Châu Âu đối phó với làn sóng tấn công mạng

Vào tháng 10, một cuộc tấn công mạng truy cập trái phép vào hệ thống điều khiển làm lạnh và chuyển thiết bị sang chế độ rã đông đã ảnh hưởng đến hàng trăm cửa hàng tạp hóa nước Pháp. Nhiều loại thực phẩm gồm thịt, hàng đông lạnh và rau củ, bị hư hỏng và buộc phải loại bỏ. Đến đầu tháng 11, tin tặc tiếp tục tấn công hàng loạt siêu thị liên tiếp tại các cửa hàng ở Phần Lan, Estonia, Bỉ, Ireland, Luxembourg, Hà Lan và Thụy Điển cũng làm tăng nhiệt độ tủ lạnh và tủ đông lên đến 50°C.

Liên tiếp các cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống làm lạnh tại nhiều siêu thị ở châu Âu. Ảnh: AI

Chuỗi siêu thị ICA tại Thuỵ Điển xác nhận một số cửa hàng đã bị ảnh hưởng bởi sự cố an ninh mạng, khiến hệ thống làm lạnh và đông lạnh ngừng hoạt động bình thường. Tại Italia, khoảng 20 cửa hàng tại đảo Sicily cũng rơi vào tình trạng tương tự. Vụ việc cũng lan sang cả Ireland khi ghi nhận 13 cửa hàng SuperValu bị ảnh hưởng. Trong khi đó, tại Estonia và Phần Lan, nhiều siêu thị phải điều động gấp xe tải đông lạnh chuyên dụng xuyên đêm thực hiện giải cứu hàng hóa trước nguy cơ hỏng.

Trong tuần trước, Pháp ghi nhận thêm vụ tấn công mạng nhằm vào nhà cung cấp thiết bị làm lạnh, tăng nhiệt độ kho bảo quản sản phẩm của cơ quan truyền máu của Pháp từ -30°C lên 110°C. Hệ thống tủ lạnh tại Cơ quan truyền máu quốc gia Pháp tăng nhiệt độ lên bất ngờ ở mức rất cao và trở thành sự cố mới nhất trong làn sóng tấn công vào hệ thống làm lạnh kết nối internet.

Liên tiếp các vụ tấn công mạng vào châu Âu gần đây đã cho thấy một thực tế đáng lo ngại về phương thức và mục tiêu hoạt động của tin tặc đang có sự thay đổi rõ rệt về xu hướng mở rộng sang các hệ thống hạ tầng thiết yếu, trực tiếp phục vụ đời sống và hoạt động kinh tế - xã hội.

Nếu như trước đây các cuộc tấn công mạng thường được nhắc đến với nguy cơ đánh cắp dữ liệu, lừa đảo tài chính hoặc làm tê liệt hệ thống máy tính, thì những sự cố tấn công tại châu Âu lần này cho thấy một hình thức gây thiệt hại nghiêm trọng khác tác động đến hoạt động vật lý của thiết bị. Hệ thống làm lạnh bị xâm nhập trái phép, thực phẩm bị hư hỏng, thậm chí có thể phát sinh nguy cơ cháy và gián đoạn hoạt động kinh doanh.

Những vụ tấn công cũng cho thấy thiệt hại không chỉ nằm ở số hàng hóa phải tiêu hủy. Sự việc đã khiến rất nhiều doanh nghiệp phải chi trả cho việc kiểm tra chất lượng, sửa chữa thiết bị, thuê chuyên gia khắc phục sự cố và khôi phục hoạt động. Nếu sự cố xảy ra đồng thời tại nhiều địa điểm hoặc kéo dài, hoạt động lưu kho, vận chuyển và phân phối thực phẩm tươi sống, đông lạnh cũng có nguy cơ bị xáo trộn, làm tăng chi phí và ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.

Bên cạnh đó, tác động còn ảnh hưởng trực tiếp đến người dân. Nguồn cung thực phẩm tại một số khu vực bị gián đoạn, đồng thời gia tăng chi phí vận hành đã tạo áp lực lên giá cả và sức mua của người tiêu dùng. Người dân phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt mặt hàng thiết yếu, mất nhiều thời gian hơn để tìm mua thực phẩm và lo ngại về chất lượng, an toàn của những sản phẩm đã bị ảnh hưởng bởi sự cố nhiệt độ.

Trước sự cố liên tiếp xảy ra xảy ra, Ủy ban châu Âu và Cơ quan An ninh mạng EU (ENISA) đang phối hợp với Europol, mạng lưới các đội ứng cứu sự cố an ninh mạng và các cơ quan liên quan để theo dõi tình hình, chia sẻ thông tin và hỗ trợ ứng phó. Các cơ quan này cũng kêu gọi những đơn vị có hệ thống làm lạnh và thiết bị liên quan chủ động triển khai biện pháp giảm thiểu rủi ro.

Bên cạnh đó, ENISA cũng phối hợp cùng các nhà bán lẻ để cô lập thiết bị thông minh bị ảnh hưởng, chuyển sang giám sát nhiệt độ thủ công và khẩn cấp thay thế toàn bộ hệ thống kết nối mạng mới ngăn chặn các đợt tấn công tiếp theo. Các nước bị ảnh hưởng đã có các biện pháp khẩn cấp, ban hành khuyến nghị kỹ thuật, hướng dẫn các nhà bán lẻ tăng cường bảo vệ hệ thống. Các siêu thị tại châu Âu cũng gấp rút nâng cấp hệ thống và tự bảo vệ trước nguy cơ tấn công tiếp theo.

Những phương thức xâm nhập hiện vẫn chưa được xác định cụ thể, vụ việc đang cho thấy các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng mở rộng, không chỉ giới hạn ở máy chủ, dữ liệu khách hàng hay các nền tảng trực tuyến mà còn nhằm đến những hệ thống điều khiển thiết bị vật lý. Đây vốn là những hạ tầng kỹ thuật thiết yếu, trực tiếp duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh và vận hành thường nhật của doanh nghiệp.

Theo ENISA, quy mô và tính chất của các cuộc tấn công nhằm vào ngành bán lẻ khẳng định sự cần thiết phải tăng cường hợp tác giữa các quốc gia thành viên. Đặc biệt, việc chia sẻ thông tin kịp thời, hệ thống cảnh báo và phối hợp ứng phó sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế thiệt hại, ngăn chặn nguy cơ lây lan và nâng cao khả năng chống chịu trước các sự cố an ninh mạng xuyên biên giới.