Chênh lệch giàu nghèo, di cư, khí hậu xuất hiện trong sách thiếu nhi

Xuất Bản theLook

Chênh lệch giàu nghèo, di cư, khí hậu xuất hiện trong sách thiếu nhi

“Chạy mưa chạy nắng” khắc họa những phận người chịu tác động của biến đổi khí hậu qua câu chuyện mưu sinh và hành trình tìm kiếm cuộc sống ổn định tại đô thị.

Đức An

Tri Thức - Znews mời bạn dành vài phút quan sát bốn bức tranh trích từ sách tranh Chạy mưa chạy nắng của tác giả Nguyễn Hữu Quỳnh Hương và họa sĩ MAG.

Không có những hình ảnh thiên tai dữ dội hay lời cảnh báo trực tiếp, tác phẩm kể câu chuyện về biến đổi khí hậu qua những lát cắt đời thường. Một vùng quê khô hạn, những căn phòng trọ chật chội, người lao động vật lộn giữa mưa nắng và giấc mơ an cư nơi đô thị. Bốn bức tranh mở ra hành trình của những con người phải thích nghi với những biến động môi trường và xã hội.

Một vài điều bạn có thể chú ý quan sát:

Những thay đổi nào về môi trường và điều kiện sống được thể hiện trong bốn bức tranh?
Vì sao các nhân vật phải rời khỏi nơi mình sinh sống?
Khi đến thành phố, cuộc sống của họ có thực sự tốt đẹp hơn?
Những chi tiết nào cho thấy sự khác biệt về điều kiện sống và khả năng ứng phó với thời tiết giữa các nhóm người?

Bắt đầu xem

Tranh: MAG. Trích từ sách tranh Chạy mưa chạy nắng.

Bạn vừa dành vài phút quan sát bốn bức tranh trích từ Chạy mưa chạy nắng của tác giả Nguyễn Hữu Quỳnh Hương và họa sĩ MAG.

↑ Nhìn lại các bức tranh

Qua hành trình của hai mẹ con quê ở đồng bằng Sông Cửu Long, cuốn sách kể câu chuyện về những người phải di cư vì biến đổi khí hậu, rồi họ tiếp tục xoay xở với cuộc sống mưu sinh nhiều khó khăn tại TP.HCM.

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, Nguyễn Hữu Quỳnh Hương cho biết tác phẩm khai thác mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu, di cư và sinh kế. Qua những hình ảnh đời thường, tác giả cho thấy những biến động của môi trường không chỉ làm thay đổi cảnh quan mà còn tác động trực tiếp đến lựa chọn và điều kiện sống của con người.

Ở bức tranh đầu tiên, đồng bằng sông Cửu Long hiện lên khác xa hình ảnh trù phú thường thấy. Những chiếc xuồng vốn gắn với sinh kế của cư dân miền sông nước nay nằm giữa khung cảnh khô hạn, thiếu sức sống.

Ở góc phải, hai nhân vật chính được thể hiện bằng kỹ thuật cắt dán như đang tìm cách thoát ra khỏi khung cảnh đó. Mảng màu trắng bao quanh hai nhân vật tạo sự tương phản với bối cảnh u ám, gợi lên khát vọng tìm kiếm một cơ hội mưu sinh khác. Trong hoàn cảnh này, rời bỏ nơi sinh sống dường như trở thành lựa chọn duy nhất để họ tiếp tục cuộc sống.

Bức tranh thứ hai chuyển câu chuyện đến TP.HCM. Ở đây, thiếu tiền, hai nhân vật chính lại không tìm được chỗ ở.

Cũng như những người nhập cư khác, họ được đặt trong những hình khối nhỏ, xếp chồng lên nhau, chật chội và bức bách. Một số nhân vật thậm chí không thể ngồi thẳng đầu trong chính không gian sinh hoạt của mình.

Thực trạng trên cũng được phản ánh trong báo cáo Di cư, tái định cư và biến đổi khí hậu tại Việt Nam của UNDP năm 2014. Theo nghiên cứu được trích dẫn trong báo cáo, hơn 61% người nhập cư tại Hà Nội và TP.HCM có diện tích sống bình quân dưới 6 m²/người; khoảng một phần ba sống trong diện tích dưới 4 m²/người.

Ở bức tranh thứ ba, tác giả tiếp tục khai thác sự bấp bênh của người lao động ngoài trời trước thời tiết cực đoan. Cơn mưa lớn bất chợt tại TP.HCM khiến một phụ nữ lớn tuổi gần như không còn khả năng chống đỡ. Trong khi đó, hai nhân vật chính cố gắng che chắn, bảo vệ bà cụ và những tờ báo giấy trên đường.

Ở góc phải, người giao hàng vẫn phải tiếp tục công việc giữa trời mưa.

Trái lại, những người làm việc văn phòng ở phía trên có thể lựa chọn trú mưa.

Sự đối lập này cho thấy cùng đối diện với một hiện tượng thời tiết nhưng không phải ai cũng có điều kiện để tránh né những tác động của nó. Với những người mưu sinh ngoài đường phố, thời tiết xấu đôi khi không phải lý do để dừng công việc.

Bức tranh cuối cùng đặt các nhân vật trước một hình ảnh quen thuộc của đô thị - biển quảng cáo bất động sản. Trong lúc nhân vật chính chạy theo chú chó vàng trên đường, em bắt gặp thông điệp quảng cáo về một cuộc sống sung túc với mức giá từ 2,99 tỷ đồng.

Hình ảnh này tạo nên sự tương phản giữa viễn cảnh an cư được quảng bá và thực tế của những người lao động nhập cư vẫn phải chật vật kiếm sống. Với họ, một căn nhà ổn định không đơn thuần là lựa chọn về nơi ở. Đó là một giấc mơ chưa bao giờ đến.

Nguyễn Hữu Quỳnh Hương, bút danh Hũ, là nhà sáng lập thương hiệu sách tranh Slowbooks và cộng đồng sáng tác Slow Circle. Cô được biết đến qua những tác phẩm khai thác các vấn đề xã hội đương đại bằng ngôn ngữ giàu chất thơ và hình ảnh giàu tính biểu tượng.

Cuối tháng 10, cô được Chi hội Việt Nam thuộc Hội đồng Quốc tế về Sách dành cho Thanh thiếu niên (VBBY) đề cử Giải thưởng Hans Christian Andersen 2028 ở hạng mục Viết. Nguyễn Hữu Quỳnh Hương đồng thời là đại diện Việt Nam được đề cử Giải thưởng Tưởng niệm Astrid Lindgren (ALMA) 2027.

Thông báo bản quyền: Tranh minh họa thuộc quyền tác giả của họa sĩ và quyền sử dụng của Công ty TNHH Xuất bản và Giáo dục Slowbooks. Tri Thức - Znews được Slowbooks cấp phép sử dụng hình ảnh trong phạm vi bài báo này.

Mọi hành vi sao chép, tái bản, phân phối, khai thác thương mại hoặc cung cấp hình ảnh cho các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI), bao gồm mục đích huấn luyện AI, khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của chủ thể quyền liên quan đều không được phép.