Chánh án Nguyễn Văn Quảng: Giải quyết, xét xử đúng thời hạn, bảo đảm chất lượng mới đáng ghi nhận

Phiên họp dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định.

Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo về việc tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) thảo luận tại Tổ, tại Hội trường và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đối với dự thảo Nghị quyết.

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban nhận thấy Ban soạn thảo đã nghiêm túc tiếp thu các ý kiến xác đáng của ĐBQH để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết.

Phiên họp dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định.

Hai phương án về chỉ tiêu giải quyết, xét xử

Đối với chỉ tiêu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính tại điểm a khoản 1 Điều 4, dự thảo Nghị quyết đưa ra 2 phương án.

Phương án 1 quy định vừa phải bảo đảm giải quyết, xét xử đúng thời hạn luật định, vừa tiếp tục quy định tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý như Nghị quyết số 96/2019/QH14 hiện hành.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo về việc tiếp thu, giải trình ý kiến của các ĐBQH thảo luận tại Tổ, tại Hội trường và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đối với dự thảo Nghị quyết

Phương án 2 quy định yêu cầu phải bảo đảm giải quyết, xét xử đúng thời hạn luật định, không quy định tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý.

Đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành phương án này, cho rằng việc giải quyết, xét xử đúng thời hạn luật định đã được coi là hoàn thành nhiệm vụ.

Trong điều kiện số lượng vụ án, vụ việc tăng mạnh, việc tiếp tục giao chỉ tiêu tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý có thể tạo áp lực cho Thẩm phán trong việc hoàn thành chỉ tiêu, từ đó ảnh hưởng nhất định đến chất lượng xét xử.

Theo phương án này, Chánh án TANDTC sẽ quy định chỉ tiêu tỷ lệ giải quyết, xét xử cụ thể, phù hợp với thực tiễn, qua đó vẫn tạo động lực nâng cao hiệu quả hoạt động của Tòa án.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết

Chánh án TANDTC: Cần đánh giá hiệu quả xét xử một cách thực chất

Phát biểu tại phiên họp, Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Quảng cho rằng việc sửa đổi Nghị quyết số 96 không chỉ liên quan đến Tòa án mà còn tác động đến hoạt động của các cơ quan tư pháp nói chung.

Chánh án đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra; đồng thời khẳng định, tại thời điểm ban hành, Nghị quyết số 96 phù hợp với tình hình, yêu cầu thực tiễn và góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp nói chung, ngành Tòa án nói riêng.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, Chánh án Nguyễn Văn Quảng cho rằng công tác giám sát của Quốc hội đối với hoạt động của các cơ quan tư pháp cần hướng tới đánh giá thực chất. Đối với thời hạn giải quyết vụ án, vụ việc, cần tuân thủ các quy định của pháp luật tố tụng, bởi vấn đề này liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân cũng như việc giải quyết các quan hệ tranh chấp.

“Nếu không tuân thủ thời hạn và trình tự tố tụng thì sẽ hạn chế rất nhiều quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đồng thời ảnh hưởng đến chất lượng của quá trình giải quyết”, Chánh án Nguyễn Văn Quảng nhấn mạnh.

Về nhận định Nghị quyết số 96 tạo ra “sức ép tích cực” đối với các cơ quan tư pháp, Chánh án Nguyễn Văn Quảng cho rằng cần đánh giá vấn đề này trên cơ sở thực chất, không chỉ dựa vào việc giải quyết nhanh hay chậm.

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng phát biểu

Theo Chánh án, hiệu quả hoạt động tư pháp phải được đánh giá trên cơ sở bảo đảm đúng pháp luật và chất lượng giải quyết. “Làm chậm mà vi phạm thời hạn tố tụng thì mới là điều đáng lo; còn nếu giải quyết đúng thời hạn, bảo đảm chất lượng thì đó mới là điều cần ghi nhận”, Chánh án nêu rõ.

Từ thực tế này, Chánh án TANDTC đề nghị hoạt động xét xử phải bảo đảm đúng thời hạn tố tụng. Trong khi đó, xu hướng của pháp luật tố tụng hiện nay là tiếp tục rút ngắn thời hạn giải quyết. Việc sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự, tố tụng dân sự trong thời gian tới cũng cần được thực hiện theo hướng này.

Chánh án Nguyễn Văn Quảng cho biết, khối lượng công việc của các cơ quan tư pháp ngày càng lớn. Số lượng vụ án, vụ việc hiện nay đã tăng hơn 200% so với thời điểm ban hành Nghị quyết số 96, trong khi biên chế của các cơ quan tư pháp nói chung, ngành Tòa án nói riêng, từ năm 2012 đến nay chưa được tăng tương ứng.

Do đó, việc đặt ra các yêu cầu về chỉ tiêu, hiệu quả hoạt động cần được xem xét trên cơ sở khả năng thực tế và điều kiện tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, mô hình tổ chức Tòa án hiện nay đã thay đổi từ mô hình 4 cấp sang 3 cấp, kéo theo những yêu cầu mới về chức năng, nhiệm vụ và phân bổ nguồn lực, đặc biệt giữa Tòa án cấp khu vực và TANDTC.

Theo Chánh án TANDTC, tại cấp tối cao, khối lượng đơn cần giải quyết tăng rất lớn trong khi nguồn nhân lực cơ bản vẫn giữ nguyên. Vì vậy, cần có cơ chế để người đứng đầu ngành Tòa án chủ động giao chỉ tiêu phù hợp với tình hình thực tế của từng đơn vị, địa phương.

“Chánh án TANDTC sẽ chịu trách nhiệm trước Quốc hội về việc giao chỉ tiêu và kết quả thực hiện các nhiệm vụ đó”, Chánh án Nguyễn Văn Quảng đề xuất.

Chánh án TANDTC đồng tình với phương án 2, theo đó chỉ quy định yêu cầu bảo đảm giải quyết, xét xử đúng thời hạn luật định, không quy định tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý.

Người đứng đầu ngành Tòa án cho biết, TANDTC cũng đã có những đề xuất cụ thể nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tiễn và nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định kết luận nội dung thảo luận

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết UBTVQH nhất trí với dự thảo Nghị quyết sau khi đã được tiếp thu, giải trình.

Đối với điểm a khoản 1 Điều 4 của dự thảo Nghị quyết về chỉ tiêu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính, UBTVQH nhất trí lựa chọn phương án 2.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đồng thời giao Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tiếp tục hoàn thiện Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết trước khi trình các cấp có thẩm quyền xem xét.