ChatGPT trỗi dậy, Google dần trở thành công cụ tìm kiếm của người già

Trong suốt hơn 20 năm, internet vận hành theo một quy luật gần như bất biến: khi cần thông tin, phần lớn người dùng tìm kiếm trên Google. Từ một công cụ kỹ thuật, Google đã trở thành cổng vào thế giới số, nơi mọi hành trình tri thức bắt đầu bằng một từ khóa.

Song hai năm trở lại đây, quy luật đó đang rạn nứt. Không phải vì Google suy yếu mà bởi một cách tiếp cận hoàn toàn mới đang nổi lên: thay vì tìm kiếm, người dùng bắt đầu hỏi và nhận câu trả lời trực tiếp từ chatbot AI (trí tuệ nhân tạo).

Với khả năng tích hợp tìm kiếm theo thời gian thực, ChatGPT cùng chatbot AI khác như Claude, Perplexity, DeepSeek đang đe dọa vị thế thống trị của công cụ tìm kiếm Google truyền thống.

Từ danh sách liên kết màu xanh trên Google đến một câu trả lời duy nhất trong ChatGPT

Khi tích hợp sâu tính năng tìm kiếm SearchGPT vào ChatGPT, OpenAI đã phá vỡ cấu trúc truyền thống của web. Thay vì hiển thị danh sách liên kết màu xanh như Google, ChatGPT trả về một câu trả lời hoàn chỉnh, có tổng hợp thông tin và dẫn nguồn.

Người dùng không còn phải nhấp qua nhiều trang web, đọc, so sánh và tự tổng hợp. ChatGPT làm thay toàn bộ quy trình đó, biến công cụ tìm kiếm từ cổng vào internet thành nơi cung cấp câu trả lời.

Sự khác biệt cốt lõi giữa chatbot AI và Google không nằm ở việc ai có nhiều dữ liệu hơn mà là cách phục vụ người dùng. Google được xây dựng trên logic liệt kê và xếp hạng trang web, cung cấp danh sách liên kết để người dùng tự lựa chọn. Trong khi đó, ChatGPT cùng các chatbot AI khác vận hành theo logic tổng hợp và trả lời câu hỏi: đọc, hiểu và đưa ra kết luận thay cho người dùng.

Sự thay đổi này tưởng chừng nhỏ, nhưng thực chất lại làm đảo lộn toàn bộ trải nghiệm web. Người dùng không còn phải mở nhiều thẻ trình duyệt, so sánh thông tin, rồi tự tổng hợp. Thay vào đó, họ nhận được câu trả lời hoàn chỉnh, có cấu trúc, đôi khi kèm theo nguồn dẫn.

Một số nghiên cứu cho thấy sự thay đổi này có tác động rõ rệt đến hành vi. Người dùng chatbot AI hoàn thành nhiệm vụ nhanh hơn, với trải nghiệm được đánh giá cao hơn so với tìm kiếm truyền thống, dù độ chính xác không phải lúc nào cũng vượt trội.

Infographic: SV

Kỷ nguyên tìm kiếm không click và sự suy yếu của web truyền thống

Một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất của việc chuyển dịch này là sự bùng nổ zero-click search, tức tìm kiếm không cần nhấp vào bất kỳ liên kết nào.

Theo thống kê gần đây của trang OmniBound, lượt tìm kiếm không nhấp vào website nào đạt mức kỷ lục vào năm 2025, với 58,5% tại Mỹ và 59,7% ở Liên minh châu Âu (EU). Đặc biệt, tỷ lệ này lên đến 83% khi tính năng AI Overviews của Google xuất hiện.

Năm 2025, khoảng 60% các tìm kiếm trên Google kết thúc mà không dẫn đến bất kỳ trang web nào, công ty tư vấn chiến lược Bain & Company cho biết.

Tập đoàn nghiên cứu thị trường Gartner dự đoán lượng sử dụng các công cụ tìm kiếm truyền thống sẽ giảm 25% vào năm 2026 do sự cạnh tranh từ chatbot AI.

Điểm đáng chú ý là người dùng đến từ các công cụ tìm kiếm AI năm 2025 dành nhiều thời gian trên trang web hơn 68% so với khách tìm kiếm tự nhiên truyền thống, theo nền tảng SE Ranking.

Hệ quả là toàn bộ nền kinh tế web bắt đầu rung chuyển. Các nhà xuất bản nội dung đang chứng kiến lượng truy cập web sụt giảm đáng kể. Lý do vì không ít trang web trong số đó phụ thuộc nhiều vào lưu lượng truy cập từ Google.

Theo tờ The Guardian, các lãnh đạo ngành truyền thông trên toàn cầu lo ngại rằng lượng truy cập từ công cụ tìm kiếm có thể giảm tới 43% trong vòng 3 năm. Phát hiện này được rút ra từ một báo cáo của Reuters Institute for the Study of Journalism, dựa trên ý kiến của 280 lãnh đạo truyền thông đến từ 51 quốc gia.

Lưu lượng truy cập từ tìm kiếm đến các trang tin tức đã giảm tới 1/3 chỉ trong vòng một năm trên toàn cầu, do sự trỗi dậy của các bản tóm tắt AI và chatbot, cũng như những thay đổi trong thuật toán tìm kiếm, vốn là “mạch sống” của nhiều công ty truyền thông kể từ khi internet phát triển.

Theo dữ liệu mới từ hơn 2.500 trang tin do Chartbeat tổng hợp, lưu lượng truy cập từ Google đến các trang web đã giảm 33% toàn cầu. Con số này còn cao hơn tại thị trường Mỹ. Chartbeat là hãng công nghệ chuyên cung cấp công cụ phân tích dữ liệu theo thời gian thực cho các website, đặc biệt là các trang báo điện tử và nhà xuất bản nội dung.

