Chè tán ma trên đất Trung Xuân

Cây chè tán ma được đồng bào dân tộc Thái tại bản Trung Xuân gìn giữ, chăm sóc qua nhiều thế hệ.

“Cây kinh tế” của bản

Tán ma từng là loại cây trồng có nhiều tiềm năng kinh tế của huyện Quan Sơn (cũ). Đáng chú ý, xã Trung Xuân lúc bấy giờ (nay là xã Trung Hạ) là một trong những địa phương có diện tích chè tán ma lớn nhất huyện, tập trung chủ yếu ở bản Phú Nam và bản Phụn (nay là bản Trung Xuân).

“Cây chè tán ma của bản đã nổi tiếng từ dạo đó. Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, còn nổi tiếng hơn...”. Đó là chia sẻ hóm hỉnh của Bí thư Chi bộ bản Trung Xuân Đinh Công Khẩn khi nói về một trong những “cây kinh tế” của bản.

Mặc dù chưa phải là cây trồng chủ lực, nhưng tán ma đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao thu nhập cho người trồng. Hiện bản Trung Xuân có 15 hộ trồng chè với tổng diện tích 5ha. Tiêu biểu phải kể đến các hộ như anh Phạm Bá Kiên, Hà Công Úy và Bí thư Chi bộ Đinh Công Khẩn.

Chia sẻ về mô hình của gia đình, anh Hà Công Úy cho biết, gia đình anh có 0,7ha chè tán ma, mỗi năm thu nhập khoảng 35 - 40 triệu đồng. “Chính vụ của chè từ tháng 4 đến tháng 10 dương lịch. Chè sinh trưởng tốt vào mùa mưa, còn mùa khô gần như không thu hoạch được vì thiếu nước. Dù chỉ là nghề phụ, chúng tôi nhận thấy loại cây này có tiềm năng kinh tế rất lớn”, anh Úy nói.

Cây chè tán ma.

Theo Bí thư Chi bộ Đinh Công Khẩn, cây chè hiện giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp và đời sống của bà con. Dù tỷ trọng chưa phải lớn nhất, nhưng chè tạo ra thu nhập ổn định, phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu và tập quán canh tác địa phương. Thị trường tiêu thụ chủ yếu ở các xã lân cận và một số tỉnh Tây Nguyên. Ông nhấn mạnh: “Cây chè không chỉ mang lại nguồn thu mà còn tạo việc làm thường xuyên cho các hộ gia đình. Với những hộ có diện tích tương đối lớn, nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật, đầu ra ổn định và giá cả hợp lý, chè hoàn toàn có thể trở thành nguồn thu nhập chính”.

Đưa chè “khách quý” vào hành trình OCOP

Câu nói đầy tự hào của Bí thư Chi bộ Đinh Công Khẩn không chỉ là niềm vui của riêng một cá nhân, mà còn là minh chứng cho hướng đi đúng đắn khi cấp ủy, chính quyền địa phương quyết tâm đồng hành cùng người dân trong việc phát triển cây chè tán ma. Cụ thể, xã Trung Hạ đã chọn chè tán ma ở bản Trung Xuân để xây dựng sản phẩm OCOP, với chủ thể sản phẩm là hộ gia đình Bí thư Chi bộ Đinh Công Khẩn.

Chè tán ma phơi khô dưới nắng.

Về vấn đề này, ông Lữ Văn Hà, Chủ tịch UBND xã Trung Hạ, cho biết, chè tán ma có nhiều lợi thế về nguồn nguyên liệu tại chỗ, phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu địa phương và mang hương vị đặc trưng riêng. Cây chè đã được đồng bào dân tộc Thái tại bản Trung Xuân gìn giữ, chăm sóc và phát triển qua nhiều thế hệ. “Thông qua việc xây dựng sản phẩm OCOP, chè Trung Xuân sẽ có cơ hội nâng cao chất lượng, giá trị, mở rộng thị trường, từng bước tăng thu nhập cho các hộ sản xuất và góp phần giảm nghèo bền vững”, ông Hà chia sẻ.

Để phát huy giá trị kinh tế của cây chè, mới đây, xã Trung Hạ cũng đã đầu tư trang thiết bị máy móc cho bà con bản Trung Xuân, gồm máy vò công nghiệp và máy hút chân không. Trước đây, chè tán ma được chế biến hoàn toàn thủ công: búp chè hái về để héo tự nhiên hoặc phơi khoảng 30 phút, vò bằng tay, ủ bằng lá dáy rừng để hút bớt nhựa chát rồi mới phơi khô dưới nắng. Trưởng Phòng Kinh tế UBND xã Trung Hạ, ông Lữ Hồng Chiến, cho biết thêm: “Nếu vò tay, bình quân 1 ngày chỉ được khoảng 40 - 50kg, thì vò bằng máy cho năng suất gấp 5 - 6 lần. Trước đây, bà con chủ yếu đựng chè khô trong túi nilon, nay nhờ có máy hút chân không, sản phẩm đã được bảo quản cẩn thận và chuyên nghiệp hơn”.

Nhờ có máy hút chân không, sản phẩm chè tán ma đã được bảo quản cẩn thận và chuyên nghiệp hơn.

Cây chè tán ma ở bản Trung Xuân đang và sẽ tiếp tục đồng hành cùng bà con viết nên những câu chuyện đẹp. Tin rằng, chè tán ma sẽ còn làm được nhiều điều kỳ diệu hơn đúng như kỳ vọng của Chủ tịch UBND xã Trung Hạ Lữ Văn Hà: “Mục tiêu không chỉ dừng lại ở một hộ có sản phẩm OCOP, mà hướng tới xây dựng một vùng chè chất lượng, uy tín, tạo sinh kế vững chắc và nâng cao thu nhập cho nhiều hộ dân”.