự thảo Luật quy định trách nhiệm tiếp nhận, xử lý thông tin, thông báo, tố giác, phối hợp xác minh, đánh giá hành vi xâm hại và mức độ nguy cơ gây tổn hại đối với trẻ em. Tán thành với quy định này, tuy nhiên, đại biểu cho rằng, đối với môi trường mạng, yếu tố thời gian đặc biệt quan trọng. Một hình ảnh riêng tư của trẻ em bị phát tán có thể được sao chép, chia sẻ rất nhanh, nếu chờ hoàn thành toàn bộ quá trình xác minh mới áp dụng biện pháp ngăn chặn thì hậu quả có thể đã rất nghiêm trọng.

Vì vậy, đại biểu đề nghị tại khoản 2 Điều 51 bổ sung nguyên tắc: Đối với thông tin về hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường mạng, cơ quan có thẩm quyền phải kịp thời đánh giá nguy cơ, áp dụng biện pháp bảo vệ khẩn cấp theo thẩm quyền. Việc ngăn chặn nguy cơ tiếp tục gây tổn hại cho trẻ em được thực hiện đồng thời với quá trình xác minh, xử lý vụ việc theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, dự thảo Luật cần bổ sung trách nhiệm thiết lập cơ chế phối hợp với doanh nghiệp cung cấp nền tảng số, mạng xã hội và các tổ chức liên quan trong việc tiếp nhận cảnh báo, ngăn chặn, gỡ bỏ hoặc hạn chế tiếp cận nội dung xâm hại trẻ em, bảo toàn chứng cứ điện tử và cung cấp thông tin theo yêu cầu hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền.

Một nội dung mà đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị cơ quan soạn thảo quan tâm là cơ chế bảo vệ trẻ em trước trí tuệ nhân tạo và khai thác dữ liệu hình ảnh trên môi trường số.

Đại biểu chỉ rõ, thực tiễn đã phát sinh những hành vi mới: chỉ từ một bức ảnh thông thường, công nghệ trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra hình ảnh nhạy cảm giả mạo; từ một đoạn ghi âm ngắn có thể tạo giọng nói giả để lừa đảo, đe dọa, tống tiền hoặc xâm hại danh dự, nhân phẩm của trẻ em. Ngoài ra, hình ảnh và thông tin của trẻ em còn có nguy cơ bị thu thập, khai thác cho quảng cáo, thương mại hoặc huấn luyện hệ thống trí tuệ nhân tạo trái pháp luật. Mặc dù pháp luật về dữ liệu cá nhân và trí tuệ nhân tạo đã có quy định riêng nhưng đại biểu cho rằng, Luật Trẻ em vẫn cần xác lập rõ trách nhiệm bảo vệ chuyên biệt đối với nhóm đối tượng này.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung tại khoản 6 Điều 86 hoặc bổ sung thêm một khoản tại Điều 86 dự thảo Luật quy định: chủ trì, phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền bảo vệ trẻ em trước hành vi thu thập, sử dụng, chỉnh sửa, tổng hợp, tạo lập và phát tán trái pháp luật hình ảnh, âm thanh, video, dữ liệu và danh tính số của trẻ em bằng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ tương lai.

Công khai, minh bạch giá thuốc và trang thiết bị y tế

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã phát biểu giải trình, làm rõ các nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm.

Về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, Bộ trưởng cho biết, tháng 4/2026, Việt Nam đã tham gia lễ mở ký Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng. Bên cạnh đó, Điều 16 Luật An ninh mạng năm 2025 đã quy định cụ thể về phòng, chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng. Vì vậy, nội dung này trong dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở bảo đảm thống nhất với các quy định pháp luật đã được Quốc hội thông qua.

Liên quan đến giá thuốc và trang thiết bị y tế, Bộ trưởng nhấn mạnh, việc bảo đảm thuốc và trang thiết bị y tế là yêu cầu xuyên suốt trong công tác chăm sóc sức khỏe, khám bệnh, chữa bệnh cho nhân dân. Để giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực này, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, sửa đổi các quy định của Luật Đấu thầu đến hướng dẫn, tổ chức thực hiện, đặc biệt là tinh thần "dám nghĩ, dám làm" trong các cơ sở y tế. Thời gian qua, Quốc hội và Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ những vướng mắc liên quan.

Trong dự thảo Luật lần này, cơ quan soạn thảo đã tập trung giải quyết những bất cập phát sinh từ thực tiễn, nhất là yêu cầu tăng cường kiểm soát, công khai, minh bạch giá thuốc và trang thiết bị y tế; ngăn ngừa tình trạng tăng giá, đẩy giá hoặc xác định giá không phù hợp trong quá trình đấu thầu.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, Bộ Y tế và cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra của Quốc hội để nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội, hoàn thiện các nội dung của dự thảo Luật trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.