Internet đang dần chuyển từ mô hình buộc người dùng phải nhấp vào từng liên kết để tìm thông tin sang cung cấp câu trả lời trực tiếp, đánh dấu bước thay đổi mang tính nền tảng của thế giới số.

“Số lượng truy vấn tìm kiếm Google đạt mức cao kỷ lục”

Để đối phó với làn sóng chatbot AI, Google buộc phải tích hợp tính năng AI Overviews và AI Mode vào công cụ tìm kiếm, cung cấp câu trả lời trực tiếp cho người dùng. Những tính năng AI này lại làm giảm nhu cầu nhấp vào liên kết, từ đó ảnh hưởng đến nguồn thu quảng cáo truyền thống của nhiều trang web.

Nói cách khác, Google đang ở trong một thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu không chuyển sang AI, Google sẽ bị các đối thủ bỏ lại phía sau. Còn khi chuyển sang AI, gã khổng lồ tìm kiếm lại tự phá vỡ mô hình kinh doanh đã giúp mình thống trị internet suốt hai thập kỷ.

Bất chấp những thay đổi này, Google chưa hề suy yếu về mặt số liệu. Trong quý I/2026, số lượng truy vấn tìm kiếm Google vẫn đạt mức cao kỷ lục và doanh thu từ tìm kiếm tăng tới 19%, theo Giám đốc điều hành Sundar Pichai.

“Các khoản đầu tư vào AI và cách tiếp cận toàn diện của chúng tôi đang thúc đẩy mọi mảng kinh doanh. Mảng tìm kiếm có một quý tăng trưởng mạnh, với các trải nghiệm AI thúc đẩy mức độ sử dụng, lượng truy vấn đạt mức cao nhất mọi thời đại và doanh thu tăng 19%”, Sundar Pichai nói trong buổi báo cáo kết quả kinh doanh quý I/2026 của Alphabet (công ty mẹ Google) gần đây.

Ông cũng nhấn mạnh quý I là “quý tốt nhất từ trước đến nay với các sản phẩm AI dành cho người tiêu dùng, nhờ ứng dụng Gemini”, đồng thời cho biết “công ty hiện có hơn 350 triệu thuê bao trả phí, với YouTube và Google One là hai động lực chính”.

Sundar Pichai: Google trong quý I/2026 có lượng truy vấn tìm kiếm đạt mức cao kỷ lục. Ảnh: Getty Images

Google One là gói thuê bao trả phí giúp mở rộng dung lượng lưu trữ đám mây. Nó gồm dung lượng dùng chung cho Google Drive, Gmail và Google Photos, cùng các lợi ích bổ sung như sao lưu điện thoại, hỗ trợ kỹ thuật chuyên gia và tính năng AI (Gemini Pro).

Google dần trở thành công cụ tìm kiếm của người già

Gen Z (sinh từ năm 1997 đến 2012) và Gen Alpha (sinh từ năm 2010 đến 2024) lớn lên trong môi trường số hoàn toàn khác so với những người dùng công cụ tìm kiếm Google cách đây gần 30 năm. Các em quen dùng TikTok, chatbot AI với giao diện hội thoại. Với đa phần trong số họ, việc gõ từ khóa tìm kiếm và lọc thông tin không còn là lựa chọn tối ưu.

Thay vào đó, các em muốn đặt câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên, nhận câu trả lời ngay lập tức và tiếp tục đào sâu trong cuộc hội thoại. ChatGPT và các chatbot AI khác đáp ứng hoàn hảo những nhu cầu này.

Theo một nghiên cứu được đăng trên trang arxiv hôm 11/4, gần 80% truy vấn trên ChatGPT là những câu hỏi không thể tìm kiếm theo cách truyền thống, tức là mang tính mở, phức tạp và mang tính hội thoại cao. Điều này cho thấy chatbot AI không chỉ thay thế công cụ tìm kiếm Google mà còn mở rộng cách con người đặt câu hỏi.

Vì thế, nhận định “Google là công cụ tìm kiếm của người già” có thể gây tranh cãi, nhưng phản ánh xu hướng có thật.

Chatbot AI có làm mất đi tính khách quan của thông tin?

Một trong những lo ngại lớn nhất là việc AI trở thành “người gác cổng thông tin”. Trước đây, Google cung cấp nhiều nguồn, cho phép người dùng tự đánh giá. Song với AI, quá trình này được rút gọn thành một câu trả lời duy nhất.

So với Google, các chatbot AI thường cung cấp ít nguồn thông tin đa dạng hơn. Điều này tạo ra một vòng lặp: Khi AI đưa ra câu trả lời từ phạm vi nguồn hẹp hơn, người dùng cũng dần quen với cách hỏi và tiếp cận thông tin theo hướng đó.

Không chỉ vậy, chatbot AI còn có thể vô tình khuếch đại những thông tin sai lệch hoặc kém chất lượng. Các nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều hệ thống tìm kiếm bằng AI thường hiển thị số lượng nguồn hạn chế, khiến thông tin ngày càng tập trung vào một số nguồn nhất định. Ngoài yếu tố bản quyền, nguyên nhân còn do cách mô hình AI (nền tảng cho chatbot) được huấn luyện, cơ chế đánh giá độ tin cậy và mục tiêu tối ưu trải nghiệm người dùng, vốn khiến các hệ thống này có xu hướng chọn những nguồn phổ biến và an toàn hơn.

Vì thế, AI không làm mất đi sự thật mà đang “định hình lại sự thật” thông qua cách chọn lọc, tổng hợp và trình bày thông tin.