Chất tạo ngọt trong kẹo cao su và mứt làm tăng nguy cơ đột quỵ và đau tim

Mứt trên bánh mì. Ảnh minh hoạ: Wikkimedia Commons

Xylitol, chất tạo ngọt thường được sử dụng trong kẹo cao su, kem đánh răng, mứt, sữa chua và kem, được phát hiện có liên quan đến nguy cơ cao hơn đối với đau tim, đột quỵ và tử vong.

Xylitol thuộc nhóm rượu đường, tồn tại tự nhiên trong một số thực phẩm với hàm lượng rất nhỏ. Tuy nhiên, chất này được bổ sung với lượng cao hơn nhiều vào các sản phẩm thực phẩm, đồ uống và chăm sóc răng miệng nhằm tạo vị ngọt. Trong một số trường hợp, hàm lượng xylitol được sử dụng có thể cao gấp khoảng 1.000 lần mức tự nhiên.

Dù ngày càng phổ biến như một lựa chọn thay thế đường, tác động lâu dài của xylitol đối với sức khỏe tim mạch vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Trong nghiên cứu lớn nhất từ trước đến nay về vấn đề này, các nhà khoa học phân tích dữ liệu của 17.710 người và so sánh nhóm 25% có nồng độ xylitol trong máu cao nhất với nhóm 25% thấp nhất.

Kết quả cho thấy trong vòng 6 năm, những người có lượng xylitol cao nhất có nguy cơ tử vong, đau tim hoặc đột quỵ cao hơn 57% so với nhóm có nồng độ thấp nhất. Sau 30 năm, nguy cơ này vẫn cao hơn 18%.

Khi tính cả các nhóm có nồng độ xylitol trung gian, các nhà nghiên cứu nhận thấy mối liên hệ theo xu hướng liều lượng: lượng xylitol trong máu càng cao thì tỷ lệ xảy ra biến cố tim mạch càng lớn.

Mối liên hệ này vẫn được ghi nhận bất kể tuổi tác và giới tính. Kết quả cũng không thay đổi đáng kể sau khi các nhà nghiên cứu tính đến những yếu tố như chỉ số khối cơ thể, huyết áp cao, tiểu đường và nồng độ lipid trong máu.

Theo tờ The Guardian, kết quả được trình bày tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Tim mạch châu Âu (ESC) ở Munich. Nghiên cứu cho biết những phát hiện mới làm gia tăng câu hỏi về mức độ an toàn lâu dài của xylitol trong bối cảnh chất tạo ngọt này ngày càng được sử dụng rộng rãi.

Tiến sĩ Marco Witkowski thuộc Bệnh viện Đại học Charité ở Berlin, tác giả nghiên cứu, cho biết kết quả mới nối tiếp những phát hiện trước đây của nhóm về xylitol.

Các nghiên cứu trước cho thấy xylitol có thể làm tăng khả năng kết tập của tiểu cầu, qua đó thúc đẩy hình thành cục máu đông. Nhóm nghiên cứu cũng từng phát hiện nồng độ xylitol cao trong máu liên quan đến nguy cơ biến cố tim mạch ở những người có nguy cơ cao trong thời gian ba năm.

Ông Witkowski cho rằng điều đáng lo ngại là nhiều người lựa chọn chất tạo ngọt nhân tạo vì tin rằng chúng lành mạnh hơn đường, trong khi các cơ quan quản lý nhìn chung vẫn đánh giá chúng an toàn. Những phát hiện mới cho thấy cần nghiên cứu sâu hơn về mức độ an toàn tim mạch của xylitol, đặc biệt khi lượng chất này trong các sản phẩm tiêu dùng ngày càng tăng.

Giáo sư Dan Atar, thành viên ủy ban truyền thông của ESC nhưng không tham gia nghiên cứu, cho rằng kết quả là đáng chú ý nhưng cần được diễn giải thận trọng. Đây là nghiên cứu quan sát nên chỉ cho thấy mối liên hệ giữa nồng độ xylitol và các biến cố tim mạch, chưa thể chứng minh xylitol trực tiếp gây đau tim hay đột quỵ.

Dell Stanford, chuyên gia dinh dưỡng tại British Heart Foundation, cho biết nghiên cứu bổ sung vào ngày càng nhiều bằng chứng cho thấy chất tạo ngọt nhân tạo có thể tác động đến sức khỏe.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh người tiêu dùng không nên coi phát hiện này là lý do để quay lại sử dụng nhiều đường. Nghiên cứu vẫn cần được kiểm chứng bằng các công trình khác để xác định liệu xylitol có thực sự gây ra nguy cơ tim mạch hay chỉ là một dấu hiệu liên quan đến những yếu tố sức khỏe khác.

Theo các chuyên gia, cách tiếp cận an toàn vẫn là hạn chế thực phẩm và đồ uống chế biến sẵn, vốn có thể chứa nhiều đường, muối hoặc chất tạo ngọt, đồng thời duy trì chế độ ăn cân bằng để giảm nguy cơ bệnh tim mạch.