Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Hỗn loạn tại các cơ quan truyền thông lớn

Ngày 6/11, các email mang tính chất đe dọa, được gửi đến đài truyền hình Nova TV của Bulgaria và đài truyền hình quốc gia Ireland (RTE), buộc các cơ quan này phải lập tức sơ tán toàn bộ nhân viên khỏi văn phòng và đình chỉ các chương trình phát sóng trực tiếp để đảm bảo an toàn. Đài truyền hình Sky của Anh cũng xác nhận họ đã nhận được một mối đe dọa an ninh tương tự trong cùng thời điểm.

Đáng chú ý, các thông điệp này được gửi đi với tiêu đề đầy khiêu khích: "Thông điệp gửi phương Tây". Trong nội dung thư, kẻ tự xưng là "Mikhail Andropov" khắc họa những lời đe dọa này như một "khúc dạo đầu" cho một loạt các cuộc tấn công quy mô lớn hơn, nhắm vào các phương tiện giao thông và hệ thống cơ sở hạ tầng trên toàn châu Âu.

Một xe cứu hỏa đỗ trước Sân bay Vaclav Havel ở Prague, trong bối cảnh các lời đe dọa đánh bom buộc nhiều máy bay thương mại phải hạ cánh ngoài kế hoạch trên khắp châu Âu. Ảnh Reuters.

Cơ quan chức năng cho biết họ chưa thể xác minh danh tính thực sự của người gửi, nguồn gốc của các email, hay liệu những thông điệp này có thực sự xuất phát từ cùng một nguồn với những lời đe dọa đã nhắm vào hàng chục chuyến bay khắp châu Âu cách đây ít ngày hay không.

Làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo không chỉ dừng lại ở các tòa soạn. Từ đầu tuần, ngành hàng không dân dụng châu Âu đã phải đối mặt với áp lực khổng lồ. Không ít chuyến bay đã bị gián đoạn dưới nhiều hình thức hôm 3/11, và con số này tăng vọt lên hơn hai chục chuyến ngày 5/11. Nhiều máy bay thương mại đã buộc phải hạ cánh khẩn cấp ngoài kế hoạch hoặc phải nhờ đến sự hộ tống của các tiêm kích chiến đấu để đến được điểm đến an toàn.

Đến ngày 6/11, mặc dù tình hình gián đoạn trực tiếp đối với giao thông hàng không đã thuyên giảm đáng kể, những ảnh hưởng về an ninh vẫn còn hiện hữu. Một nguồn tin từ cơ quan quản lý sân bay Italy cho biết một chuyến bay của hãng hàng không Wizz Air khởi hành từ Prague (Cộng hòa Séc) đến Rome (Italy) đã phải chuyển hướng hạ cánh xuống Venice.

Tuy nhiên, sự can thiệp của lực lượng quân sự cho thấy giới chức châu Âu không hề xem nhẹ mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Các tiêm kích của Không quân Hungary đã được huy động để hộ tống các máy bay dân dụng bay từ Brussels (Bỉ) đến Sofia (Bulgaria), cũng như từ Prague đến Bucharest (Romania) và Cộng hòa Síp khi các máy bay này đi qua không phận Hungary. Bộ trưởng Quốc phòng Hungary, ông Romulusz Ruszin-Szendi, tiết lộ rằng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã ra lệnh tiến hành một số cuộc tuần tra trên không trong khu vực. Đây là báo cáo đầu tiên cho thấy liên minh quân sự phương Tây này đã trực tiếp can thiệp vào nỗ lực bảo đảm an ninh hàng không trước làn sóng đe dọa giả mạo.

Nỗi lo về "chiến tranh lai" và vũ khí tâm lý

Dù chưa gây ra thương vong hay thiệt hại vật chất trực tiếp, các chuyên gia an ninh nhận định những lời đe dọa này mang đậm màu sắc của vũ khí tâm lý. Giới chức châu Âu ngày càng tin rằng các vụ đe doạ đánh bom là một phần trong chiến dịch gây rối "lai", nhằm vào các quốc gia đã và đang tích cực hỗ trợ quân sự và tài chính cho Ukraine.

Ngoại trưởng Tây Ban Nha, ông Jose Manuel Albares, đã thẳng thắn lên tiếng cảnh báo rằng châu Âu dường như đang phải đối mặt với "hành vi xâm lược lai và một hình thức chiến tranh tâm lý". Mục tiêu của những đòn tấn công này không phải là phá hủy bằng bom đạn, mà là làm tê liệt hệ thống, gây tiêu hao nguồn lực an ninh, và quan trọng nhất là gieo rắc sự hoang mang, bất an trong sinh hoạt thường nhật của dân chúng.

Mặc dù chưa có quốc gia nào chính thức điểm mặt chỉ tên thủ phạm đứng sau làn sóng đe dọa tuần này, sự việc xảy ra trong bối cảnh châu Âu liên tục ghi nhận hàng loạt các vụ phá hoại và âm mưu tấn công nhằm vào nhiều mục tiêu khác nhau. Từ các trạm biến áp điện ở Đức, các cơ sở liên quan đến quốc phòng ở khu vực Baltic, cho đến hệ thống tủ lạnh của các siêu thị tại Pháp và nhiều nơi khác. Mới đây nhất, Đức đã trực tiếp cáo buộc Nga đứng sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào sân bay Leipzig.

Về phần mình, Moskva luôn kiên quyết bác bỏ mọi cáo buộc liên quan đến các hoạt động phá hoại hay đe dọa này.

Theo nhiều quan chức châu Âu, Nga thường xuyên bị cáo buộc đứng sau các chiến dịch gây rối "vùng xám" hoặc "chiến tranh lai". Đặc điểm của các chiến dịch này là chi phí thực hiện cực kỳ thấp, dễ dàng chối bỏ trách nhiệm và được tính toán kỹ lưỡng để không vượt qua "lằn ranh đỏ" có thể kích hoạt một phản ứng vũ trang trực tiếp từ NATO.

Bà Henna Virkkunen, Ủy viên phụ trách Công nghệ của Liên minh châu Âu (EU), chia sẻ với Reuters rằng kể từ năm 2022, châu Âu đã phải đối mặt với một loạt các "hoạt động lai", bao gồm phá hoại cơ sở hạ tầng trọng yếu, xâm nhập bằng máy bay không người lái, tấn công mạng và can thiệp bầu cử.

"Chúng tôi liên tục bị tấn công," bà Virkkunen nhấn mạnh. "Động cơ đằng sau những chiến dịch này là làm mất ổn định xã hội của chúng ta và tạo ra sự mất lòng tin giữa các công dân". Khi được hỏi về nguồn gốc của các cuộc tấn công, quan chức EU thận trọng: "Không phải lúc nào cũng là Nga đứng sau các hoạt động lai khác nhau... nhưng rất thường xuyên, đó chính là Nga", theo Reuters.

Dù mũi dùi dư luận và giới chức đang hướng về các tác nhân nhà nước, các chuyên gia an ninh cũng không loại trừ những khả năng khác. Vẫn có khả năng đây là hành vi của những cá nhân muốn đánh lạc hướng điều tra, những kẻ sao chép hành vi tội phạm để thỏa mãn sự chú ý, hoặc thậm chí là hành động xuất phát từ những bất mãn cá nhân.