Châu Âu điều chỉnh giáo dục số: Sách giấy trở lại, điện thoại rời lớp học

Nhiều quốc gia ở Châu Âu tăng cường sử dụng sách giáo khoa, hạn chế điện thoại trong lớp học.

Thụy Điển chi hơn 1.400 tỷ đồng mua sách giáo khoa, thu hẹp sử dụng màn hình

Thụy Điển đang điều chỉnh cách tiếp cận công nghệ số trong giáo dục, theo hướng tăng cường sử dụng sách giáo khoa và tài liệu học tập truyền thống, đồng thời thu hẹp phạm vi sử dụng thiết bị kỹ thuật số ở một số cấp học.

Theo Bộ Giáo dục và Nghiên cứu Thụy Điển, Chính phủ đã phân bổ 685 triệu krona Thụy Điển (SEK) năm 2023, 658 triệu SEK năm 2024 và 755 triệu SEK năm 2025 để hỗ trợ các trường mua sách giáo khoa, sách hướng dẫn cho giáo viên. Năm 2026, khoản ngân sách này là 555 triệu SEK, tương đương khoảng 1.437 tỷ đồng. Tính chung giai đoạn 2023-2026, tổng kinh phí lên tới 2,653 tỷ SEK, tương đương khoảng 6.866 tỷ đồng theo tỷ giá tham khảo.

Bên cạnh việc tăng đầu tư cho tài liệu học tập in, Thụy Điển cũng lên kế hoạch thu điện thoại di động của học sinh trong suốt ngày học tại các trường phổ thông bắt buộc, trừ một số trường hợp ngoại lệ. Chính phủ dự kiến phân bổ thêm 95 triệu SEK trong năm 2026 để triển khai chính sách này.

Hà Lan hạn chế điện thoại trong trường học, 75% trường ghi nhận học sinh tập trung hơn

Khác với Thụy Điển tập trung điều chỉnh cả tài liệu và phương pháp giảng dạy, Hà Lan lựa chọn thu hẹp sự hiện diện của thiết bị điện tử cá nhân trong lớp học nhằm hạn chế những yếu tố gây xao nhãng.

Từ ngày 1/1/2024, điện thoại di động không được phép sử dụng trong giờ học tại các trường trung học Hà Lan. Chính sách được mở rộng sang bậc tiểu học và giáo dục đặc biệt từ năm học 2024-2025. Quy định áp dụng với điện thoại, máy tính bảng và đồng hồ thông minh, nhưng vẫn cho phép sử dụng khi phục vụ mục đích học tập, nhu cầu sức khỏe hoặc hỗ trợ đặc biệt.

Các trường được lựa chọn cách thực hiện như yêu cầu học sinh để điện thoại ở nhà, cất trong tủ khóa hoặc giao thiết bị trước giờ học. 

Báo cáo giám sát năm 2025 của Viện Kohnstamm và tổ chức Oberon, thực hiện theo yêu cầu của Bộ Giáo dục, Văn hóa và Khoa học Hà Lan, ghi nhận 75% trường trung học được khảo sát cho biết học sinh tập trung tốt hơn sau khi áp dụng quy định. Có 59% trường nhận thấy môi trường học đường được cải thiện và 28% ghi nhận kết quả học tập chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, một số giáo viên cũng phản ánh khối lượng công việc tăng do phải thực thi quy định, đồng thời ghi nhận những thay đổi trong giao tiếp và nguy cơ gia tăng hành vi bắt nạt trực tiếp.

Na Uy, Pháp, Hy Lạp điều chỉnh cách sử dụng công nghệ và AI

Xu hướng điều chỉnh giáo dục số không chỉ dừng ở việc hạn chế điện thoại. Một số quốc gia châu Âu đang xây dựng quy tắc riêng đối với AI, hướng tới kiểm soát mức độ sử dụng công nghệ theo độ tuổi và mục đích học tập.

Ngày 19/6/2026, Chính phủ Na Uy đưa ra khuyến nghị mới về sử dụng AI trong trường học. Theo đó, học sinh từ lớp 1 đến lớp 7 về cơ bản không nên sử dụng AI; học sinh lớp 8-10 có thể tiếp cận công nghệ này từng bước, dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Ở bậc trung học phổ thông, học sinh được học cách sử dụng AI có chọn lọc, nhận diện giới hạn và đánh giá thông tin do công cụ tạo ra.

Tại Pháp, từ năm học 2026, học sinh không được sử dụng điện thoại di động và các thiết bị liên lạc điện tử trong trường học, từ bậc mầm non đến trung học phổ thông. Quy định có ngoại lệ đối với học sinh khuyết tật, có vấn đề sức khỏe hoặc trường hợp được nhà trường cho phép. Các cơ sở giáo dục cũng được yêu cầu thúc đẩy việc sử dụng công nghệ có kiểm soát, thay vì để thiết bị cá nhân chi phối thời gian học tập.

Trong khi đó, Hy Lạp công bố khung quy định về sử dụng AI trong giáo dục trung học vào tháng 5/2026. Công nghệ này chỉ được sử dụng để hỗ trợ học tập, phải có sự giám sát của giáo viên và không được thay thế nỗ lực cá nhân của học sinh. Quy định cũng đặt ra các giới hạn như cấm tạo nội dung giả mạo sâu (deepfake) khi chưa có sự đồng ý, tạo nguồn trích dẫn không có thật và đưa dữ liệu cá nhân nhạy cảm của học sinh vào hệ thống AI.

Báo cáo của Mạng lưới chuyên gia về kinh tế và xã hội học giáo dục và đào tạo thuộc Ủy ban châu Âu, công bố tháng 2/2026, cho thấy các quốc gia thành viên đang áp dụng nhiều cách tiếp cận khác nhau, từ cấm điện thoại trong toàn bộ ngày học đến chỉ hạn chế sử dụng trong giờ lên lớp. Báo cáo cũng phân tích kinh nghiệm triển khai tại Pháp, Hungary, Italy và Thụy Điển.

Từ việc đưa sách giấy trở lại lớp học đến hạn chế điện thoại và kiểm soát AI, các chính sách tại châu Âu cho thấy giáo dục số đang bước sang giai đoạn điều chỉnh. Công nghệ vẫn hiện diện trong trường học, nhưng không còn được mở rộng bằng mọi giá. Thay vào đó, giới hạn sử dụng, độ tuổi tiếp cận và vai trò kiểm soát của giáo viên trở thành những vấn đề được đặt lên hàng đầu.